Merkinbreuk: juridische stappen

In een geglobaliseerde economie vormt het intellectueel eigendomsrecht de hoeksteen van de commerciële identiteit van een onderneming. Een merk is meer dan louter een logo of een naam; het is het instrument waarmee een onderneming zich onderscheidt van haar concurrenten en een vertrouwensband opbouwt met de consument. Wanneer een derde partij zonder toestemming gebruikmaakt van een identiek of gelijkaardig teken, spreken we van een merkinbreuk. Dit kan leiden tot aanzienlijke economische schade, verwatering van de merkwaarde en verwarring bij het publiek. Als gespecialiseerde advocaten bij LawBase staan wij ondernemers bij in het handhaven van hun exclusieve rechten. In dit artikel bespreken we de juridische mechanismen en strategische stappen die u kunt ondernemen wanneer u geconfronteerd wordt met merkinbreuk binnen de Belgische en Europese rechtsorde.

Procedure en Stappen

Indien u vaststelt dat er inbreuk wordt gemaakt op uw merkrechten, is een gestructureerde aanpak essentieel om uw juridische positie te vrijwaren. De procedure verloopt doorgaans volgens een vast stramien, waarbij de nadruk ligt op bewijsvoering en escalatiebeheer.

De eerste cruciale stap is de bewijsgaring. Vooraleer de tegenpartij wordt gecontacteerd, moeten alle bewijzen van de inbreuk worden veiliggesteld. Dit omvat screenshots van websites, aankoopfacturen van inbreukmakende goederen, fysieke exemplaren van de producten en eventueel een vaststelling door een gerechtsdeurwaarder. Een deurwaardersvaststelling geniet een bijzondere bewijskracht in rechte en is vaak onontbeerlijk bij complexe online inbreuken.

Vervolgens zal uw advocaat een formele ingebrekestelling versturen. In dit schrijven wordt de inbreukmaker gesommeerd om het gebruik van het merk onmiddellijk te staken en te staken (de zogenaamde 'cease and desist'). Tevens wordt vaak een schadevergoeding geëist en de ondertekening van een onthoudingsverklaring met een strafbeding. Indien de tegenpartij hier niet op ingaat, kan worden overgegaan tot een stakingsvordering. Dit is een procedure 'zoals in kort geding' voor de voorzitter van de ondernemingsrechtbank, die zeer snel tot een verbod op het verdere gebruik kan leiden.

In dringende gevallen kan er geopteerd worden voor een beslag inzake namaak. Hierbij krijgt een deskundige toegang tot de gebouwen van de vermeende inbreukmaker om de omvang van de inbreuk vast te stellen en bewijsstukken (zoals boekhouding en voorraden) in beslag te nemen. LawBase beschikt over de expertise om dergelijke ingrijpende procedures te coördineren vanuit onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven.

Wettelijk Kader

De bescherming van merken in België is gestoeld op een duaal systeem van supranationale regelgeving. Afhankelijk van de geografische reikwijdte van de registratie, valt een merk onder het Benelux-recht of het Unierecht.

Het Benelux-verdrag inzake de Intellectuele Eigendom (BVIE) is de basis voor merken die geregistreerd zijn bij het BBIE. Artikel 2.20 van het BVIE verleent de merkhouder het recht om het gebruik van een teken te verbieden wanneer er sprake is van identiteit van teken en waren, of wanneer er bij het publiek verwarring kan ontstaan door de gelijkenis tussen het merk en het teken voor soortgelijke producten.

Op Europees niveau is de EU-Merkenverordening (Verordening 2017/1001) van toepassing voor Uniemerken. Deze verordening biedt een uniforme bescherming in alle lidstaten van de Europese Unie. Het beginsel van 'prioriteit' en 'specialiteit' speelt hierbij een centrale rol. Daarnaast geniet een 'bekend merk' een ruimere bescherming; hier kan ook worden opgetreden tegen gebruik voor niet-soortgelijke waren indien dit gebruik ongerechtvaardigd voordeel trekt uit, of afbreuk doet aan, het onderscheidend vermogen of de reputatie van het merk.

