Autolening niet betaald: geen afgifte van nooit gekochte wagen

Relevante Juridische Tools

De feiten

Op 16 augustus 2024 sloten twee personen samen een kredietovereenkomst van 22.999 euro met een kredietmaatschappij. De looptijd bedroeg 60 maanden, met maandelijkse aflossingen van 447,89 euro. De rentevoet en het jaarlijks kostenpercentage bedroegen 6,49 %. Het doel van de lening was de financiering van een tweedehandsvoertuig. De leners waren de vennoten van een vennootschap onder firma (vof).

Op 25 februari 2025 werden de leners aangemaand omdat twee kapitaalaflossingen niet waren betaald. Op 14 april 2025 zegde de kredietgever het krediet op, en op 28 mei 2025 volgde een aanmaning om het openstaande saldo van 23.672,19 euro te betalen. Op 11 september 2025 dagvaardde de kredietgever beide leners voor de ondernemingsrechtbank Gent, afdeling Brugge.

De kredietgever vorderde 23.475,76 euro, vermeerderd met conventionele intresten van 7,14 % vanaf 14 april 2025 op 21.680,35 euro, te verminderen met een op 8 juli 2025 ontvangen betaling van 447,89 euro. Daarnaast vroeg ze de inlevering van de gefinancierde wagen binnen 4 dagen na betekening van het vonnis, op straffe van een dwangsom van 250 euro per dag vertraging (maximum 5.000 euro), en de toelating om de wagen te verkopen.

De leners betwistten de hoofdsom niet. Ze vroegen wel om te mogen afbetalen aan 440 euro per maand, om de intresten en het schadebeding te herleiden en om de vordering tot afgifte van de wagen af te wijzen. Ze deelden mee dat ze de lening hadden gebruikt om belastingen te betalen en dat ze het voertuig nooit hadden aangekocht.

De rechtsvragen

• Kan de rechter afbetalingstermijnen toestaan aan leners die hun maandelijkse aflossingen al niet konden nakomen?
• Moet de rechter contractueel bedongen intresten en een schadebeding matigen?
• Kan een kredietgever de afgifte vorderen van een gefinancierde wagen die in werkelijkheid nooit werd gekocht?

Wat zegt de wet?

Opeisbaarheid van een consumentenkrediet

Het vonnis gaat niet uitdrukkelijk in op de vraag of de lening onder de regels van het consumentenkrediet in boek VII van het Wetboek van economisch recht (WER) valt.

Wat mag de kredietgever na de opzegging vragen?

De rechtbank kende de contractuele intresten van 7,14 % en het schadebeding van 1.459,02 euro toe. Het vonnis stelt daarbij geen berekeningswijze of toepasselijkheid van wettelijke maxima vast. Het vonnis bespreekt niet of de leners bij het sluiten van de kredietovereenkomst als consument handelden.

Matiging van intresten en schadebeding

Volgens artikel 5.88, § 2 van het Burgerlijk Wetboek “matigt de rechter, ambtshalve of op verzoek van de schuldenaar, het schadebeding als het kennelijk onredelijk is”, waarbij hij rekening houdt met de schade en alle andere omstandigheden. Paragraaf 3 past die regel toe op bedongen interest voor vertraging in de betaling van een geldsom; de rechter kan de interest dan niet lager zetten dan de wettelijke interest.

Uitstel van betaling

Artikel 5.201 BW laat de rechter toe om “met inachtneming van de toestand van de partijen, gebruik makend van deze bevoegdheid met grote omzichtigheid en daarbij rekening houdend met de termijnen die de schuldenaar reeds heeft genoten, gematigd uitstel” te verlenen voor de betaling. Het vonnis vermeldt dit artikel niet.

Terugname van het gefinancierde goed

Het vonnis vermeldt niet of er in deze zaak een eigendomsvoorbehoud of pandbelofte was.

De beslissing van de rechtbank

Geen afbetalingsplan

De rechtbank wees het verzoek tot afbetaling af. Ze stelde: “Verweerders verklaren niet waarom zij ongelukkig en ter goeder trouw zijn.” Daarnaast hadden de leners in het verleden gefaald om de maandelijkse afbetalingen van 447,89 euro uit te voeren, en was er volgens de rechtbank “geen enkele garantie dat zij zich thans wel aan de afspraken zullen houden”.

