Rechtspraak handelsrecht: wat doet de rechter met onbetaalde facturen?

De factuur is al drie maanden vervallen. U stuurde een herinnering, daarna een aanmaning, en uw klant reageert niet meer. Of het omgekeerde: er ligt een dagvaarding van een leverancier op uw bureau, met bovenop de factuur een schadebeding van 15 %, interesten tegen een percentage dat u nooit bewust hebt aanvaard en een rechtsplegingsvergoeding. De vraag is dan niet wat er in de algemene voorwaarden staat, maar wat de rechter er straks van maakt.

Op deze pagina leest u hoe Belgische, vooral Vlaamse, rechters in handelszaken oordelen. We vertrekken telkens van vonnissen die we op lawbase.be geanonimiseerd hebben geanalyseerd: onbetaalde B2B-facturen, de matiging van schadebedingen en interesten, verstekvonnissen, de bevoegdheid van de ondernemingsrechtbank, een stakingsvordering over een handelsnaam, een betwiste aanneming in regie en een opgezegde autolening. Per onderwerp krijgt u de wettelijke basis, de termijnen die lopen en wat u na een vonnis nog kunt doen. Wilt u eerst weten welke stappen u zelf kunt zetten om een factuur te innen, lees dan onze pagina over factuurinvordering.

Een waarschuwing vooraf: rechtspraak is geen wet. Een vonnis toont hoe één rechter in één zaak oordeelde. Een andere kamer of een andere afdeling kan een ander percentage hanteren of een argument anders wegen. Wat wel vaststaat, zijn de wettelijke grenzen waarbinnen al die rechters werken, en die zijn in het handelsrecht verrassend concreet.

Onbetaalde B2B-facturen: wat de ondernemingsrechtbank toekent

Het grootste deel van de handelszaken gaat over geld: een factuur die niet betaald wordt, zonder dat er echt discussie is over de levering of de dienst. In zulke zaken is de uitkomst voor de hoofdsom meestal weinig spannend. Een verstekvonnis van de ondernemingsrechtbank Gent, afdeling Brugge, van september 2026 illustreert dat: de rechtbank kende een onbetaalde B2B-vordering van € 10.100 volledig toe, samen met een schadevergoeding van € 1.010 en de gerechtskosten. U leest de volledige analyse in onbetaalde B2B-factuur: ondernemingsrechtbank past standaardmatiging van 10 % toe.

Waarom haalt de hoofdsom het zo vlot? Tussen ondernemingen is de factuur een sterk bewijsmiddel. Volgens artikel 8.11, § 4 BW levert een door een onderneming aanvaarde of niet binnen een redelijke termijn betwiste factuur, behoudens tegenbewijs, bewijs op tegen die onderneming van de aangevoerde rechtshandeling. Tussen ondernemingen kan het bewijs bovendien met alle bewijsmiddelen worden geleverd (artikel 8.11, § 1 BW): e-mails, bestelbonnen, leveringsbonnen, WhatsApp-berichten. Wie als klant een factuur laat liggen zonder te protesteren, maakt het zichzelf later dus moeilijk.

Voor particulieren werkt dat anders. Het uitblijven van een betwisting door iemand die geen onderneming is, geldt in de regel niet als aanvaarding van de factuur, behalve bij een omstandig stilzwijgen (artikel 8.11, § 4, tweede lid BW). Dat verschil tussen B2B en B2C loopt als een rode draad door deze pagina.

Waar de discussie wél over gaat: de bijkomende bedragen

Waar de schuldeiser in onbetwiste zaken punten verliest, is bij wat er bovenop de factuur komt. Algemene voorwaarden voorzien vaak in een forfaitaire schadevergoeding van 10, 12 of 15 %, soms met een minimum van enkele honderden euro's, en in een conventionele interest van 1 % per maand of meer. De rechter mag en moet daar in bepaalde gevallen zelf op ingrijpen, ook als de schuldenaar er niets over zegt. Hoe dat gebeurt, bespreken we in de volgende twee delen.

Het schadebeding: wanneer de rechter het matigt en tot hoeveel

Een schadebeding is een vooraf afgesproken vergoeding voor het geval dat de schuldenaar zijn verbintenis niet nakomt. Het principe staat in artikel 5.88, § 1 BW: partijen kunnen een forfaitair bedrag afspreken, en dan krijgt de schuldeiser in beginsel niet meer en niet minder. Paragraaf 2 bevat de correctie: de rechter matigt, ambtshalve of op verzoek van de schuldenaar, het schadebeding als het kennelijk onredelijk is. Hij houdt daarbij rekening met de schade en alle andere omstandigheden, in het bijzonder met de rechtmatige belangen van de schuldeiser. Bij matiging mag hij niet lager gaan dan een redelijk bedrag. Een beding dat die matigingsbevoegdheid uitsluit, wordt voor niet-geschreven gehouden (artikel 5.88, § 7 BW).

Oud of nieuw recht: de datum van het contract beslist

Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek geldt sinds 1 januari 2023. Voor overeenkomsten van daarvoor blijft in de regel het oude recht van toepassing, ook voor de gevolgen die zich pas later voordoen, tenzij partijen anders overeenkwamen (artikel 64 van de wet van 28 april 2022). Het oude artikel 1231 oud BW gaf de rechter een vergelijkbare matigingsbevoegdheid. Daarom verwijzen veel vonnissen naar beide bepalingen tegelijk: het vonnis uit Brugge van september 2026 citeert zowel artikel 5.88, § 2 BW als artikel 1231, § 1 oud BW, zonder de datum van het contract te vermelden. Voor de uitkomst maakt het in zulke zaken weinig uit, maar in een eigen dossier kijkt u best na welke regeling geldt.

