Als schuldeiser bij faillissement

Wanneer een handelspartner of cliënt failliet wordt verklaard, rijzen er onmiddellijk cruciale vragen voor de schuldeiser. Hoe kan men de openstaande vorderingen recupereren? Welke stappen moeten prioritair worden ondernomen om de schade te beperken? Het Belgische insolventierecht, hoofdzakelijk gecodificeerd in Boek XX van het Wetboek van Economisch Recht (WER), biedt een strikt formeel kader waarbinnen schuldeisers hun rechten moeten uitoefenen. De positie van de schuldeiser bij een faillissement is vaak precair, aangezien de middelen van de gefailleerde zelden volstaan om alle schulden te delgen. Een nauwgezette opvolging van de procedure is dan ook essentieel om uw rangschikking in de samenloop te vrijwaren.

Procedure en Stappen

De procedure start formeel bij het vonnis van faillietverklaring door de ondernemingsrechtbank. Vanaf dat moment verliest de schuldenaar het beheer over zijn goederen (de buitenbezitstelling) en treedt de curator op als beheerder van de boedel. Voor u als schuldeiser zijn de volgende stappen van imperatief belang:

• Kennisname en verificatie: Zodra u verneemt dat een schuldenaar failliet is, dient u het Belgisch Staatsblad of het Centraal Register Solvabiliteit (RegSol) te raadplegen. Hierin wordt het vonnis gepubliceerd, inclusief de termijn voor het indienen van de schuldvorderingen.
• Indiening van de aangifte van schuldvordering: Dit is de meest kritieke stap. Sinds de digitalisering van de insolventieprocedure moet de aangifte verplicht gebeuren via het platform RegSol (www.regsol.be). U dient hierbij alle bewijsstukken te voegen (facturen, contracten, algemene voorwaarden, vonnissen).
• Verificatie van de schuldvorderingen: De curator zal de ingediende vorderingen onderzoeken en vergelijken met de boekhouding van de gefailleerde. De curator stelt vervolgens een proces-verbaal van verificatie op, waarin vorderingen worden aanvaard, betwist of aangehouden.
• Opvolging van de verslagen: De curator brengt periodiek verslag uit over de toestand van het faillissement. Als schuldeiser heeft u er alle belang bij deze verslagen op te volgen om zicht te houden op de kansen op dividenden.

LawBase ondersteunt ondernemingen bij het volledige traject van schuldvordering. Of u nu hulp nodig heeft bij het indienen van een complexe aangifte of bij het betwisten van een beslissing van de curator, onze advocaten staan voor u klaar. LawBase heeft 6 kantoren in Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Wettelijk Kader

De juridische grondslag van de faillissementsprocedure bevindt zich in Boek XX van het Wetboek van Economisch Recht (WER). Dit wetboek regelt niet alleen de voorwaarden voor faillissement – zijnde de staking van betaling en het geschokt krediet – maar ook de verdeling van de activa onder de schuldeisers.

Een fundamenteel principe in het insolventierecht is de paritas creditorum of de gelijkheid van schuldeisers. Dit houdt in dat, bij gebreke aan wettelijke redenen van voorrang, alle schuldeisers naar evenredigheid van hun vordering worden betaald. Echter, de wet voorziet belangrijke uitzonderingen via bijzondere en algemene voorrechten:

• Bevoorrechte schuldeisers: Dit zijn schuldeisers die beschikken over een zekerheid (zoals een hypotheek, een pand of een wettelijk voorrecht zoals de RSZ of de fiscus). Zij worden bij voorrang betaald uit de opbrengst van de goederen waarop hun zekerheid rust.
• Chirografaire schuldeisers: Dit zijn de 'gewone' schuldeisers zonder enige vorm van zekerheid. Zij staan achteraan in de rij en ontvangen pas een dividend nadat alle bevoorrechte schuldeisers en de kosten van de boedel (zoals het ereloon van de curator) zijn voldaan.
• Schulden in de boedel vs. schulden van de boedel: Kosten die ontstaan ná het faillissementsvonnis door toedoen van de curator (bijvoorbeeld huur van het pand tijdens de afwikkeling) worden beschouwd als schulden 'van de boedel' en hebben voorrang op de schulden 'in de boedel' (de vorderingen van vóór het faillissement).

Praktische Tips

Om uw positie als schuldeiser te optimaliseren, adviseren wij de volgende acties:

• Eigendomsvoorbehoud inroepen: Indien u goederen heeft geleverd die nog niet volledig zijn betaald, en u heeft een geldig eigendomsvoorbehoud in uw algemene voorwaarden opgenomen, moet u dit onmiddellijk ter kennis brengen van de curator. U kunt dan de fysieke teruggave van de goederen eisen (revindicatie), mits deze zich nog in natura bij de schuldenaar bevinden.
• Check de 'verdachte periode': De rechtbank kan een periode van maximaal zes maanden vóór het vonnis vaststellen als de verdachte periode. Bepaalde handelingen die in deze periode zijn verricht (zoals abnormale betalingen) kunnen door de curator nietig worden verklaard. Let op dat u zelf niet het doelwit wordt van een vordering tot terugbetaling door de curator.
• Btw-recuperatie: Bij een faillissement kunt u de reeds afgedragen btw op onbetaalde facturen recupereren. Hiervoor heeft u een attest van de curator nodig waaruit de oninbaarheid van de vordering blijkt.
• Garanties van derden: Controleer of er persoonlijke borgstellingen zijn door de bestuurders van de failliete vennootschap. Een faillissement van de vennootschap ontslaat de borg niet noodzakelijk van zijn verplichtingen, tenzij deze een 'kosteloze borg' is die van de bescherming geniet.

Kosten en Vergoedingen

Het indienen van een schuldvordering in RegSol brengt voor de schuldeiser zelf beperkte administratieve kosten met zich mee (de zogenaamde RegSol-bijdrage voor het beheer van het platform). De echte kosten zitten echter in de juridische bijstand en de kans op een laag dividend.

De curator wordt vergoed uit de boedel. Dit betekent dat de activa van de gefailleerde eerst worden aangewend om de kosten van de procedure en het ereloon van de curator te dekken. Pas daarna komen de bevoorrechte schuldeisers aan bod. In veel gevallen blijft er voor de gewone (chirografaire) schuldeisers weinig tot niets over. Daarom is het essentieel om vroegtijdig advies in te winnen over de slaagkans van een invordering, om te vermijden dat u 'goed geld naar kwaad geld' gooit.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest gestelde vragen met betrekking tot de positie van de schuldeiser bij insolventie.