Terug naar Rechtspraak
    Verbintenissenrecht
    Gedeeltelijk toegewezen

    Schadebeding niet wederkerig: vrederechter schrapt het

    Mr. Chanel Ribas ColomarVredegerecht van het kanton Oudenaarde5 januari 2026Gepubliceerd Bijgewerkt 183 weergaven
    Delen:
    Verbintenissenrecht - Schadebeding niet wederkerig: vrederechter schrapt het

    Samenvatting van de Zaak

    In dit vonnis van het Vredegerecht van het kanton Oudenaarde staat een vordering van een onderneming tegen een consument centraal betreffende onbetaalde facturen. De eisende partij vorderde € 955,43 uit hoofde van onbetaalde facturen, interesten en een verhoging, te vermeerderen met de wettelijke rente op € 856,39 en de gerechtelijke intresten op € 85,64. Daarbij vorderde zij een forfaitaire schadevergoeding en nalatigheidsintresten op basis van haar algemene voorwaarden. De consument betwistte de vordering niet, maar verzocht om de mogelijkheid om het verschuldigde bedrag in maandelijkse termijnen van € 300 af te lossen. De eisende partij liet de beslissing over dit verzoek over aan de wijsheid van de rechtbank. De vrederechter oordeelde dat de vordering op het zicht van de stukken verantwoord voorkwam. De rechter ging echter over tot een ambtshalve toetsing van de algemene voorwaarden van de eisende partij. De vrederechter stelde vast dat het schadebeding niet wederkerig was zoals voorgeschreven in artikel VI.83, 17° WER. Op basis van artikel VI.83, 17° van het Wetboek Economisch Recht (WER) verklaarde de rechter het schadebeding onrechtmatig en dus nietig. Verwijzend naar recente rechtspraak van het Europees Hof van Justitie (C-625/21), benadrukte de rechter dat wanneer een beding nietig is, de onderneming geen aanspraak kan maken op een vervangende schadevergoeding onder het gemeen recht. De vrederechter wees de gevorderde forfaitaire schadevergoeding en nalatigheidsintrest uitdrukkelijk af en veroordeelde de verweerder tot betaling van € 942,03, vermeerderd met gerechtelijke intresten aan de wettelijke rentevoet. Het vonnis verduidelijkt niet hoe dat bedrag is samengesteld. Daarnaast willigde de rechter het verzoek tot een afbetalingsplan in en matigde hij de rechtsplegingsvergoeding tot het minimum, aangezien de verweerder de vordering niet had betwist en enkel uitstel van betaling vroeg.

    Uitkomst:
    Gedeeltelijk toegewezen

    Kernpunten

    • 1Een rechter moet ambtshalve (ex officio) toetsen of bedingen in een consumentenovereenkomst onrechtmatig zijn.
    • 2De vrederechter verklaarde het schadebeding nietig omdat het niet wederkerig was zoals voorgeschreven in artikel VI.83, 17° WER.
    • 3Indien een schadebeding nietig is, kan de rechter geen vervangende schadevergoeding toekennen op basis van het gemeen recht.
    • 4Verschijnt de verwerende partij op de inleidende zitting zonder de vordering te betwisten, of vraagt zij uitsluitend uitstel van betaling, dan is de rechtsplegingsvergoeding die van het minimumbedrag.

    Juridische Analyse

    De Ambtshalve Toetsing: Een Actieve Rol voor de Rechter in Consumentenzaken

    Een centraal element in dit vonnis is de actieve rol die de vrederechter opneemt door de contractvoorwaarden ambtshalve te toetsen. Dit betekent dat de rechter op eigen initiatief, zonder dat de consument hier expliciet om hoeft te vragen, nagaat of de bedingen in de overeenkomst in overeenstemming zijn met de dwingende bepalingen van het consumentenrecht.

    De Juridische Grondslag voor Ambtshalve Toetsing

    De rechter baseert deze bevoegdheid op een solide juridische fundering. Hoewel de rechter verwijst naar artikel 806 van het Gerechtelijk Wetboek en de notie 'openbare orde', ligt de ware kern in de Europese regelgeving en de daaruit voortvloeiende rechtspraak. Artikel 806 regelt het verstekvonnis, terwijl deze zaak op tegenspraak werd beslist. De grondslag voor de ambtshalve toetsing ligt hier in de aangehaalde rechtspraak van het Hof van Justitie. De EU-richtlijn 93/13/EEG betreffende oneerlijke bedingen in consumentenovereenkomsten heeft tot doel de consument, als economisch zwakkere en juridisch minder ervaren partij, te beschermen. Het Europees Hof van Justitie heeft in een reeks baanbrekende arresten, waarvan de rechter er enkele citeert (o.a. Oceano Grupo, Cofidis en Pannon), geoordeeld dat de nationale rechter verplicht is om oneerlijke bedingen ambtshalve te toetsen om de doeltreffendheid van de richtlijn te garanderen. Zonder deze actieve rol zou de bescherming van de consument vaak louter theoretisch blijven.

    Analyse van het Niet-Wederkerige Schadebeding (Art. VI.83, 17° WER)

    De kern van de afwijzing van een deel van de vordering ligt in de analyse van het schadebeding in de algemene voorwaarden van de eiser.

    Het Principe van Wederkerigheid

    De vrederechter stelt vast dat het schadebeding in de algemene voorwaarden niet wederkerig is zoals voorgeschreven in artikel VI.83, 17° van het Wetboek Economisch Recht (WER). De rechter verklaart het betrokken beding daarom nietig en kent de gevorderde forfaitaire schadevergoeding en nalatigheidsintrest in de motivering niet toe.