Een gestandaardiseerde lijn in Brugse vonnissen

Wat de vonnissen uit Brugge interessant maakt, is dat de rechtbank met een gestandaardiseerde motivering werkt. Als forfaitaire schadevergoeding voor invorderingskosten op grond van een schadebeding aanvaardt de rechtbank in die motivering hoogstens 10 % van de hoofdsom die verschuldigd was op de datum van de dagvaarding of van een eerdere aangetoonde aanmaning, met een minimum van € 40 en een maximum van € 3.000. Die standaardmotivering komt terug in drie gepubliceerde vonnissen van de afdeling Brugge:

• in het vonnis van september 2026 werd het schadebeding € 1.010, precies 10 % van € 10.100;
• in een zaak over een aanneming in regie uit februari 2021 kreeg de aannemer € 2.847,78, 10 % van de hoofdsom van € 28.477,75 (zie mondelinge aannemingsovereenkomst in regie: bewijs van de uren);
• in een verstekvonnis uit februari 2021 kende de rechtbank een forfaitaire schadevergoeding van € 40 toe; het vonnis vermeldt niet of een schadebeding werd ingeroepen (zie schadebeding en intrest bij verstek: ambtshalve matiging).

Die 10 % is geen wettelijk percentage. Het is een beoordeling uit de rechtspraak van de afdeling Brugge, die andere rechters niet bindt. Wel maakt ze duidelijk hoe een rechter denkt: een forfait van 10 % wordt als een redelijke vergoeding gezien voor de administratie en de invorderingskosten die een schuldeiser heeft; alles daarboven moet u kunnen verantwoorden. Wie in zijn algemene voorwaarden 20 % zet, wint daar volgens die motivering dus weinig mee, en riskeert dat de discussie het dossier vertraagt. Wilt u uw eigen voorwaarden laten nakijken, lees dan eerst onze pagina over algemene voorwaarden B2B.

Geen beding? Dan kan het bij het forfait van € 40 blijven

De standaardmotivering in het verstekvonnis uit 2021 toont de keerzijde. Beroept de schuldeiser zich niet op een afdwingbaar schadebeding en bewijst hij geen hogere invorderingskosten, dan kent de rechtbank enkel het vaste bedrag van € 40 toe, met verwijzing naar de wet van 2 augustus 2002 betreffende de bestrijding van de betalingsachterstand bij handelstransacties. Een schadebeding in uw voorwaarden blijft dus nuttig, op voorwaarde dat het redelijk is en dat uw klant de voorwaarden aantoonbaar kende.

Tegenover een consument ligt de lat hoger

Ter vergelijking: tegenover een consument toetst de rechter ook of het beding onrechtmatig is. Een vrederechter in Oudenaarde verklaarde in januari 2026 een schadebeding nietig omdat het niet wederkerig was: het legde enkel de consument een vergoeding op, zonder gelijkwaardige vergoeding ten laste van de onderneming die in gebreke blijft (artikel VI.83, 17° WER). De onderneming kreeg daardoor geen enkel forfait. U leest die zaak in schadebeding niet wederkerig: vrederechter schrapt het. Voor zuivere B2B-verhoudingen is dat artikel niet van toepassing; daar is de matiging van artikel 5.88 BW het belangrijkste instrument.

Welke interest loopt er, en vanaf wanneer?

Interesten lijken een detail, maar bij een factuur die jaren openstaat, lopen ze snel op. In handelszaken onderscheiden rechters in de regel drie soorten.

De interest van de wet op de betalingsachterstand

Op de hoofdsom van een factuur voor een handelstransactie kennen rechters vaak de interest toe van de wet van 2 augustus 2002. Die interestvoet ligt hoger dan de gewone wettelijke interest en wordt halfjaarlijks aangepast. In het vonnis uit Brugge van september 2026 liep die interest op de hoofdsom vanaf de dag na de vervaldag van de factuur. In de zaak over de aanneming in regie liep hij op het bedrag van de voorschotfactuur en op het saldo van de eindfactuur elk vanaf een eigen datum. In het verstekvonnis van 2021 kende de rechtbank op de hoofdsom moratoire interest van 8 % per jaar toe vanaf de vervaldag van de facturen, zonder de grondslag van die interestvoet uitdrukkelijk te vermelden. Welk percentage vandaag geldt, berekent u met onze wettelijke interest calculator; op onze pagina over wettelijke interest berekenen leest u hoe de berekening werkt.

Bedongen interest wordt gematigd, maar nooit onder de wettelijke

Staat er in uw voorwaarden een hogere conventionele interest, dan geldt dezelfde matigingsregel als voor het schadebeding: de rechter kan een kennelijk onredelijke bedongen interest voor vertraging in de betaling van een geldsom matigen, maar niet lager dan de wettelijke interest (artikel 5.88, § 3 BW). Volgens de standaardmotivering in het verstekvonnis uit 2021 wordt een hogere bedongen moratoire interestvoet verminderd tot de wettelijke, toen nog op grond van het intussen opgeheven artikel 1153 oud BW.

Op het schadebeding: enkel gerechtelijke interest vanaf de dagvaarding

Op het forfaitaire schadebeding zelf lopen volgens de Brugse vonnissen geen interesten vanaf de vervaldag, maar enkel de gewone wettelijke interest van de wet van 5 mei 1865, vanaf de dagvaarding. De rechtbank motiveert dat met de vaststelling dat de interest van de wet van 2002 enkel geldt wanneer betaling wordt gevorderd als vergoeding voor een handelstransactie. In de zaak over de autolening gold hetzelfde: op het schadebeding liepen enkel interesten volgens de wet van 1865 vanaf de dagvaarding.

