Wettelijke interestvoet berekenen

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Wet van 2 augustus 2002 betreffende de bestrijding van de betalingsachterstand bij handelstransacties(art. 5)

  Interest van rechtswege en zonder ingebrekestelling vanaf de dag na de vervaldag, aan de referentie-interestvoet plus acht procentpunten

• •
  Wet van 2 augustus 2002 betreffende de bestrijding van de betalingsachterstand bij handelstransacties(art. 6)

  Forfaitaire vergoeding van 40 euro voor invorderingskosten, plus een redelijke schadeloosstelling

• •
  Wetboek van economisch recht(art. XIX.2)

  Consumenten: kosteloze eerste herinnering en een termijn van veertien kalenderdagen

• •
  Wetboek van economisch recht(art. XIX.4)

  Consumenten: plafonds voor verwijlinterest en forfaitaire vergoeding

• •
  Burgerlijk Wetboek(art. 5.240)

  Moratoire interest op een geldschuld, verschuldigd vanaf de ingebrekestelling

• •
  Burgerlijk Wetboek(art. 5.241)

  Compensatoire interest op een waardeschuld, vanaf het ontstaan van de schade

• •
  Burgerlijk Wetboek(art. 5.207)

  Interest op interest enkel na ingebrekestelling of contract, voor minstens een jaar interest

• •
  KB van 14 januari 2013 tot bepaling van de algemene uitvoeringsregels van de overheidsopdrachten(art. 69 en 95)

  Behandelingstermijn van dertig dagen en interest van rechtswege bij laattijdige betaling door de overheid

• •
  Burgerlijk Wetboek(art. 2277)

  Verjaring van interest en andere periodieke schulden: vijf jaar

• •
  Burgerlijk Wetboek(art. 2262bis, § 1)

  Verjaring van persoonlijke rechtsvorderingen: tien jaar

U leverde correct, u factureerde op tijd, en tóch blijft het geld uit. Elke dag dat een klant te laat betaalt, kost u cashflow, en vaak weet u niet eens welke interestvoet u mag aanrekenen: het lage burgerlijke tarief of het veel hogere handelstarief. Reken u zich rijk met het verkeerde percentage, of vergeet u de ingebrekestelling, dan riskeert u dat een rechter uw vordering afzwakt of afwijst. Ondertussen wint de wanbetaler tijd.

U hoeft dit niet alleen te doen. Een advocaat ondernemingsrecht bepaalt welk wettelijk regime op uw factuur van toepassing is, berekent de verschuldigde interest sluitend per periode, en zet, waar nodig, de invordering kracht bij met een ingebrekestelling of dagvaarding. Zo verandert een openstaande factuur van een verliespost in een afdwingbare schuldvordering.

Drie wettelijke regimes: handelstransacties, burgerlijke zaken en overheidsopdrachten

De basis van de interestberekening in België rust op drie verschillende wettelijke regimes. Het is cruciaal dat u weet welk regime op uw vordering van toepassing is, dat bepaalt zowel het tarief als het startmoment.

1. De Wet betreffende de bestrijding van de betalingsachterstand bij handelstransacties (2 augustus 2002). Dit regime geldt voor B2B-transacties (Business to Business). De wetgever wil voorkomen dat grote bedrijven hun kleinere leveranciers als 'gratis bank' gebruiken door facturen laat te betalen. De rentevoet ligt hier aanzienlijk hoger dan de burgerlijke rentevoet en wordt halfjaarlijks aangepast. Voor het eerste en het tweede semester van 2026 bedraagt deze rentevoet 10,50 %.

2. De wettelijke interestvoet in burgerlijke zaken. Dit geldt voor transacties waarbij minstens één partij een particulier is (B2C), of wanneer de wet op de handelstransacties niet van toepassing is. Deze rentevoet ligt historisch veel lager en wordt jaarlijks vastgelegd. Voor 2026 bedraagt de wettelijke rentevoet in burgerlijke zaken 4,50 %.

3. Overheidsopdrachten. Is uw klant een overheid in het kader van een overheidsopdracht (wet van 17 juni 2016), dan gelden de eigen betalingsregels van het KB van 14 januari 2013 tot bepaling van de algemene uitvoeringsregels. De overheid moet het nazicht én de betaling in de regel uitvoeren binnen een behandelingstermijn van dertig dagen (voor werken: art. 95, § 3). Wordt die termijn overschreden, dan hebt u van rechtswege en zonder ingebrekestelling recht op interest tegen de rentevoet van de Europese Centrale Bank vermeerderd met acht procent, en op een forfaitaire vergoeding van 40 euro (art. 69 van hetzelfde KB).

Het onderscheid is fundamenteel: bij handelstransacties is de interest van rechtswege verschuldigd, zonder ingebrekestelling, terwijl bij burgerlijke schulden de moratoire interest pas start na een officiële aanmaning, tenzij anders overeengekomen.

Moratoire of compensatoire interest?

Het Burgerlijk Wetboek maakt nog een tweede onderscheid. Moratoire interest vergoedt de vertraging in de betaling van een geldschuld, zoals een onbetaalde factuur. Ze is verschuldigd aan de wettelijke interestvoet, zonder dat u schade moet bewijzen, en loopt vanaf de ingebrekestelling, tenzij de wet of het contract ze van rechtswege doet lopen (art. 5.240 BW). Compensatoire interest hoort bij een waardeschuld, zoals een schadevergoeding die de rechter nog moet begroten. Ze maakt deel uit van het integraal herstel en loopt vanaf het ontstaan van de schade (art. 5.241 BW).

Interest op vervallen interest kan enkel na een schriftelijke ingebrekestelling of op grond van een specifiek contract, en enkel voor interest die ten minste voor een volledig jaar verschuldigd is (art. 5.207 BW).