    De Sanctie: Nietigheid

    In casu stelt de rechter vast dat het beding van de eiser eenzijdig is. De vrederechter verklaart het betrokken beding nietig. De rechter matigt het beding niet, maar laat het buiten toepassing.

    De Gevolgen van Nietigheid: Geen Matiging, Geen Vervangende Vergoeding

    Het meest leerrijke aspect van dit vonnis is de strikte toepassing van recente Europese rechtspraak over de gevolgen van een onrechtmatig beding.

    Het Cruciale Arrest: HvJ 8 december 2022 (C-625/21)

    De vrederechter verwijst expliciet naar dit arrest van het Hof van Justitie. De vroegere artikelen 1226 en 1231 oud BW zijn sinds 1 januari 2023 opgeheven; de huidige regeling van schadebedingen staat in artikel 5.88 BW. Dat artikel regelt overeengekomen schadebedingen en de matiging ervan wanneer zij kennelijk onredelijk zijn. Die matiging moet worden onderscheiden van de in dit vonnis toegepaste nietigheid wegens onrechtmatigheid. Artikel 5.88 BW biedt geen grondslag voor een vervangende schadevergoeding nadat het beding nietig is verklaard. De vrederechter sluit hier, onder verwijzing naar het Hof van Justitie, een vervangende vergoeding op basis van het gemeen overeenkomstenrecht uit. De datum van de overeenkomst en de relevante feiten is niet vermeld, zodat uit de vonnistekst niet kan worden vastgesteld welke regeling van schadebedingen temporeel toepasselijk is.

    Is een schadebeding onrechtmatig, dan kan de onderneming zich niet meer steunen op de bepalingen uit het gemeen overeenkomstenrecht om alsnog een vergoeding te verkrijgen (HvJ 8 december 2022, nr. C-625/21, ECLI:EU:C:2022:971).

    De redenering van het Hof is dat de sanctie een afschrikwekkend effect moet hebben. Als een onderneming weet dat een onrechtmatig beding hoogstens wordt gematigd tot een redelijk bedrag, is er geen enkele stimulans om de wet na te leven en eerlijke voorwaarden op te stellen. Door elke vorm van contractuele of vervangende vergoeding te weigeren, wordt het voor ondernemingen economisch nadelig om onrechtmatige bedingen te gebruiken. In dit vonnis kende de vrederechter € 942,03 toe, vermeerderd met gerechtelijke intresten aan de wettelijke rentevoet. De motivering wijst de forfaitaire schadevergoeding en nalatigheidsintrest af, maar het vonnis verduidelijkt niet hoe het toegekende bedrag is samengesteld. Uit dat bedrag alleen kan daarom niet worden afgeleid welke posten erin zijn opgenomen.

    Praktische Tips en Aandachtspunten

    • Voor Ondernemingen: Het is van kapitaal belang om algemene voorwaarden te laten screenen op conformiteit met het consumentenrecht. Laat daarbij de wederkerigheid van schadebedingen en de geldigheid van interestclausules controleren. In dit vonnis verklaarde de vrederechter het niet-wederkerige schadebeding nietig, in plaats van het te matigen.
    • Voor Consumenten: Wees niet geïntimideerd door hoge schadebedingen en interesten op aanmaningen of in dagvaardingen. Zelfs als u de hoofdsom verschuldigd bent, kan het lonen om te verschijnen voor de rechter. De rechter moet onrechtmatige bedingen ambtshalve toetsen, zoals in dit vonnis. Hier werd ook het verzoek om een afbetalingsplan ingewilligd; of dat gebeurt, hangt af van de omstandigheden die u aantoont. Staat de schuldenaar onder bewind, lees dan ook wie aansprakelijk is voor de schulden van een beschermde persoon.
    • Voor Juridische Professionals: Bij het invorderen van B2C-schulden is een voorafgaande controle van de algemene voorwaarden van de cliënt onmisbaar. Het blindelings opnemen van een onrechtmatig schadebeding in een dagvaarding kan leiden tot een gedeeltelijke afwijzing van de vordering, wat de invordering duurder en minder efficiënt maakt.

    Toegepaste Wetsartikelen

    Art. VI.83, 17°

    Wetboek Economisch Recht

    Door de vrederechter aangehaald om het niet-wederkerige schadebeding onrechtmatig en nietig te verklaren.

    Art. 806

    Gerechtelijk Wetboek

    Regelt de inwilliging van vorderingen of verweermiddelen bij verstek, met een uitzondering voor strijdigheid met de openbare orde. Het vonnis verwijst ernaar, maar is op tegenspraak gewezen.

    Art. 1022

    Gerechtelijk Wetboek

    Rechtsplegingsvergoeding, met toepassing van de minimumvergoeding wanneer de op de inleidende zitting verschenen verliezende partij de vordering niet betwist of uitsluitend uitstel van betaling vraagt.

    Meer over Burgerlijk Recht

    Ontdek al onze diensten, juridische tools en artikelen over burgerlijk recht.

    Bekijk expertisepagina Burgerlijk Recht

    Veelgestelde vragen over deze zaak

    Meer over Verbintenissenrecht

    Vergelijkbare situatie? Spreek een advocaat

    Kies een eerste consultatie op kantoor (€ 90,75 incl. 21 % btw) of via videocall (€ 60,50 incl. btw).

    Liever eerst bellen? 050 67 32 06

    Kantoor € 75Video € 50

    Prijzen excl. btw

    Meer info: cookie beleid · privacy