Verjaring van vorderingen: termijnen

In de juridische wereld is tijd een factor van doorslaggevend belang. Niets is zo frustrerend voor een schuldeiser als de vaststelling dat een rechtmatige vordering niet meer kan worden afgedwongen omdat de klok is blijven tikken. De verjaring van vorderingen is een complex maar essentieel mechanisme in het Belgisch recht dat rechtszekerheid beoogt te bieden. Niemand mag immers eeuwig geconfronteerd worden met de dreiging van een rechtszaak over feiten uit een ver verleden.

Bij LawBase zien we dagelijks hoe ondernemers en particulieren kansen laten liggen omdat ze niet tijdig ingrijpen. Of het nu gaat om een onbetaalde factuur, een schadevergoeding na een ongeval of een geschil over een erfenis: de termijnen zijn strikt. In dit artikel duiken we diep in de materie van de bevrijdende verjaring, geïllustreerd met praktijkvoorbeelden uit onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven.

Wettelijk Kader

De algemene regels omtrent verjaring vinden hun oorsprong in het Oud Burgerlijk Wetboek (Art. 2219-2281) en worden stelselmatig geïntegreerd in het nieuwe Boek 3 van het Burgerlijk Wetboek. Verjaring is een middel om, door verloop van een zekere tijd en onder de voorwaarden door de wet bepaald, van een verbintenis bevrijd te worden.

In het Belgisch recht maken we hoofdzakelijk onderscheid tussen de volgende termijnen:

• De gemeenrechtelijke termijn (10 jaar): Dit is de standaardtermijn voor persoonlijke vorderingen (Art. 2262bis BW). Denk hierbij aan contractuele geschillen waarvoor de wet geen specifieke kortere termijn voorziet.
• De buitencontractuele termijn (5 jaar): Voor vorderingen tot schadevergoeding op grond van een onrechtmatige daad (bijvoorbeeld een verkeersongeval of burenhinder) geldt een termijn van 5 jaar vanaf de dag volgend op die waarop de benadeelde kennis kreeg van de schade en de identiteit van de aansprakelijke persoon. In elk geval verjaart de vordering na 20 jaar na de gebeurtenis.
• Korte verjaringstermijnen: Sommige vorderingen verjaren zeer snel. Facturen van nutsbedrijven verjaren vaak na 5 jaar, terwijl vorderingen van hotelhouders of bepaalde medische kosten soms al na 1 of 2 jaar verjaren.

Casus: Het vergeten bouwgebrek. Een cliënt in ons kantoor te Gent ontdekte na 12 jaar een ernstig stabiliteitsprobleem aan zijn woning. Hoewel de tienjarige aansprakelijkheid van de aannemer (Art. 1792 BW) reeds verstreken was, konden we via de algemene contractuele fout (indien bewezen en mits tijdig ontdekt) soms nog wegen vinden, maar vaak stuiten we hier op de onverbiddelijke grens van de 10-jarige verjaringstermijn.

Praktische Tips

Voorkomen is beter dan genezen. Om te vermijden dat uw vordering verjaart, dient u proactief te handelen. Hier zijn enkele cruciale tips van onze experten:

• Administratieve discipline: Houd een overzicht bij van de vervaldata van al uw facturen en contractuele verplichtingen. Gebruik onze verjaring-calculator om snel de deadline te bepalen.
• Stuiting van de verjaring: Een verjaringstermijn kan worden 'gestuit'. Dit betekent dat de klok weer op nul wordt gezet. Dit kan door een dagvaarding, een bevel tot betaling of een schriftelijke erkenning van de schuld door de tegenpartij.
• De aangetekende ingebrekestelling door een advocaat: Sinds enkele jaren heeft een ingebrekestelling gestuurd door een advocaat (onder bepaalde voorwaarden) een stuitende werking voor één jaar. Dit geeft u extra ademruimte om te onderhandelen zonder direct een dure procedure te starten.
• Schorsing: In sommige gevallen loopt de termijn tijdelijk niet (bijvoorbeeld tussen echtgenoten of tegenover minderjarigen).

Bij LawBase raden we altijd aan om bij de minste twijfel juridisch advies in te winnen. Een eerste oriëntatie via videocall is bij ons gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten in een van onze 6 kantoren (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven) slechts €50 kost.

Procedure en Stappen

Indien u vreest dat een vordering dreigt te verjaren, dient u het volgende stappenplan te volgen:

1. Analyse van de aard van de vordering: Is het contractueel, buitencontractueel of een specifieke wettelijke regeling (zoals de koop-verkoop van consumentengoederen)?
2. Bepalen van de startdatum (dies a quo): Wanneer is de vordering opeisbaar geworden? Bij een factuur is dit meestal de vervaldatum.
3. Verificatie van eerdere stuitingshandelingen: Is er al een aanmaning gestuurd? Heeft de schuldenaar een afbetalingsplan gevraagd (wat geldt als erkenning)?
4. Actie ondernemen: Indien de deadline nadert, moet er een formele stuitingshandeling gesteld worden. De meest zekere weg is de dagvaarding voor de rechtbank.
5. Bewijsvoering: Zorg dat u alle bewijzen van communicatie en facturatie chronologisch ordent.

Casus: De onbetaalde factuur in Antwerpen. Een KMO uit de Antwerpse haven had een openstaande vordering van €25.000 die bijna 10 jaar oud was. Door tijdig een aangetekende brief via ons kantoor te versturen en vervolgens een dagvaarding uit te brengen, werd de verjaring net op tijd gestuit, waardoor de volledige som inclusief interesten kon worden gerecupereerd.

Kosten en Vergoedingen

Het procederen om verjaring te voorkomen brengt kosten met zich mee, maar deze wegen zelden op tegen het totale verlies van uw vordering. De kosten bestaan meestal uit:

• Gerechtsdeurwaarderskosten: Voor het betekenen van een dagvaarding of een stuitende brief.
• Rolrechten: De belasting die u betaalt om een zaak op de rol van de rechtbank te laten plaatsen.
• Rechtsplegingsvergoeding (RPV): Een forfaitaire tegemoetkoming in de honoraria van de advocaat die de winnende partij ontvangt van de verliezende partij.

In België varieert de RPV naargelang de waarde van de vordering. Voor een vordering van €10.000 ligt de basisvergoeding bijvoorbeeld rond de €1.650 (cijfers onderhevig aan indexatie). Bij LawBase hanteren we transparante tarieven zodat u nooit voor verrassingen komt te staan.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest gestelde vragen over verjaringstermijnen in het Belgisch recht.