Interest op interest en de toerekening van betalingen

Twee regels uit boek 5 BW vullen dat aan. Vervallen interest brengt slechts zelf interest op na een schriftelijke ingebrekestelling of een specifiek contract, en enkel voor interest die ten minste voor een geheel jaar verschuldigd is (artikel 5.207 BW). En een deelbetaling waarmee de schuld niet volledig wordt gekweten, wordt in de eerste plaats op de interest toegerekend (artikel 5.210 BW). In de zaak over de aanneming in regie bracht de rechtbank de deelbetalingen van € 1.000 en € 2.000 in mindering volgens de vroegere regel van artikel 1254 oud BW, de voorganger van artikel 5.210 BW.

Verstek laten gaan: beschermt de rechter u dan nog?

Veel ondernemers die een factuur niet kunnen betalen, gaan niet naar de zitting. Ze denken dat het toch geen zin heeft. Dat klopt maar gedeeltelijk. Volgens artikel 806 Ger.W. willigt de rechter in een verstekvonnis de vorderingen van de verschijnende partij in, behalve voor zover de rechtspleging of de vorderingen strijdig zijn met de openbare orde, met inbegrip van de rechtsregels die de rechter krachtens de wet ambtshalve kan toepassen. De matiging van een kennelijk onredelijk schadebeding en van bedongen interest is zo'n regel: artikel 5.88, § 2 BW laat de rechter uitdrukkelijk ambtshalve optreden.

Beide gepubliceerde verstekvonnissen uit Brugge tonen die ambtshalve toetsing. In het vonnis van 2021 herleidde de rechtbank waar nodig ambtshalve het schadebeding en de interesten; in het vonnis van 2026 bleef de schadevergoeding beperkt tot 10 %. Het verstekvonnis is dus geen blanco cheque voor de schuldeiser.

Toch is wegblijven zelden een goede keuze. Wie niet verschijnt, betwist de hoofdsom niet, vraagt geen uitstel van betaling en kan geen tegenvordering instellen. Een schuldenaar die wél verschijnt en de vordering niet betwist, kan bovendien uitstel vragen op grond van artikel 5.201 BW. De rechter kan, rekening houdend met de toestand van de partijen, met grote omzichtigheid en rekening houdend met de termijnen die de schuldenaar al genoot, gematigd uitstel van betaling verlenen. Zaken over de invordering van niet-betwiste schuldvorderingen en vorderingen om uitstel van betaling worden in de regel in korte debatten behandeld (artikel 735, § 2 Ger.W.).

Wat verstek betekent voor de kosten

Voor de rechtsplegingsvergoeding speelt verstek in het voordeel van de schuldenaar. Wanneer het geding wordt afgesloten met een beslissing bij verstek en geen enkele verliezende partij ooit is verschenen, of wanneer alle verliezende partijen op de inleidende zitting verschenen zonder de vordering te betwisten, of uitsluitend uitstel van betaling vroegen, bedraagt de rechtsplegingsvergoeding het minimumbedrag (artikel 1022, voorlaatste lid Ger.W.). Ook buiten die gevallen kan de rechter de vergoeding verminderen: in de zaak over de autolening, waarin de leners wel verschenen, herleidde de rechtbank de rechtsplegingsvergoeding tot het minimum van € 1.569,77, "gelet op de geringe betwisting". Hoeveel het basis-, minimum- en maximumbedrag in uw zaak is, rekent u na met de rechtsplegingsvergoeding calculator.

Uitvoering van een verstekvonnis

Eindvonnissen zijn in de regel uitvoerbaar bij voorraad. Maar verzet of hoger beroep van de versteklatende partij tegen een verstekvonnis schorst de tenuitvoerlegging, behoudens de wettelijke uitzonderingen of tenzij de rechter bij bijzonder gemotiveerde beslissing anders beveelt (artikel 1397, tweede lid Ger.W.). Een veroordeling tot betaling van een geldsom waartegen nog verzet of hoger beroep van een versteklatende partij openstaat, kan bovendien niet worden uitgevoerd vóór het verstrijken van een maand na de betekening, tenzij de voorlopige tenuitvoerlegging is gelast (artikel 1495, tweede lid Ger.W.). In het verstekvonnis van 2021 had de rechtbank die voorlopige tenuitvoerlegging wel gelast. Meer over verzet leest u op onze pagina over het verstekvonnis en verzet.

Welke rechtbank? De valkuil van de gemengde verweerder

Voor u dagvaardt, moet u weten bij welke rechter u terechtkunt. De ondernemingsrechtbank neemt in eerste aanleg kennis van geschillen tussen ondernemingen in de zin van artikel I.1, 1° WER, die niet onder de bijzondere bevoegdheid van andere rechtscolleges vallen en die, voor natuurlijke personen, betrekking hebben op een handeling die niet kennelijk vreemd is aan de onderneming (artikel 573, eerste lid Ger.W.). Een vordering tegen een onderneming kan onder dezelfde voorwaarden ook voor de ondernemingsrechtbank worden gebracht als de eiser zelf geen onderneming is (artikel 573, tweede lid Ger.W.). Onderneming is onder meer iedere natuurlijke persoon die zelfstandig een beroepsactiviteit uitoefent, iedere rechtspersoon en iedere andere organisatie zonder rechtspersoonlijkheid, met enkele uitzonderingen (artikel I.1, 1° WER).

