Consumentenkrediet: je rechten

Heeft u onlangs een nieuwe auto gekocht op afbetaling, of overweegt u een persoonlijke lening voor die broodnodige renovatie? Dan stapt u in de wereld van het consumentenkrediet. Hoewel het afsluiten van een lening vandaag de dag met één klik op de knop lijkt te kunnen, hangen er belangrijke juridische regels aan vast die u beschermen tegen overmatige schuldenlast en misleidende praktijken. Bij LawBase merken we vaak dat cliënten pas bij ons aankloppen als de betalingsproblemen al zijn ontstaan, terwijl een goede kennis van uw rechten veel ellende kan voorkomen. In dit artikel gidsen we u op een begrijpelijke manier door de Belgische wetgeving, zodat u precies weet waar u aan toe bent.

Kosten en Vergoedingen

Wanneer u een lening aangaat, is het belangrijkste getal dat u moet onthouden het JKP (Jaarlijks Kostenpercentage). Dit percentage omvat niet alleen de rente (de debetrentevoet), maar ook alle andere verplichte kosten zoals dossierkosten, verzekeringen die u móét afsluiten en eventuele commissies. De Belgische wetgever heeft strikte plafonds vastgelegd voor dit JKP om woekerrentes te voorkomen. Deze maxima variëren naargelang het type krediet (bijvoorbeeld een kredietopening op een kaart versus een lening op afbetaling) en het geleende bedrag.

Naast de standaardkosten zijn er ook vergoedingen bij vroegtijdige terugbetaling. U heeft als consument altijd het recht om uw krediet vervroegd terug te betalen, geheel of gedeeltelijk. De bank mag hiervoor een wederbeleggingsvergoeding vragen, maar deze is wettelijk beperkt:

• 1% van het terugbetaalde kapitaal als de resterende looptijd meer dan een jaar bedraagt.
• 0,5% van het terugbetaalde kapitaal als de resterende looptijd minder dan een jaar bedraagt.
• Er mag nooit méér gevraagd worden dan de werkelijke rente die u over die periode nog zou hebben betaald.

Let ook op bij betalingsachterstand. De kredietgever mag niet zomaar eender welke boete aanrekenen. De verwijlintresten en forfaitaire schadevergoedingen zijn strikt geplafonneerd door Boek VII van het Wetboek van Economisch Recht (WER). LawBase adviseert u graag bij onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven als u vermoedt dat een kredietverstrekker onwettige kosten aanrekent.

Procedure en Stappen

Het afsluiten van een consumentenkrediet verloopt volgens een vastgelegd stramien dat u als consument moet beschermen. Dit proces begint al vóórdat u een contract tekent.

1. De Informatiefase: De kredietgever is verplicht om u het 'Europese standaardinformatie inzake consumentenkrediet'-formulier (SECCI) te overhandigen. Hierin staan alle modaliteiten overzichtelijk opgelijst. Dit stelt u in staat om verschillende aanbieders objectief te vergelijken.

2. De Onderzoeksplicht: De bank heeft een zware verantwoordelijkheid. Zij moeten nagaan of u de lening wel kunt terugbetalen. Hiervoor zijn zij verplicht om de Centrale voor Kredieten aan Particulieren (CKP) van de Nationale Bank te raadplegen. Als uit hun analyse blijkt dat u zich te diep in de schulden zou steken, móéten zij het krediet weigeren.

3. De Bedenktijd: Heeft u getekend maar heeft u spijt? Geen paniek. U beschikt over een wettelijke herroepingstermijn van 14 kalenderdagen. U hoeft hiervoor geen reden op te geven. U stuurt simpelweg een aangetekende brief naar de kredietgever en stort het reeds ontvangen kapitaal (plus de rente voor de genoten dagen) terug binnen de 30 dagen.

4. Uitvoering en Opvolging: Tijdens de looptijd moet u regelmatig overzichten ontvangen van uw aflossingen en de resterende schuld. Bij een kredietopening (zoals een 'reserve' op uw rekening) moet u ook rekening houden met de nulstellingsplicht: u moet het saldo periodiek volledig aanzuiveren.

Wettelijk Kader

De basis van uw bescherming ligt in Boek VII van het Wetboek van Economisch Recht (WER), specifiek de artikelen VII.2 tot en met VII.114. Deze wetgeving is van dwingend recht, wat betekent dat een kredietverstrekker er niet van mag afwijken in uw nadeel, zelfs niet als u daarvoor zou tekenen.

De wet maakt een onderscheid tussen verschillende vormen van consumentenkrediet:

• Lening op afbetaling: Een vast bedrag dat u terugbetaalt in vaste maandelijkse schijven.
• Verkoop op afbetaling: Vaak gebruikt in winkels voor elektro of meubels.
• Kredietopening: Een flexibele geldreserve (bijvoorbeeld op een kredietkaart).
• Financiële leasing: Een huurconstructie met een aankoopoptie aan het einde.

De wetgever legt ook strenge regels op aan kredietbemiddelaars (zoals autodealers die leningen aanbieden). Zij moeten over de nodige kennis beschikken en u eerlijk adviseren over het meest geschikte type krediet.

Praktische Tips

Als ervaren advocaten zien we dagelijks waar het misloopt. Gebruik deze tips om uw rechten te vrijwaren:

• Lees de kleine lettertjes over de 'gekoppelde verkoop': Vaak krijgt u een korting op de rentevoet als u ook een verzekering bij dezelfde bank neemt. Reken uit of dit totaalpakket wel echt goedkoper is.
• Houd uw aflossingsplan goed bij: Bewaar alle bewijzen van betaling. Bij betwisting ligt de bewijslast vaak bij u.
• Reageer onmiddellijk bij betalingsproblemen: Wacht niet tot de deurwaarder aan de deur staat. Neem contact op met de bank om een afbetalingsplan te vragen of klop aan bij LawBase voor bemiddeling.
• Check de CKP-registratie: U kunt zelf online (via eID) nagaan wat er over u geregistreerd staat bij de Nationale Bank.

Heeft u nood aan een diepgaande analyse van uw kredietovereenkomst? LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is bij ons altijd gratis, en voor een fysieke consultatie van 30 minuten betaalt u slechts €50.

Veelgestelde Vragen