Deskundigenonderzoek door rechtbank

Wanneer een rechter in een burgerlijk geschil geconfronteerd wordt met technische vraagstukken die buiten zijn juridische expertise vallen, kan hij een deskundigenonderzoek bevelen. Dit is een cruciale fase in veel rechtszaken, variërend van bouwgeschillen en medische aansprakelijkheid tot de waardering van aandelen of kunstwerken. Het verslag van de deskundige vormt vaak de ruggengraat van het uiteindelijke vonnis. In dit artikel lichten de advocaten van LawBase de complexe regels en procedures toe die gelden voor het gerechtelijk deskundigenonderzoek in België.

Wettelijk Kader

Het wettelijk kader voor het deskundigenonderzoek is strikt geregeld in het Gerechtelijk Wetboek, specifiek onder de artikelen 962 tot 991undecies. Artikel 962 stelt dat de rechter een deskundige kan aanstellen om vaststellingen te doen of een technisch advies te verstrekken wanneer dit noodzakelijk is voor de oplossing van het geschil.

Een essentieel principe in dit kader is dat de deskundige een adviseur van de rechter is. Hij neemt geen juridische beslissingen; dat blijft de exclusieve bevoegdheid van de magistraat. De wet legt de nadruk op de onpartijdigheid en onafhankelijkheid van de deskundige. Indien er twijfel bestaat over deze onpartijdigheid, voorziet de wet in een procedure tot wraking (art. 966-970 Ger.W.).

Sinds de hervormingen van 2007 en latere aanpassingen is de wetgeving erop gericht om de duurtijd van expertises te beperken en de kosten te beheersen. De rechter moet de opdracht van de deskundige nauwkeurig omschrijven en een strikt tijdschema opleggen. Bovendien is de deskundige gebonden aan de regels van het tegensprekelijk debat, wat betekent dat alle partijen de kans moeten krijgen om opmerkingen te formuleren bij de bevindingen van de deskundige.

Procedure en Stappen

Een deskundigenonderzoek verloopt volgens een vast stramien om de rechtszekerheid te waarborgen:

• De aanstelling: De rechter spreekt een vonnis uit waarin de deskundige wordt benoemd, zijn opdracht wordt gedefinieerd en een termijn voor het verslag wordt bepaald. Ook wordt er een voorschot (provisie) op de kosten vastgesteld.
• De installatievergadering: De deskundige roept de partijen en hun advocaten op voor een eerste bijeenkomst. Hier worden de feiten besproken, de nodige documenten opgevraagd en eventueel de eerste vaststellingen ter plaatse gedaan.
• Het onderzoek: De deskundige voert zijn technische analyses uit. Dit kan gaan om een plaatsbezoek, laboratoriumtesten, of het bestuderen van boekhoudkundige stukken. De partijen moeten hierbij hun volledige medewerking verlenen volgens de loyauteit van de rechtspleging.
• Het voorlopig verslag: Na zijn onderzoek stelt de deskundige een voorlopig verslag op. Dit is een cruciale fase. De partijen krijgen een wettelijke termijn om hun opmerkingen en bezwaren (de zogenaamde 'kanttekeningen') schriftelijk aan de deskundige te bezorgen.
• Het eindverslag: De deskundige beantwoordt de opmerkingen van de partijen en integreert ze in zijn definitieve verslag. Dit verslag wordt neergelegd ter griffie van de rechtbank.

Bij LawBase begeleiden wij cliënten in elk van deze fasen. Of u nu in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt of Leuven woont, onze gespecialiseerde advocaten zorgen ervoor dat uw technische argumenten correct worden overgebracht aan de deskundige.

Praktische Tips

Een deskundigenonderzoek kan het verloop van uw zaak maken of breken. Hier zijn enkele praktische adviezen:

• Bereid u technisch voor: Zorg dat u alle relevante documenten (facturen, plannen, e-mails) chronologisch geordend heeft voor de eerste vergadering.
• Stel een eigen technisch raadsman aan: Naast uw advocaat is het vaak raadzaam om een eigen privé-expert aan te stellen die u bijstaat tijdens de vergaderingen met de gerechtsdeskundige. Deze kan op gelijk technisch niveau discussiëren.
• Respecteer de termijnen: De termijnen voor het indienen van opmerkingen op het voorlopig verslag zijn strikt. Te late opmerkingen mogen door de deskundige worden genegeerd.
• Blijf zakelijk: Emoties kunnen hoog oplopen, vooral bij bouwgeschillen. Focus echter op de feiten en de technische realiteit.

Wenst u advies over een lopend onderzoek? LawBase biedt een gratis videocall aan om uw dossier te bespreken. Voor een diepgaande fysieke consultatie betaalt u slechts €50 (30 min) in een van onze zes kantoren.

Kosten en Vergoedingen

De kosten van een deskundigenonderzoek zijn niet min en worden in eerste instantie gedragen door de partij die om het onderzoek verzoekt (meestal de eiser). Deze kosten omvatten:

• Het ereloon van de deskundige: Gebaseerd op de gepresteerde uren en de complexiteit van de zaak.
• De onkosten: Verplaatsingskosten, kosten voor analyses door derden, administratiekosten.
• De BTW: Gerechtsdeskundigen zijn BTW-plichtig (21%).

De rechter legt in het vonnis een provisie vast die op de griffie moet worden gestort voordat de deskundige start. Aan het einde van de procedure, in het eindvonnis over de grond van de zaak, zal de rechter beslissen wie de definitieve kosten moet dragen. Meestal is dit de in het ongelijk gestelde partij, als onderdeel van de gerechtskosten.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u antwoorden op de meest gestelde vragen over het gerechtelijk deskundigenonderzoek.