Een vennootschap en twee particulieren samen gedagvaard

In een vonnis van februari 2026 van de ondernemingsrechtbank Gent, afdeling Oostende, ging het mis. Een eiseres vorderde een voorschot van € 13.000 terug dat ze naar eigen zeggen had betaald voor de onderverhuring en mogelijke overname van een café. Ze dagvaardde de vennootschap die het café huurde, maar ook twee natuurlijke personen. Die twee stonden niet ingeschreven in de KBO en het werd ter zitting niet aangetoond dat ze ondernemers waren. Volgens de rechtbank is in het kader van artikel 573 Ger.W. de hoedanigheid van onderneming vereist voor alle verweerders. Ze wierp ambtshalve haar onbevoegdheid op en verwees de zaak naar de arrondissementsrechtbank, die de bevoegde rechter moet aanwijzen. Over de € 13.000 en een tegenvordering van € 24.584,60 werd niet beslist; de kosten werden aangehouden. De volledige analyse leest u in ondernemingsrechtbank onbevoegd bij niet-ondernemer als verweerder.

Het mechanisme is wettelijk geregeld. Moet een rechter ambtshalve een middel van onbevoegdheid aanvoeren, dan verwijst hij de zaak naar de arrondissementsrechtbank opdat over het middel beslist wordt (artikel 640 Ger.W.). De beslissing over de bevoegdheid verwijst de zaak zo nodig naar de bevoegde rechter en bindt die rechter (artikel 660 Ger.W.). Dat kost al snel maanden. In die zaak wees de rechtbank bovendien op de bijzondere bevoegdheid van de vrederechter, die ongeacht het bedrag kennisneemt van geschillen over de verhuring van onroerende goederen en van de samenhangende vorderingen uit de verhuring van een handelszaak (artikel 591, 1° Ger.W.). Of de vrederechter uiteindelijk bevoegd is, liet de ondernemingsrechtbank open.

Het omgekeerde: een particulier met een btw-nummer

Dat het ook in de andere richting kan kantelen, toont een vonnis van de rechtbank van eerste aanleg Limburg, afdeling Hasselt, van januari 2026. Een koopster met een ondernemingsnummer had een nieuwe wagen gekocht en haar btw-nummer op de koopovereenkomst laten vermelden. De verkoper wierp meteen de onbevoegdheid op. De rechtbank oordeelde dat de aankoop niet kennelijk vreemd was aan haar onderneming en verwees de zaak naar de ondernemingsrechtbank. U leest die zaak in wagen gekocht met btw-nummer: ondernemingsrechtbank bevoegd.

Wat u daaruit meeneemt

• Controleer vóór de dagvaarding van elke verweerder of hij in de KBO staat en in welke hoedanigheid hij handelde; lees meer over het handelsregister en de KBO.
• Zit er een particulier tussen de verweerders, overweeg dan om alleen de onderneming(en) voor de ondernemingsrechtbank te dagvaarden, of iedereen voor de rechtbank van eerste aanleg, die kennisneemt van alle vorderingen behalve die rechtstreeks voor het hof van beroep en het Hof van Cassatie komen (artikel 568 Ger.W.). Houd daarbij rekening met bijzondere bevoegdheden zoals die van de vrederechter, en met het risico dat een verwerende onderneming zich meteen op de bevoegdheid van de ondernemingsrechtbank beroept, zoals in de zaak uit Hasselt.
• Werkt u met overeenkomsten waarin huur, overname en waarborg door elkaar lopen, laat de tekst dan duidelijk maken wat wat is. Onduidelijke contracten leiden niet alleen tot discussies ten gronde, maar ook tot bevoegdheidsdiscussies.

Hoe een procedure voor de ondernemingsrechtbank verder verloopt, leest u op onze pagina over de procedure voor de ondernemingsrechtbank.

Aanneming in regie: wie bewijst de uren?

Aannemers, installateurs en vaklui werken vaak op basis van een mondelinge afspraak: een uurtarief, materialen aan kostprijs, en de rest wordt later wel afgerekend. Dat gaat goed zolang de klant tevreden is. Komt er discussie, dan wordt het een bewijsvraag.

In een vonnis van februari 2021 van de ondernemingsrechtbank Gent, afdeling Brugge, had een aannemer eind 2018 renovatiewerken uitgevoerd voor een restaurant-hotel. Er was enkel een mondelinge afspraak in regie aan € 45 per uur. De bouwheer betwistte de uren en betaalde slechts € 3.000. De rechtbank stelde een gerechtsdeskundige aan. Die toetste het urenregister van de aannemer aan de uitgevoerde werken en kwam uit op 491 uur, waarvan hij 21 uur aftrok: 11 uur in de loods of het atelier zonder vermelding van de werf, en 10 uur als forfaitaire aftrek voor verloren tijd.

De rechtbank volgde de eerste aftrek wel en de tweede niet. Voor de 11 uur kon de aannemer niet aantonen dat ze voor deze bouwheer waren gepresteerd, en het kwam aan haar toe haar betwiste prestaties te bewijzen. Voor de verloren tijd stond niet vast dat die aan de aannemer te wijten was; de deskundige schreef zelf dat moeilijk uit te maken was of het tijdverlies door de aannemer of door verzoeken van de bouwheer was veroorzaakt. Zo bleven 480 uur aan € 45 over, of € 21.600. Samen met € 6.877,75 aan materialen kwam de hoofdsom op € 28.477,75. De beweerde cashbetalingen van € 600 en € 800 werden niet bewezen en dus niet afgetrokken; de bewezen deelbetalingen van samen € 3.000 wel.

