Bedrijfsovername: due diligence

Een bedrijfsovername is een complex proces waarbij de belangen van zowel de koper als de verkoper op het spel staan. In de precontractuele fase van een dergelijke transactie vormt de 'due diligence' (gepast zorgvuldigheidsonderzoek) een onmiskenbare hoeksteen. Het doel van dit onderzoek is om een diepgaand inzicht te verkrijgen in de juridische, financiële en operationele toestand van de doelvennootschap. Bij LawBase begeleiden onze gespecialiseerde advocaten dagelijks ondernemers bij deze kritieke fase om risico's te mitigeren en de transactiewaarde te waarborgen.

Procedure en Stappen

Het proces van een due diligence onderzoek verloopt doorgaans volgens een gestructureerd stappenplan om efficiëntie en volledigheid te garanderen. De procedure start meestal na de ondertekening van een Letter of Intent (LOI) of een intentieverklaring, waarin de krijtlijnen van de transactie worden uitgezet.

• Voorbereidingsfase: De verkoper stelt een virtuele of fysieke data room samen. Hierin worden alle relevante documenten verzameld, variërend van statuten en aandeelhoudersregisters tot commerciële contracten en personeelsdossiers.
• Scope bepaling: De koper bepaalt, in overleg met zijn adviseurs, de reikwijdte van het onderzoek. Wordt er gefocust op fiscale risico's, intellectuele eigendom, of de milieu-impact?
• Onderzoeksfase: De experts van de koper (advocaten, accountants, auditors) analyseren de aangeleverde informatie. Indien nodig worden er aanvullende vragen (Q&A-sessies) gesteld aan het management van de doelvennootschap.
• Rapportage: De bevindingen worden gebundeld in een gedetailleerd due diligence rapport. Dit rapport identificeert de zogenaamde 'deal breakers' en 'red flags'.
• Integratie in de SPA: De resultaten van het onderzoek vormen de basis voor de onderhandelingen over de Share Purchase Agreement (SPA). Risico's worden vertaald naar specifieke garanties (representations & warranties) of vrijwaringen (indemnities).

Wettelijk Kader

Hoewel de term 'due diligence' niet expliciet in het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV) voorkomt, vindt de verplichting haar grondslag in de algemene principes van het Burgerlijk Wetboek (BW), inzonderheid de goede trouw en de informatieverplichting.

Artikel 1134 van het (oud) Burgerlijk Wetboek stelt dat overeenkomsten te goeder trouw moeten worden uitgevoerd. In de context van een overname betekent dit dat de verkoper de koper naar behoren moet informeren over de staat van de onderneming. Tegelijkertijd rust op de koper een onderzoeksplicht. Een koper die nalaat een redelijk onderzoek te voeren, kan zich achteraf moeilijk beroepen op verborgen gebreken of dwaling indien de informatie beschikbaar was.

Bovendien speelt het WVV een cruciale rol bij de overdracht van aandelen en de bestuurdersaansprakelijkheid. Indien uit de due diligence blijkt dat er onregelmatigheden zijn in de boekhouding of bij de besluitvorming van de algemene vergadering, kan dit leiden tot aansprakelijkheid van de uittredende bestuurders conform de strikte regels van het WVV.

Praktische Tips

Voor een succesvolle due diligence adviseren de experts van LawBase het volgende:

• Focus op 'Change of Control' clausules: Controleer in belangrijke commerciële contracten of de overname een reden is voor de tegenpartij om het contract eenzijdig op te zeggen.
• Check de sociale passiva: In België zijn de regels rond werknemersrechten (CAO nr. 32bis) en pensioenverplichtingen zeer strikt. Een onvoorziene loonclaim kan de winstgevendheid direct aantasten.
• Intellectuele Eigendom (IP): Verifieer of de vennootschap daadwerkelijk eigenaar is van haar merken, patenten en domeinnamen, en of deze correct geregistreerd zijn.
• Data Protection (GDPR): In het huidige digitale tijdperk is compliance met de privacywetgeving essentieel. Boetes kunnen immers oplopen tot een percentage van de wereldwijde omzet.

Wilt u zekerheid bij uw overname? LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. U kunt bij ons terecht voor een gespecialiseerde audit van uw beoogde overname. Een videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

De kosten voor een due diligence traject variëren naargelang de omvang van de onderneming en de diepgang van het onderzoek. Men moet rekening houden met de volgende kostenposten:

1. Honoraria van adviseurs: Advocaten en accountants werken vaak op uurbasis of met een fixed fee voor het volledige traject. Het is een investering die zichzelf terugbetaalt door het vermijden van dure juridische procedures achteraf.
2. Data room kosten: Het gebruik van beveiligde online platformen (VDR) brengt licentiekosten met zich mee.
3. Opportuniteitskosten: De tijd die het management van zowel koper als verkoper investeert in het proces.

Het is gebruikelijk dat elke partij zijn eigen adviseurs betaalt, tenzij anders overeengekomen in de LOI (bijvoorbeeld via een 'break fee' bij het afspringen van de deal).

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest prangende vragen omtrent het onderzoek bij bedrijfsovernames.