Kapitaalverhoging (NV) of uitgifte van nieuwe aandelen (BV)

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen(art. 5:120-5:140 WVV)

  uitgifte van nieuwe aandelen en bijkomende inbreng in de BV

• •
  Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen(art. 5:121, § 1 WVV)

  verslag van het bestuursorgaan over de uitgifteprijs, en het verslag van de commissaris

• •
  Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen(art. 5:128 en 5:130 WVV)

  voorkeurrecht in de BV en de voorwaarden om het te beperken of op te heffen

• •
  Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen(art. 5:134 WVV)

  statutaire machtiging van het bestuursorgaan tot uitgifte van nieuwe aandelen in de BV, maximaal vijf jaar

• •
  Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen(art. 7:188 en 7:191 WVV)

  voorkeurrecht in de NV en de beperking of opheffing ervan

• •
  Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen(art. 7:197 WVV)

  verplicht revisoraal verslag bij inbreng in natura in de NV

• •
  Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen(art. 7:198 WVV)

  toegestaan kapitaal in de NV, maximaal vijf jaar en hernieuwbaar

• •
  Vlaamse Codex Fiscaliteit(art. 2.9.1.0.1 e.v. VCF)

  Vlaams verkooprecht bij de inbreng van een onroerend goed

Door Mr. Chanel Ribas Colomar, advocaat aan de Balie van West-Vlaanderen, afdeling Brugge, stamnummer 1008.

U wilt uw vennootschap versterken: een investeerder staat klaar, u plant een zware investering, of u moet de solvabiliteit herstellen na een moeilijk boekjaar. Op papier lijkt een kapitaalverhoging eenvoudig, tot u botst op het voorkeursrecht van bestaande aandeelhouders, een verplicht revisoraal verslag, een notariële akte en de vrees dat het bestuur achteraf aansprakelijk wordt gesteld. Eén procedurefout kan leiden tot verwatering van aandeelhouders, betwistingen tussen vennoten of zelfs de nietigheid van de hele operatie. Sinds het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) verschilt de aanpak bovendien fundamenteel tussen de BV (inbreng buiten kapitaal) en de NV (klassiek kapitaal).

U hoeft dit niet alleen te doen, een advocaat ondernemingsrecht kan de operatie waterdicht structureren, het bestuur beschermen tegen aansprakelijkheid en de belangen van alle aandeelhouders correct bewaken.

Het wettelijk kader: BV en NV verschillen

Het wettelijk kader voor kapitaalverhogingen (of inbrengen) wordt primair beheerst door het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV), in het bijzonder de artikelen 5:120 tot 5:140 voor de BV. Bij de NV blijven de klassieke kapitaalregels van kracht, terwijl de BV sinds 2019 'kapitaalloos' is.

De Besloten Vennootschap (BV): In een BV spreken we niet langer van een kapitaalverhoging in de strikte zin, maar van een 'uitgifte van nieuwe aandelen'. Volgens Art. 5:120 WVV is de algemene vergadering bevoegd om tot uitgifte van nieuwe aandelen te beslissen, tenzij de statuten deze bevoegdheid aan het bestuursorgaan hebben gedelegeerd (het zogenaamde toegestaan kapitaal). Een essentieel onderdeel hierbij is het verslag van het bestuursorgaan, waarin de uitgifteprijs en de gevolgen voor de vermogens- en lidmaatschapsrechten van de bestaande aandeelhouders worden toegelicht.

De Naamloze Vennootschap (NV): Hier blijft het begrip 'maatschappelijk kapitaal' centraal staan. Elke verhoging vereist een statutenwijziging voor een notaris. Het WVV legt strenge regels op inzake de bescherming van het kapitaal om schuldeisers te vrijwaren. Wanneer de inbreng niet in geld maar in natura gebeurt (bijvoorbeeld een bedrijfspand of een klantenportefeuille), is een verslag van een bedrijfsrevisor verplicht (Art. 7:197 WVV).

De procedure stap voor stap

De procedure voor een kapitaalverhoging volgt meestal dit stappenplan:

• Stap 1: Voorstel van het bestuur. Het bestuursorgaan stelt een verslag op waarin de noodzaak van de operatie wordt uitgelegd en de uitgifteprijs wordt verantwoord.
• Stap 2: Verslag van de commissaris of bedrijfsrevisor. Bij een inbreng in natura is een verslag van de commissaris of van een bedrijfsrevisor in beginsel verplicht (art. 5:133 en 7:197 WVV), met de wettelijke uitzonderingen. Bij een beperking of opheffing van het voorkeurrecht is er een verslag van het bestuursorgaan over de uitgifteprijs, en een verslag van de commissaris waar er een is aangesteld (art. 5:121, 5:130, 7:191 WVV).
• Stap 3: Bijeenroeping Algemene Vergadering. De aandeelhouders worden opgeroepen met een specifieke agenda.
• Stap 4: Notariële Akte. Aangezien een kapitaalverhoging de statuten wijzigt, is een passage bij de notaris verplicht.
• Stap 5: Vaststelling van de storting. Een inbreng in geld wordt vóór de akte gestort op een bijzondere rekening op naam van de vennootschap (art. 5:132 voor de BV, art. 7:195 WVV voor de NV). Een bankattest van een geblokkeerde rekening wordt in de praktijk vooral geëist bij de oprichting (art. 5:9 en 7:12 WVV); bij een latere verhoging stelt de notaris in de akte vast dat de stortingsplicht is nageleefd. Vraag uw notaris vooraf welk bewijs hij verlangt.
• Stap 6: Publicatie. De wijziging wordt neergelegd ter griffie van de ondernemingsrechtbank en gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad.