De bewijsregels achter die uitkomst

Wie meent een ander in rechte te kunnen aanspreken, moet de rechtshandelingen of feiten bewijzen die daaraan ten grondslag liggen; wie beweert bevrijd te zijn, moet dat evenzeer bewijzen, en bij twijfel verliest wie moest bewijzen, tenzij de wet anders bepaalt (artikel 8.4 BW). Dat werkt in twee richtingen: de aannemer bewijst zijn uren, de bouwheer bewijst zijn betalingen. Boek 8 BW is in werking sinds 1 november 2020; de overeenkomst in deze zaak dateerde van 2018, en de analyse wijst erop dat dezelfde bewijslastregel onder het oude recht in artikel 1315 oud BW stond. Tussen ondernemingen kan het bewijs met alle bewijsmiddelen worden geleverd (artikel 8.11, § 1 BW), zodat een urenregister, werfverslagen en e-mails volwaardig meetellen.

Kosten, deskundige en pauliaanse vordering

De bouwheer droeg de kosten, inclusief het deskundigenonderzoek van € 5.743,14 en de basisrechtsplegingsvergoeding van € 2.400. De vraag van de aannemer naar de maximale rechtsplegingsvergoeding haalde het niet: dat de deskundige de vordering nagenoeg integraal bevestigde, maakte de situatie volgens de rechtbank niet kennelijk onredelijk in de zin van artikel 1022, derde lid Ger.W. Een pauliaanse vordering tegen de verkoop van het handelsfonds door de bouwheer werd afgewezen, omdat de aannemer ze niet ook tegen de koper had ingesteld. Die vordering staat vandaag in artikel 5.243 BW: een schuldeiser kan opkomen tegen rechtshandelingen van zijn schuldenaar gesteld met bedrieglijke miskenning van zijn verhaalsrechten, wat leidt tot de niet-tegenwerpelijkheid van die rechtshandeling aan de schuldeiser.

Meer over een onderzoek door een gerechtsexpert leest u op onze pagina over het deskundigenonderzoek; over werken en aanneming in het algemeen op onze pagina over bouwrecht.

Kredietopzegging, afbetalingsplan en de afgifte van een voertuig

Niet elke handelszaak gaat over facturen. De ondernemingsrechtbank Gent, afdeling Brugge, oordeelde in oktober 2025 over een autolening van € 22.999, af te lossen in 60 maanden van € 447,89, die twee leners in 2024 hadden afgesloten. Na achterstallige aflossingen zegde de kredietgever het krediet op. De leners betwistten de hoofdsom niet, maar vroegen om te mogen afbetalen aan € 440 per maand, om matiging van de interesten en het schadebeding, en om afwijzing van de gevraagde afgifte van de wagen. Ze hadden het geleende geld naar eigen zeggen voor belastingen gebruikt en de wagen nooit gekocht.

De rechtbank weigerde het afbetalingsplan: de leners legden niet uit waarom ze ongelukkig en ter goeder trouw waren, en ze hadden de maandelijkse aflossingen al eerder niet kunnen nakomen. Ook de matiging haalde het niet. De leners werden solidair veroordeeld tot € 21.680,35 in hoofdsom met conventionele interest van 7,14 %, € 1.459,02 schadebeding en € 336,39 vervallen interesten. De vordering tot afgifte van de wagen werd wel afgewezen: wat nooit gekocht werd, kan ook niet worden afgegeven. De geldvordering bleef daardoor volledig bestaan. De analyse leest u in autolening niet betaald: geen afgifte van nooit gekochte wagen.

De grenzen van boek VII WER bij consumentenkrediet

Het vonnis vermeldt boek VII WER niet en onderzocht niet of de leners, die vennoten van een vof waren, als consument handelden. Voor een krediet aan een consument gelden wel strikte regels. Een vervalbeding is enkel geldig in de wettelijk opgesomde gevallen, onder meer wanneer de consument ten minste twee termijnbedragen of 20 % van het totale terug te betalen bedrag niet heeft betaald en hij één maand na een aangetekende ingebrekestelling zijn verplichtingen niet is nagekomen (artikel VII.105, § 2 WER). Sinds 24 januari 2025 moet de kredietgever bovendien beleid hebben om waar passend een redelijke mate van tolerantie aan te houden vóór hij een handhavingsprocedure inleidt (artikel VII.105, § 1 WER).

Na verval van de termijnbepaling mag enkel het verschuldigd blijvende saldo, de vervallen kosten van het krediet, de overeengekomen nalatigheidsinterest en een schadevergoeding worden gevraagd van ten hoogste 10 % op de schijf tot € 7.500 en 5 % op de schijf daarboven; de nalatigheidsinterestvoet mag de laatst toegepaste debetrentevoet met hoogstens 10 % verhogen (artikel VII.106, §§ 1 en 3 WER). De analyse stelt vast dat de toegekende bedragen samenvallen met die wettelijke maxima: 6,49 % verhoogd met 10 % geeft afgerond 7,14 %, en 10 % op € 7.500 plus 5 % op het saldo daarboven geeft precies € 1.459,02. Blijven bedingen binnen die grenzen, dan is kennelijke onredelijkheid moeilijk aan te tonen. De rechter kan de consument wel uitstel of herschikking van betaling toekennen, zelfs wanneer de kredietgever een vervalbeding toepast (artikel VII.107, § 1 WER). Meer daarover op onze pagina over consumentenkrediet.