Waar het misloopt bij de berekening

Het berekenen van interesten lijkt op het eerste gezicht een louter wiskundige oefening, maar de juridische nuances bepalen het eindresultaat:

• Check uw algemene voorwaarden. De wettelijke interestvoet is vaak een vangnet. Heeft u contractueel een hogere interestvoet (bijvoorbeeld 10% of 12%) bedongen die niet onredelijk is, dan geniet die contractuele vrijheid voorrang op de wettelijke rente.
• Bepaal de begindatum nauwkeurig. Interesten lopen niet noodzakelijk vanaf de factuurdatum. Bij handelstransacties lopen ze automatisch vanaf de vervaldatum; in burgerlijke zaken is vaak een ingebrekestelling vereist.
• Gebruik digitale tools. Handmatige berekeningen zijn foutgevoelig, zeker omdat de rentevoet halfjaarlijks kan wijzigen. Gebruik onze wettelijke interest calculator om fouten te vermijden.
• Vergeet de schadevergoeding niet. Naast de interesten heeft u bij handelstransacties recht op een forfaitaire vergoeding van minstens 40 euro voor de invorderingskosten, bovenop de interest.

In vijf stappen naar een afdwingbare vordering

Wilt u de wettelijke interest effectief invorderen? Volg dan dit stappenplan:

Stap 1: Identificeer de aard van de schuld

Is de schuldenaar een onderneming of een consument? Dat bepaalt of u de Wet Betalingsachterstand Handelstransacties kunt inroepen of het burgerlijk regime moet volgen.

Stap 2: Controleer de vervaldatum en de ingebrekestelling

Kijk na wanneer de factuur betaald had moeten zijn. Bij een handelstransactie begint de teller te lopen op de dag na de vervaldatum. Bij een consument mag dat niet: u moet eerst een kosteloze eerste herinnering sturen met de gegevens van art. XIX.2, § 3 WER. Pas na een wachttermijn van veertien dagen mogen interest en schadebeding beginnen te lopen.

Stap 3: Bereken het aantal dagen vertraging

De interest wordt pro rata temporis berekend: u deelt de jaarlijkse rentevoet door 365 (of 366 in een schrikkeljaar) en vermenigvuldigt met het aantal dagen vertraging.

Rekenvoorbeeld. Een factuur van 10.000 euro tussen twee ondernemingen vervalt op 31 januari 2026 en wordt betaald op 30 juni 2026. De interest loopt vanaf de dag na de vervaldag: 150 dagen. Aan 10,50 % geeft dat 10.000 × 0,105 × 150 / 365 = 431,51 euro, plus de forfaitaire vergoeding van 40 euro.

Stap 4: Pas de juiste rentevoet toe per periode

Omdat de rentevoeten periodiek wijzigen, past u voor een langlopende schuld verschillende percentages toe voor de respectieve periodes waarin de schuld openstond.

Stap 5: Formuleer de vordering

In uw laatste aanmaning of dagvaarding specificeert u het hoofdbedrag, de vervallen interesten tot op heden, en de clausule dat de interesten blijven lopen tot de dag van volledige betaling.

Forfaitaire vergoeding en schadebeding

Naast de eigenlijke interesten voorziet de Belgische wetgeving in bijkomende vergoedingen bij betalingsachterstand. Onder de Wet Betalingsachterstand Handelstransacties heeft de schuldeiser recht op een forfaitaire vergoeding van 40 euro voor de eigen invorderingskosten. Dit is een minimum: u kunt ook een redelijke schadeloosstelling eisen voor alle overige invorderingskosten (zoals advocaatkosten) die dit bedrag overschrijden.

Tussen ondernemingen (B2B) wordt vaak gewerkt met een schadebeding van meestal 10% van het factuurbedrag; de rechter kan een excessief beding matigen. Tegenover een consument (B2C) gelden de plafonds van art. XIX.4 WER, en een beding dat daarboven gaat is nietig, niet louter matigbaar. Let op: de rechter kan excessieve schadebedingen matigen als ze onredelijk hoog zijn in verhouding tot de werkelijk geleden schade, een reden te meer om uw clausules juridisch te laten nakijken.

Voorbeelden uit de praktijk (illustratief)

De onderstaande voorbeelden zijn illustratief en dienen enkel ter verduidelijking van de aanpak. Ze bevatten geen concrete bedragen en vormen geen garantie over de uitkomst van uw dossier.

Onze aanpak in 5 stappen

1. Intake: videocall. We bespreken uw dossier, de openstaande facturen en het toepasselijke regime. Vrijblijvend.
2. Strategie. We bepalen het juiste interestregime, berekenen de verschuldigde interest en brengen uw kansen en kosten in kaart.
3. Onderhandeling of ingebrekestelling. Waar mogelijk lossen we het minnelijk op met een formele aanmaning; vaak volstaat dit al voor betaling.
4. Procedure. Blijft betaling uit, dan dagvaarden we en bepleiten we uw vordering, hoofdsom, interest, kosten en schadebeding, voor de rechtbank.
5. Nazorg. We begeleiden de uitvoering en helpen u uw algemene voorwaarden te versterken om herhaling te voorkomen.

Een correcte interestberekening is de sleutel tot een afdwingbare factuur, maar de echte winst zit in een dossier dat standhoudt. Een advocaat ondernemingsrecht van LawBase kwalificeert uw vordering, berekent de interest sluitend, en zet de invordering kracht bij tot en met de dagvaarding. Zo beschermt u uw cashflow zonder er zelf uw tijd en energie in te verliezen.

Bekijk al onze diensten op het gebied van ondernemingsrecht of plan meteen uw videocall.

Auteur: Mr. Peter-Jan De Meulenaere (stamnr. 852), Balie West-Vlaanderen afd. Brugge.