Aankoop in winkel annuleren: regels

Veel consumenten gaan ervan uit dat zij bij elke aankoop in een fysieke winkel automatisch recht hebben op een bedenktijd van 14 dagen. Dit is een hardnekkig misverstand dat vaak tot frustratie leidt aan de kassa. In tegenstelling tot online aankopen, waar het herroepingsrecht wettelijk verankerd is, gelden voor aankopen in een fysieke winkel in België heel andere regels. In dit artikel leggen we uit wanneer u een aankoop kunt annuleren, wat uw rechten zijn bij gebreken en hoe u het beste handelt wanneer een verkoper weigert mee te werken.

Wettelijk Kader

Het juridische uitgangspunt in het Belgisch recht is het principe 'pacta sunt servanda': overeenkomsten moeten worden nageleefd. Dit is vastgelegd in het Burgerlijk Wetboek (BW). Zodra u een product kiest en de prijs betaalt, is er sprake van een bindende koopovereenkomst. Er bestaat in het Wetboek van Economisch Recht (WER) geen algemeen wettelijk herroepingsrecht voor aankopen die fysiek in een winkelruimte zijn afgesloten.

Stel u voor: u koopt een designlamp in een interieurzaak in Antwerpen. Zodra u de winkel verlaat, is de koop definitief. U kunt niet de volgende dag terugkeren omdat de kleur toch niet bij uw zetel past, tenzij de winkelier hier vrijwillig mee instemt. Dit verschilt fundamenteel van de regels voor 'overeenkomsten op afstand', waarbij de wetgever de consument extra beschermt omdat hij het product niet fysiek heeft kunnen beoordelen.

Er zijn echter belangrijke uitzonderingen waarbij de wet wel in een ontbinding voorziet:

• De wettelijke garantie: Indien het product een defect vertoont binnen de twee jaar na aankoop (Art. 1649bis BW e.v.).
• Consumentenkrediet: Indien u de aankoop financiert met een lening die in de winkel is afgesloten, heeft u vaak een wettelijke bedenktijd van 14 dagen voor de kredietovereenkomst, wat de hoofdaankoop kan beïnvloeden.
• Dwaling of bedrog: Als de verkoper u opzettelijk heeft misleid over de essentiële kenmerken van het product.

Praktische Tips

Hoewel de wet u niet beschermt bij een 'spijtkoop', bieden veel winkels uit commerciële overwegingen een ruilbeleid aan. Dit is een gunst, geen recht. Let bij uw volgende aankoop in Gent of Leuven op de volgende zaken:

• Controleer de algemene voorwaarden: Vaak staat op het kasticket vermeld of u binnen 8, 14 of 30 dagen kunt ruilen of een tegoedbon kunt krijgen.
• Bewaar de originele verpakking: Winkels die ruilen toestaan, eisen bijna altijd dat het product in ongeschonden staat en in de originele verpakking zit.
• Vraag het expliciet bij de aankoop: Laat bij dure aankopen op de factuur noteren: "Teruggave mogelijk binnen 7 dagen bij niet-tevredenheid". Zodra dit op papier staat, wordt de commerciële gunst een contractuele verbintenis.

Casus: Jan koopt een boormachine in een doe-het-zelfzaak in Hasselt. Thuis ontdekt hij dat hij exact hetzelfde model al heeft. De winkel is wettelijk niet verplicht de machine terug te nemen. Echter, omdat de verpakking nog verzegeld is, biedt de winkel hem een tegoedbon aan. Jan moet dit accepteren; hij kan geen cash terugbetaling eisen tenzij de winkelvoorwaarden dit expliciet vermelden.

Procedure en Stappen

Wat moet u doen als een product niet voldoet of als u de koop wilt proberen te annuleren?

1. Stap 1: De minnelijke weg. Ga onmiddellijk terug naar de winkel met uw kasticket. Blijf beleefd en leg de situatie uit. Vraag naar de manager als de winkelbediende u niet kan helpen.
2. Stap 2: Schriftelijke ingebrekestelling. Indien het gaat om een defect product en de winkel weigert de wettelijke garantie toe te passen, stuur dan een aangetekende brief. Verwijs hierbij naar de artikelen uit het Burgerlijk Wetboek betreffende de vrijwaring voor verborgen gebreken of de consumentenkoop.
3. Stap 3: Juridisch advies inwinnen. Bij grotere bedragen (bijvoorbeeld een defecte keuken of een wagen) is het raadzaam een advocaat te raadplegen om uw rechten af te dwingen. LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Wij kunnen de communicatie met de verkoper overnemen.
4. Stap 4: Verzoening of rechtbank. Via de Consumentenombudsdienst kan gepoogd worden om buiten de rechtbank een oplossing te vinden. Lukt dit niet, dan rest de weg naar de vrederechter.

Kosten en Vergoedingen

Wanneer u een aankoop annuleert die gebaseerd is op een fout van de verkoper (bijvoorbeeld levering van een verkeerd model), zijn de kosten volledig voor de handelaar. U heeft recht op een volledige terugbetaling van de betaalde som.

Indien u echter een bestelling annuleert waarbij u een voorschot heeft betaald (bijvoorbeeld op maat gemaakte meubels in een toonzaal in het Waasland), bent u dit voorschot meestal kwijt als schadevergoeding voor de verkoper. In veel algemene voorwaarden staat een verbrekingsvergoeding van 10% tot 30% van de totale aankoopsom geformuleerd.

Bij LawBase bieden we transparante tarieven voor consumentengeschillen. Een eerste videocall is gratis, waarbij we de haalbaarheid van uw dossier inschatten. Voor een fysieke consultatie van 30 minuten rekenen wij slechts €50 aan in een van onze kantoren.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest voorkomende vragen over het annuleren van winkelovereenkomsten.