Een verwante zaak buiten het handelsrecht toont het belang van een uitdrukkelijk vervalbeding: zonder zo'n beding kon een particuliere uitlener enkel de vervallen termijnen opeisen, en werd een afbetalingsvoorstel van € 50 per maand als onredelijk afgewezen. U leest die analyse in geldlening niet terugbetaald: enkel vervallen termijnen.

Stakingsvordering en handelsnaam: precisie wint

Een ander type handelszaak gaat niet over geld, maar over de markt. Een onderneming die meent dat een concurrent oneerlijk handelt, kan de voorzitter van de ondernemingsrechtbank vragen het bestaan van een inbreuk vast te stellen en de staking te bevelen (artikel XVII.1/4 WER). Een veelgebruikte grondslag is artikel VI.104 WER: verboden is elke met de eerlijke marktpraktijken strijdige daad waardoor een onderneming de beroepsbelangen van een of meer andere ondernemingen schaadt of kan schaden.

De voorzitter van de ondernemingsrechtbank van Luik wees in februari 2026 zo'n vordering volledig af. Een coöperatieve vennootschap die sinds 2018 een reggaefestival organiseert, wilde verbieden dat twee verweerders een fonetisch gelijkaardige naam gebruikten voor kleinschalige dansavonden. Twee zaken braken haar zuur. Ze had in haar eigen conclusies verklaard dat ze geen recht claimde op de festivalnaam, een algemeen gebruikte term uit de reggaemuziek. De rechter zag daarin een gerechtelijke bekentenis, die bewijs oplevert tegen wie ze aflegde (artikel 8.32 BW). En de gevorderde maatregel, een algemeen verbod voor elk muziekevenement zonder beperking in tijd, plaats of context, was te vaag en te breed. De eiseres werd in de kosten verwezen. U leest de analyse in stakingsvordering handelsnaam afgewezen: eis te vaag.

De les: omschrijf nauwkeurig welke concrete handeling u wilt laten stoppen, en vertrek vanuit een recht dat u echt kunt inroepen. Een onderscheidende naam, eventueel als merk geregistreerd, staat sterker dan een beschrijvende term. Meer over merken leest u op onze pagina over merkinbreuk aanpakken.

Is een vonnis altijd nodig? Invordering zonder volledig proces

Voor een factuur die niet betwist wordt, bestaan er snellere wegen dan een klassieke dagvaarding. Een onbetwiste geldschuld die vaststaat en opeisbaar is, kan ongeacht het bedrag op verzoek van de advocaat van de schuldeiser door een gerechtsdeurwaarder worden ingevorderd, met daarbovenop ten hoogste 10 % van de hoofdsom aan interesten en schadebedingen (artikel 1394/20 Ger.W.). Die procedure staat enkel open tussen ondernemingen die in de KBO (of een gelijkwaardig Europees register) zijn ingeschreven, voor handelingen in het kader van hun activiteit, en niet bij een faillissement, gerechtelijke reorganisatie of andere samenloop. De gerechtsdeurwaarder betekent eerst een aanmaning om binnen de maand te betalen, met een antwoordformulier (artikel 1394/21 Ger.W.). Betwist de schuldenaar de schuld, dan houdt de procedure op en moet de schuldeiser alsnog naar de rechter.

Daarnaast bestaat de summiere rechtspleging om betalingsbevel. Voor geschillen tussen ondernemingen kan die voor de ondernemingsrechtbank worden gevoerd ongeacht het bedrag, wanneer de vordering lijkt gestaafd te zijn door een geschrift dat van de schuldenaar uitgaat (artikel 1338 Ger.W.). Een aanmaning om binnen vijftien dagen te betalen gaat daaraan vooraf (artikel 1339 Ger.W.).

Welke weg voor uw factuur het snelst en goedkoopst is, hangt af van het bedrag, de kans op betwisting en de vraag of de klant nog solvabel is. Met onze tool factuur-invordering krijgt u een eerste inschatting; op onze pagina over een factuur niet betaald invorderen leest u de stappen uitgebreider, en voor schuldenaren in het buitenland is er het Europees betalingsbevel.

Het wettelijk kader in handelszaken op een rij

Wie de vonnissen naast elkaar legt, ziet dat rechters in handelszaken steeds uit dezelfde handvol bepalingen putten. De belangrijkste:

• Artikel 5.88 BW (voorheen artikel 1231 oud BW): het schadebeding en de matiging ervan, ook voor bedongen interest, nooit onder de wettelijke interest.
• Artikel 5.201 BW: gematigd uitstel van betaling door de rechter.
• Artikel 5.207 en 5.210 BW: interest op vervallen interest en de toerekening van deelbetalingen eerst op de interest.
• Artikel 8.4 en 8.11 BW: de bewijslast, het vrije bewijs tussen ondernemingen en de bewijswaarde van een aanvaarde of niet tijdig betwiste factuur.
• Artikel 573 Ger.W. samen met artikel I.1, 1° WER: de bevoegdheid van de ondernemingsrechtbank en het begrip onderneming.
• Artikel 806 Ger.W.: de ambtshalve toetsing bij verstek.
• Artikel 1022 Ger.W.: de rechtsplegingsvergoeding, met het minimumbedrag bij verstek of bij een niet-betwiste vordering.
• Artikel VI.104 en XVII.1/4 WER: eerlijke marktpraktijken en de stakingsvordering.
• Artikel VII.105 tot VII.107 WER: verval van de termijnbepaling, de maximale kosten en het uitstel bij consumentenkrediet.