Geen matiging

Ook de vraag om de intresten en het schadebeding te herleiden, haalde het niet: “Intresten en schadebeding liggen contractueel vast en de rechtbank ziet geen enkele redenen om deze te matigen.” Op het schadebeding kende de rechtbank wel enkel intresten toe volgens de wet van 1865, vanaf de datum van de dagvaarding.

Geen afgifte van de wagen

De vordering tot afgifte van de wagen werd afgewezen. De leners hadden het voertuig nooit aangekocht. De rechtbank oordeelde: “Gelet op het feit dat het voertuig geen bezit is van verweerders, kan eiseres moeilijk de afgifte vorderen, mits er niets af te geven valt.” Daarmee vielen ook de gevraagde dwangsom en de toelating om de wagen te verkopen weg.

Veroordeling en kosten

De leners werden solidair en in solidum veroordeeld tot betaling van:

• 21.680,35 euro in hoofdsom, met conventionele intresten van 7,14 % vanaf 14 april 2025;
• 1.459,02 euro, met intresten volgens de wet van 1865 vanaf de dagvaarding;
• 336,39 euro aan vervallen intresten.

De betaling van 447,89 euro van 8 juli 2025, die de kredietgever zelf in mindering bracht, komt in het beschikkend gedeelte niet ter sprake.

Als in het ongelijk gestelde partij moesten ze ook de gerechtskosten dragen: 423,03 euro dagvaardingskosten, een rechtsplegingsvergoeding van 1.569,77 euro en 165 euro rolrecht. De rechtsplegingsvergoeding werd tot het minimum herleid “gelet op de geringe betwisting”. Het vonnis werd uitvoerbaar bij voorraad verklaard.

Analyse en betekenis voor de praktijk

De zaak toont hoe beperkt de speelruimte is van leners die hun schuld niet betwisten. Wie om uitstel vraagt, moet zijn situatie concreet toelichten. De rechtbank verwachtte een uitleg waarom de leners ongelukkig en ter goeder trouw waren, en die kwam er niet. Bovendien lag het voorgestelde bedrag van 440 euro per maand nauwelijks lager dan de maandelijkse aflossing van 447,89 euro die al niet was betaald. Een afbetalingsvoorstel overtuigt pas als het haalbaar en onderbouwd is.

Ook de vraag naar matiging stuitte op een muur. De rechtbank zag geen reden om de contractuele intresten en het schadebeding te matigen, zonder daarbij wettelijke maxima te bespreken. Hoe een rechter wel ingrijpt bij buitensporige bedingen, leest u in onze analyse over de ambtshalve matiging van schadebedingen en interesten bij verstek. Dat een lening zonder uitdrukkelijk vervalbeding niet zomaar volledig opeisbaar wordt, blijkt dan weer uit de analyse over een onbetaalde geldlening zonder expliciet beding.

Opvallend is de afwijzing van de vordering tot afgifte. De kredietgever vorderde de inlevering van de wagen om die te verkopen en de opbrengst op haar vordering in mindering te brengen. Werd de wagen nooit gekocht, dan valt er ook niets terug te nemen. De kredietgever behoudt wel haar volledige geldvordering: de leners bleven de hoofdsom, de intresten en het schadebeding verschuldigd.

Tot slot: de leners waren natuurlijke personen, vennoten van een vof, en de zaak werd ingeleid voor de ondernemingsrechtbank. Die rechtbank neemt volgens artikel 573 Ger.W. kennis van geschillen tussen ondernemingen. De bevoegdheid kwam in dit vonnis niet ter sprake. Over het belang van de hoedanigheid van de verweerder leest u meer in de analyse over de valkuil van de gemengde verweerder.

Praktische tips

• Reageer op de eerste aanmaning. Vraag de kredietgever schriftelijk een afbetalingsregeling zodra een aflossing niet lukt, nog vóór de opzegging.
• Onderbouw een verzoek om uitstel. Leg met stukken uit waarom u niet kon betalen en doe een realistisch voorstel.
• Controleer de afrekening. Ga na welke hoofdsom, intresten en schadevergoeding worden gevorderd en of ontvangen betalingen in mindering zijn gebracht.
• Gebruik een doelkrediet waarvoor het bedoeld is. Wie een autolening voor iets anders gebruikt, blijft het volledige geleende bedrag verschuldigd.
• Kredietgevers: controleer de aankoop. Vraag bij een autolening een bewijs van aankoop en inschrijving van het voertuig. Een vordering tot afgifte heeft geen zin als er nooit een wagen was.

Gerelateerde Zaken