Slachtoffer phishing: geld terug?

In een tijdperk waar digitale transacties de norm zijn geworden, is de criminaliteit mee geëvolueerd naar de online sfeer. Phishing is een van de meest voorkomende vormen van cybercriminaliteit waarbij fraudeurs trachten toegang te krijgen tot de bankgegevens van argeloze consumenten. Wanneer u vaststelt dat er ongeautoriseerde transacties hebben plaatsgevonden op uw rekening, rijst onmiddellijk de prangende vraag: kunt u als slachtoffer van phishing uw geld terugkrijgen? Het antwoord bevindt zich op het kruispunt van het Wetboek van Economisch Recht (WER) en de specifieke feitelijke omstandigheden van het dossier.

Procedure en Stappen

Indien u vaststelt dat u slachtoffer bent geworden van phishing, is een snelle en methodische aanpak cruciaal om uw rechten te vrijwaren. Volg onverwijld deze stappen:

• Onmiddellijke blokkering: Neem direct contact op met Card Stop (078 170 170) om uw betaalkaarten en apps voor mobiel bankieren te laten blokkeren. Hoe sneller de blokkering, hoe beperkter de potentiële schade.
• Contact met de bank: Breng uw bankinstelling schriftelijk op de hoogte van de frauduleuze transacties. Verzoek expliciet om de terugbetaling van de verdwenen fondsen op basis van de wettelijke bepalingen in het WER.
• Aangifte bij de politie: Doe onmiddellijk aangifte bij de lokale politie of via het online meldpunt van de federale politie. Een kopie van het proces-verbaal is essentieel voor uw dossieropbouw.
• Bewijsmateriaal verzamelen: Bewaar alle communicatie die tot de fraude heeft geleid (e-mails, sms-berichten, screenshots van websites). Verwijder deze berichten niet, aangezien zij dienen als bewijs van de gebruikte techniek door de fraudeurs.
• Juridisch advies inwinnen: Indien de bank weigert tot terugbetaling over te gaan, is het raadzaam een gespecialiseerde advocaat te raadplegen om de weigeringsgronden te toetsen aan de rechtspraak.

LawBase ondersteunt slachtoffers bij elke stap van dit proces. Met vestigingen in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven, bieden wij een toegankelijke juridische bijstand. U kunt kiezen voor een gratis videocall om uw dossier te bespreken, of een fysieke consultatie van 30 minuten voor €50.

Wettelijk Kader

De juridische grondslag voor de aansprakelijkheid bij onbevoegde betalingstransacties wordt gevormd door Boek VII van het Wetboek van Economisch Recht (WER), dat de Europese Richtlijn betreffende betalingsdiensten (PSD2) in Belgisch recht heeft omgezet. De kernregel luidt dat de bank in principe verplicht is om het bedrag van de niet-toegestane transactie onmiddellijk terug te betalen aan de betaler (art. VII.44 WER).

Er bestaan echter belangrijke nuances. De bank kan de terugbetaling weigeren indien zij kan aantonen dat de gebruiker:

• Bedrieglijk heeft gehandeld: In dit geval draagt de gebruiker alle verliezen.
• Grove nalatigheid heeft begaan: Indien de gebruiker door grove nalatigheid zijn verplichtingen niet is nagekomen (zoals het niet veilig bewaren van gepersonaliseerde beveiligingsgegevens), kan de bank de schade op de gebruiker verhalen.

De bewijslast rust bij de bank. Zij moet niet alleen aantonen dat de transactie is geauthenticeerd, maar ook dat er sprake is van grove nalatigheid. De rechtspraak hanteert hierbij een strikte maatstaf: niet elke onvoorzichtigheid is een 'grove' nalatigheid. Er moet sprake zijn van een flagrante tekortkoming aan de zorgvuldigheidsnorm die men van een normaal, omzichtig persoon mag verwachten.

Praktische Tips

Om uw kansen op een succesvolle terugbetaling te maximaliseren en toekomstige fraude te voorkomen, adviseren onze experts het volgende:

• Deel nooit uw pincode of respons-codes: Een bank zal u nooit vragen om uw pincode of codes van uw kaartlezer via telefoon, e-mail of sms door te geven.
• Controleer de URL: Fraudeurs maken vaak gebruik van domeinnamen die sterk lijken op die van uw bank, maar kleine typefouten bevatten.
• Gebruik officiële apps: Voer bankverrichtingen enkel uit via de officiële applicatie van uw bank of door zelf het webadres in uw browser te typen.
• Reageer direct op weigering: Als de bank uw verzoek tot terugbetaling afwijst met het argument 'grove nalatigheid', aanvaard dit dan niet zonder meer. De interpretatie van dit begrip is onderhevig aan evoluerende rechtspraak.

Kosten en Vergoedingen

Wanneer de bank erkent dat er sprake is van een niet-toegestane transactie zonder grove nalatigheid van uw kant, moet zij u het volledige bedrag vergoeden, inclusief de eventueel aangerekende kosten en interesten. Uw rekening moet worden teruggebracht in de toestand waarin zij zich zou hebben bevonden indien de frauduleuze transactie niet had plaatsgevonden.

Indien er wel sprake is van nalatigheid, maar niet van grove nalatigheid, kan de aansprakelijkheid van de consument beperkt worden tot een bedrag van maximaal €50 voor het verlies dat voortvloeit uit transacties vóór de kennisgeving aan de bank. Na de kennisgeving (het blokkeren van de kaart) is de consument in principe niet meer aansprakelijk voor verdere verliezen, tenzij er sprake is van bedrog.

In het kader van een gerechtelijke procedure tegen een bankinstelling kunnen de kosten bestaan uit rechtsplegingsvergoedingen en honoraria. Echter, veel consumenten beschikken over een rechtsbijstandsverzekering die de kosten van een advocaat dekken in dergelijke geschillen. Het is raadzaam uw polis na te kijken of LawBase te laten verifiëren of u aanspraak maakt op deze dekking.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest gestelde vragen met betrekking tot phishing en terugbetalingen.