Praktische Tips

Voorkomen is beter dan genezen. Een proactieve houding is noodzakelijk om de integriteit van uw intellectuele eigendom te bewaken:

• Monitor de markt: Maak gebruik van bewakingsdiensten die u waarschuwen wanneer derden gelijkaardige merken trachten te registreren.
• Gebruik uw merk correct: Gebruik het merk steeds op de wijze zoals het geregistreerd is om verval wegens niet-normaal gebruik te voorkomen.
• Reageer tijdig: Rechtsverwerking is een reëel risico. Indien u te lang wacht met optreden tegen een inbreukmaker, kan de rechter oordelen dat u de situatie stilzwijgend heeft aanvaard.
• Documenteer alles: Houd een dossier bij van alle marketinginspanningen en de reputatieopbouw van uw merk; dit is cruciaal voor het bewijzen van de 'bekendheid' van het merk in rechte.

Onze advocaten kunnen u adviseren over de beste strategie. U kunt kiezen voor een gratis videocall om uw dossier te bespreken, of een fysieke consultatie van 30 minuten voor slechts €50 in een van onze vestigingen.

Kosten en Vergoedingen

Bij een succesvolle procedure wegens merkinbreuk kan de merkhouder aanspraak maken op diverse vormen van herstel. De meest voorkomende is de schadevergoeding. Deze kan worden berekend op basis van de werkelijk geleden schade en de gederfde winst, of op basis van een forfaitair bedrag (bijvoorbeeld de licentievergoeding die verschuldigd zou zijn geweest).

Daarnaast voorziet de wet in de mogelijkheid om de winstafdracht te vorderen van de inbreukmaker. Dit is met name relevant wanneer de inbreukmaker aanzienlijke winsten heeft gegenereerd door het onrechtmatig gebruik van uw merk. Ook de vernietiging van de inbreukmakende goederen en de publicatie van het vonnis op kosten van de tegenpartij behoren tot de mogelijkheden.

Wat de gerechtskosten betreft, geldt in België de regeling van de rechtsplegingsvergoeding (RPV). Dit is een forfaitaire tegemoetkoming in de advocatenkosten die de verliezende partij aan de winnende partij moet betalen. Hoewel dit zelden de volledige advocatenfactuur dekt, verzacht het de financiële impact van een procedure aanzienlijk.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest prangende vragen omtrent merkinbreuk.

• Wanneer is er sprake van verwarringsgevaar? Dit wordt beoordeeld aan de hand van de visuele, auditieve en begripsmatige gelijkenis tussen de merken en de mate van soortgelijkheid van de producten.
• Kan ik optreden tegen een handelsnaam die op mijn merk lijkt? Ja, het merkenrecht biedt onder bepaalde voorwaarden ook bescherming tegen het gebruik van een jongere handelsnaam die inbreuk maakt op uw oudere merkrechten.
• Wat als mijn merk niet geregistreerd is? In de Benelux ontstaat merkrecht enkel door registratie. Zonder registratie kunt u enkel terugvallen op het minder sterke gemeenrechtelijke regime van de oneerlijke marktpraktijken.
• Hoe lang duurt een stakingsprocedure? Een procedure zoals in kort geding kan doorgaans binnen enkele weken tot maanden tot een vonnis leiden.
• Is een ingebrekestelling altijd verplicht? Hoewel niet strikt wettelijk verplicht voor de start van elke procedure, is het strategisch en deontologisch bijna altijd aangewezen om eerst een minnelijke regeling te beproeven.

Heeft u nood aan juridische bijstand? LawBase heeft 6 kantoren in Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Neem vandaag nog contact met ons op voor een trefzekere aanpak van uw dossier.