Daarnaast speelt de wet van 2 augustus 2002 betreffende de bestrijding van de betalingsachterstand bij handelstransacties, voor de hogere interestvoet op handelsfacturen en het forfait van € 40 voor invorderingskosten. Voor overeenkomsten van vóór 1 januari 2023 blijven in de regel de oude artikelen van het Burgerlijk Wetboek gelden, zoals artikel 1231 oud BW voor het schadebeding.

De termijnen in handelszaken op een rij

In handelszaken lopen de termijnen snel. De belangrijkste, telkens na nazicht in de wettekst:

Een vonnis van de ondernemingsrechtbank over een vordering van ten hoogste € 2.500 is in laatste aanleg gewezen (artikel 617 Ger.W.; de Koning kan dat bedrag aanpassen). Dan staat geen hoger beroep open, maar bij verstek wel verzet. Is het vonnis niet in laatste aanleg gewezen, dan kan de versteklatende partij alleen nog hoger beroep instellen. Voor een woonplaats in het buitenland worden de termijnen verlengd. Voor een vonnis van faillietverklaring gelden eigen, kortere termijnen: verzet door de verstekdoende partij binnen vijftien dagen na de betekening en hoger beroep binnen vijftien dagen na de bekendmaking van het vonnis (artikel XX.108, §§ 2 en 3 WER). Uw eigen termijn rekent u na met de beroepstermijn calculator; of een vordering verjaard is, met de verjaring calculator.

Wat kunt u doen na een vonnis?

Een vonnis in een handelszaak is zelden het einde. Welke stap zinvol is, hangt af van welke kant u staat en van hoe het vonnis gewezen werd.

U bent veroordeeld

• Controleer de afrekening. Klopt de hoofdsom, loopt de interest vanaf de juiste datum, en staat er geen interest van de vervaldag op het schadebeding als het vonnis dat niet toekende? Deelbetalingen gaan in de regel eerst naar de interest (artikel 5.210 BW). Bij een consumentenkrediet mogen betalingen na verval van de termijnbepaling pas op de nalatigheidsinterest en de schadevergoeding worden aangerekend nadat het saldo en de kosten van het krediet betaald zijn (artikel VII.106, § 5 WER).
• Verzet, als u verstek liet gaan en het vonnis in laatste aanleg is gewezen: in de regel binnen één maand na de betekening, bij deurwaardersexploot met dagvaarding voor de rechter die het vonnis wees, en de akte bevat op straffe van nietigheid uw middelen (artikel 1047 Ger.W.).
• Hoger beroep, in de regel binnen één maand na de betekening, als het vonnis niet in laatste aanleg is gewezen. Weeg af of u echt argumenten hebt: een hoger beroep dat enkel tijd moet winnen, kost u extra rechtsplegingsvergoeding. Meer op onze pagina over hoger beroep in burgerlijke zaken.
• Een afbetaling voorstellen. Ook na het vonnis kunt u met de schuldeiser of de gerechtsdeurwaarder een regeling bespreken. Uit de vonnissen blijkt dat een voorstel pas overtuigt als het realistisch is en met stukken onderbouwd.
• Bij ernstige financiële problemen kan een gerechtelijke reorganisatie een uitweg bieden; lees daarover onze pagina over gerechtelijke reorganisatie.

U hebt gewonnen

• Laat het vonnis betekenen. Een veroordelende beslissing kan pas worden uitgevoerd nadat ze aan de partij is betekend (artikel 1495, eerste lid Ger.W.), en met de betekening beginnen ook de termijnen voor verzet en hoger beroep te lopen.
• Uitvoering. Betaalt de tegenpartij niet, dan kan de gerechtsdeurwaarder beslag leggen. Lees meer op onze pagina over de gedwongen uitvoering van een vonnis.
• Faillissement van de schuldenaar. Gaat uw klant failliet, dan moet u uw vordering aangeven; zie onze pagina over de schuldeiser bij faillissement.

Voorbeeld: Jens uit Leuven, een elektricien wiens uren betwist worden

Dit voorbeeld is verzonnen en dient enkel ter illustratie. Jens heeft een eenmanszaak als elektricien. Hij vernieuwt de elektrische installatie van een winkel die wordt uitgebaat door een BV. Er is geen offerte, alleen een mail waarin hij een uurtarief van € 55 en materialen aan kostprijs bevestigt. Zijn eindfactuur vermeldt 164 uur, of € 9.020, en € 3.480 aan materialen, samen € 12.500. De BV betaalt € 5.000 en reageert drie maanden niet. Pas na een aanmaning van zijn advocaat betwist de zaakvoerder veertig uren.

Jens heeft per dag een werfstaat bijgehouden, met foto's en berichten aan de zaakvoerder. Negen uur staan echter genoteerd als "voorbereiding in het atelier", zonder vermelding van de werf. Zijn algemene voorwaarden, die hij vóór de start van de werken samen met die bevestigingsmail had doorgestuurd en die de zaakvoerder nooit betwistte, voorzien in een schadebeding van 15 %.

De rechter volgt de werfstaten voor 155 uur. De late betwisting weegt mee: tussen ondernemingen levert een niet binnen een redelijke termijn betwiste factuur bewijs op, behoudens tegenbewijs (artikel 8.11, § 4 BW). Voor de negen atelieruren toont Jens niet aan dat ze voor deze klant waren, en die schrapt de rechter (artikel 8.4 BW). Blijft over: 155 uur aan € 55, of € 8.525, plus € 3.480 materialen, samen € 12.005. Na aftrek van de betaalde € 5.000 is het saldo € 7.005. Het schadebeding van 15 % herleidt de rechter als kennelijk onredelijk tot 10 %, of € 700,50 (artikel 5.88, § 2 BW). Op het saldo loopt de interest van de wet op de betalingsachterstand vanaf de vervaldag van de factuur; op de € 700,50 enkel de wettelijke interest vanaf de dagvaarding. De BV draagt de kosten en de rechtsplegingsvergoeding.