Praktijktips voor een sluitende operatie

Uit onze ervaring bij LawBase merken we dat de voorbereiding vaak belangrijker is dan de akte zelf. Hier zijn enkele concrete tips:

• Let op het voorkeursrecht: Bestaande aandeelhouders hebben wettelijk een voorkeursrecht bij een verhoging in geld. Wilt u een nieuwe investeerder aantrekken? Dan moet dit voorkeursrecht expliciet worden opgeheven door de algemene vergadering, ondersteund door een omstandig verslag van het bestuur.
• Waardering is key: Een foutieve waardering leidt in de praktijk snel tot een conflict tussen minderheids- en meerderheidsaandeelhouders. Gebruik objectieve criteria (EBITDA-multiples, DCF-methode) om de uitgifteprijs te verantwoorden.
• Inbreng in natura: Brengt u een onroerend goed in? Houd rekening met de registratierechten en de noodzaak van een revisoraal verslag. Dit proces duurt vaak langer dan een inbreng in geld.
• Statutaire machtiging van het bestuur. In de NV kunt u in de statuten een toegestaan kapitaal voorzien: het bestuursorgaan mag het geplaatste kapitaal dan zelf verhogen, zonder telkens een buitengewone algemene vergadering (art. 7:198 WVV). In de BV bestaat geen kapitaal en dus geen toegestaan kapitaal; daar kunnen de statuten het bestuursorgaan wel machtigen om nieuwe aandelen, converteerbare obligaties of inschrijvingsrechten uit te geven (art. 5:134 WVV). Beide machtigingen gelden telkens voor maximaal vijf jaar en zijn hernieuwbaar.

Wat kost een kapitaalverhoging?

Een kapitaalverhoging brengt diverse kosten met zich mee waar u vooraf rekening mee moet houden:

• Notariskosten: Het ereloon van de notaris is wettelijk vastgelegd, maar de bijkomende kosten (aktekosten, recht op geschriften) variëren naargelang de complexiteit.
• Publicatiekosten: De publicatie van de statutenwijziging in het Belgisch Staatsblad kost een vast tarief van €171,70 (excl. BTW), oftewel €207,76 (incl. BTW).
• Revisorkosten: Bij een inbreng in natura moet u rekenen op een ereloon voor de bedrijfsrevisor, vaak tussen de €1.500 en €5.000, afhankelijk van de omvang van de inbreng.
• Juridische begeleiding: LawBase hanteert transparante tarieven voor de redactie van de verslagen en de begeleiding van de procedure.

Wilt u een exacte inschatting voor uw situatie? Leg uw dossier voor aan een advocaat ondernemingsrecht.

Praktijkvoorbeelden (illustratief)

De onderstaande voorbeelden zijn illustratief en dienen enkel ter verduidelijking. Ze bevatten geen reële bedragen of gegarandeerde uitkomsten.

Onze aanpak in 5 stappen

1. Intake: videocall. We luisteren naar uw doelstelling (investeerder, versterking solvabiliteit, herstructurering) en brengen de knelpunten van uw dossier in kaart.
2. Strategie. We bepalen de juiste structuur (BV of NV, in geld of in natura, al dan niet met toegestaan kapitaal) en de vereiste verslaggeving.
3. Onderhandeling & documentatie. We stellen de bestuurs- en revisorverslagen op, regelen de opheffing van het voorkeursrecht en begeleiden de afspraken met investeerders en mede-aandeelhouders.
4. Procedure. We coördineren de algemene vergadering, de notariële akte, de geblokkeerde rekening en de neerlegging en publicatie.
5. Nazorg. We volgen de formaliteiten op en staan u bij voor vervolgvragen over governance, aandeelhoudersafspraken en toekomstige financieringsrondes.

Een kapitaalverhoging raakt aan uw aandeelhoudersstructuur, uw governance én de aansprakelijkheid van het bestuur. Een advocaat ondernemingsrecht zorgt ervoor dat elke stap, van het bestuursverslag tot de publicatie in het Belgisch Staatsblad, juridisch sluitend verloopt, zodat de operatie niet achteraf kan worden aangevochten.

Ontdek ons volledige aanbod op het gebied van ondernemingsrecht of plan meteen een videocall om uw kapitaalverhoging te bespreken.