Jens verliest dus een klein deel van zijn uren, maar krijgt het overgrote deel van zijn factuur. Zonder zijn dagelijkse werfstaten was de discussie over de betwiste uren veel riskanter geweest.

Voorbeeld: Sofie uit Tongeren, een factuur en twee verweerders

Ook dit voorbeeld is verzonnen en uitsluitend illustratief. Sofie is zaakvoerster van een BV die tenten en podia verhuurt voor evenementen. Een evenementenbureau, ook een BV, huurt materiaal voor een zomerfeest en krijgt een factuur van € 4.600. De bestelbon is ondertekend door de zaakvoerder van het bureau, maar ook "voor akkoord" door zijn partner, die geen zelfstandige is en niet in de KBO staat. De factuur wordt nooit betwist, maar ook niet betaald.

Het eerste ontwerp van dagvaarding richt zich tegen het bureau én de partner, voor de ondernemingsrechtbank. Bij het nazicht in de KBO ziet de advocaat van Sofie dat de partner geen onderneming is. Hij wijst haar op het risico dat de ondernemingsrechtbank zich dan onbevoegd verklaart en de zaak naar de arrondissementsrechtbank verwijst (artikelen 573 en 640 Ger.W.). Omdat de bestelbon het bureau duidelijk als klant vermeldt en de persoonlijke gebondenheid van de partner onzeker is, dagvaardt Sofie alleen de BV. Haar advocaat wijst er ook op dat de invordering van een onbetwiste schuld via de gerechtsdeurwaarder een alternatief was geweest, omdat beide vennootschappen in de KBO staan (artikel 1394/20 Ger.W.).

Het bureau laat verstek gaan. De rechter kent de € 4.600 toe met de interest van de wet op de betalingsachterstand vanaf de vervaldag. Het schadebeding van 12 % uit de voorwaarden van Sofie herleidt hij tot 10 %, of € 460, met wettelijke interest vanaf de dagvaarding. De rechtsplegingsvergoeding bedraagt het minimum, omdat de verliezende partij nooit verscheen (artikel 1022 Ger.W.). Omdat de vordering hoger is dan € 2.500, is het vonnis niet in laatste aanleg gewezen: het bureau kan geen verzet doen, enkel hoger beroep. Het vonnis wordt betekend, het bureau laat de beroepstermijn van een maand verstrijken en betaalt wanneer de gerechtsdeurwaarder beslag aankondigt.

Wat als u de kosten van een procedure niet kunt dragen?

Een handelsgeschil kost geld: dagvaardingskosten, rolrecht, een advocaat en, als u verliest, de rechtsplegingsvergoeding van de tegenpartij. Toch zijn er mogelijkheden als u die kosten moeilijk kunt dragen.

Juridische tweedelijnsbijstand, in de volksmond pro deo, kan gedeeltelijk of volledig kosteloos zijn voor wie over ontoereikende bestaansmiddelen beschikt (artikel 508/13 Ger.W.). Die regeling is afgestemd op de inkomsten van natuurlijke personen, zoals een zelfstandige in eenmanszaak met een laag inkomen of een lener die door een kredietgever wordt aangesproken. Voor een vennootschap ligt dat in de praktijk veel moeilijker; laat het concreet nakijken. Belangrijk: tweedelijnsbijstand wordt niet toegekend als en in de mate dat u een beroep kunt doen op een derde betaler, zoals een rechtsbijstandsverzekering. Ook voor ondernemingen dekt zo'n polis soms invorderingen of contractuele geschillen. Controleer uw dekking met de rechtsbijstandsverzekering checker.

Verliest u de zaak terwijl u tweedelijnsbijstand geniet, dan wordt de rechtsplegingsvergoeding in de regel op het minimum vastgelegd, tenzij in een kennelijk onredelijke situatie (artikel 1022 Ger.W.). Of u in aanmerking komt, ziet u snel met de pro-deo-checker. Hoe u een pro-deoadvocaat aanvraagt, leest u op onze pagina over een pro-deoadvocaat aanvragen.

Verwante onderwerpen

• Handelsgeschillen en handelscontracten
• Betalingsachterstand aanmanen
• Bewarend beslag in een handelszaak
• Kort geding in een handelszaak
• Rechtsplegingsvergoeding vorderen
• Een factuur betwisten
• Handelshuur
• Rechtspraak verbintenissenrecht, rechtspraak burgerlijk recht en rechtspraak huurrecht
• Alle analyses op één plek: rechtspraak op lawbase.be

Tot slot

In handelszaken wint wie zijn bewijs op orde heeft en redelijk vordert: de hoofdsom van een goed gedocumenteerde factuur haalt het meestal, overdreven extra's worden bijgesneden. Hebt u een onbetaalde factuur of een dagvaarding ontvangen, verzamel dan vandaag uw bestelbon, facturen, algemene voorwaarden en briefwisseling, controleer in de KBO wie u precies tegenover zich hebt, en noteer de datum van de betekening als er al een vonnis is.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren. Een videocall van 30 minuten met een advocaat kost € 60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost € 90,75 incl. btw.