Herstelexamens na rijbewijsintrekking

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Gecoördineerde wet van 16 maart 1968 betreffende de politie over het wegverkeer, zoals gewijzigd bij de wetten van 16 mei 2024 en 25 mei 2026(art. 38, § 3 Wegverkeerswet)

  De vijf herstelvoorwaarden: theoretisch examen, praktisch examen, geneeskundig onderzoek, psychologisch onderzoek, en een specifieke opleiding bepaald door de Koning, die in de gevallen van art. 38, §§ 2, 5 en 6 de eerste twee kan aanvullen of vervangen

• •
  Gecoördineerde wet van 16 maart 1968 betreffende de politie over het wegverkeer(art. 38, § 5 Wegverkeerswet)

  Wanneer de rechter verplicht is herstelvoorwaarden op te leggen: bij elke overtreding met een motorvoertuig die tot een verval kan leiden, met twee uitsluitingen, en met het theoretisch of praktisch examen als minimum

• •
  Gecoördineerde wet van 16 maart 1968 betreffende de politie over het wegverkeer(art. 38, § 6 Wegverkeerswet)

  Herhaling binnen drie jaar: alle vier de onderzoeken en examens worden verplicht, met oplopende minimumtermijnen van het verval

• •
  Gecoördineerde wet van 16 maart 1968 betreffende de politie over het wegverkeer(art. 29, § 4 Wegverkeerswet)

  De rechter mag de geldboete verminderen met de kosten en erelonen van de eerste herstelonderzoeken, herstelexamens en herstelopleiding; die bedragen worden vooraf door de Koning bepaald

• •
  Gecoördineerde wet van 16 maart 1968 betreffende de politie over het wegverkeer(art. 48, § 1, 2° Wegverkeerswet)

  Het herstel in het recht tot sturen gaat pas in nadat de opgelegde proeven met succes zijn afgelegd

Een brief van het parket of een veroordeling door de politierechter met de verplichting om herstelexamens af te leggen, dat is even slikken. De intrekking van uw rijbewijs is op zich al vervelend, maar de extra drempel van medische, psychologische, theoretische én praktische proeven zorgt vaak voor veel onzekerheid: hoelang duurt dit, wat kost het, en wat als ik niet slaag? U bent zeker niet de enige die dit overkomt. Bij LawBase begeleiden we dagelijks bestuurders die hun weg terug naar het verkeer zoeken.

U hoeft dit niet alleen te doen, een advocaat verkeersrecht kan al vóór de zitting proberen om de herstelexamens te vermijden of te beperken, en helpt u om zo snel mogelijk weer veilig de baan op te gaan.

Wanneer legt de rechter herstelexamens op?

De basis voor het opleggen van herstelexamens vinden we terug in de Wegverkeerswet, meer specifiek in artikel 38. Volgens dit artikel heeft de rechter de bevoegdheid, en in sommige gevallen zelfs de verplichting, om het herstel van het recht tot sturen afhankelijk te maken van herstelvoorwaarden. Art. 38, § 3 somt er vijf op: 1° het theoretisch examen, 2° het praktisch examen, 3° het geneeskundig onderzoek, 4° het psychologisch onderzoek en 5° een specifieke opleiding bepaald door de Koning. In de gevallen van art. 38, §§ 2, 5 en 6 kan die opleiding het theoretisch en het praktisch examen aanvullen of vervangen, en is vaak precies waarvoor het loont te pleiten.

Wanneer is het verplicht? Art. 38, § 5 knoopt niet aan bij de zwaarte van de overtreding, maar bij elke overtreding begaan met een motorvoertuig die tot een verval kan leiden, met twee uitsluitingen. Het minimum dat de rechter dan moet opleggen, is het theoretisch of het praktisch examen. Voor de overige bestuurders is het een facultatieve maatregel die de rechter inzet wanneer hij een herhalingsrisico ziet of de overtreding bijzonder ernstig was (zoals intoxicatie of extreme snelheidsovertredingen).

Bij herhaling gaat het pakket omhoog. Pleegt u binnen drie jaar opnieuw een van de in art. 38, § 6 opgesomde overtredingen, dan worden alle vier de onderzoeken en examens verplicht, en loopt het minimum van het verval op naarmate de herhaling zich herhaalt.

Belangrijk: artikel 38 stelt dat het rijverbod pas eindigt wanneer u aan de opgelegde voorwaarden hebt voldaan. Zakt u dus voor uw examens, dan kan uw rijverbod in de praktijk voor onbepaalde duur blijven doorlopen. Net daarom is een goede verdediging bij de politierechter zo belangrijk.

Hoe krijgt u uw rijbewijs terug?

De weg naar het terugkrijgen van uw rijbewijs volgt een vast stramien. Het begint bij de uitspraak van de politierechter. Zodra het vonnis definitief is (na afloop van de beroepstermijn), start het Openbaar Ministerie (het parket) de uitvoering op.

• Stap 1: De kennisgeving. U ontvangt een brief van de politie of het parket waarin staat wanneer uw rijverbod precies ingaat. In diezelfde periode geeft u aan in welk examencentrum u de proeven wil afleggen.
• Stap 2: Medische en psychologische proeven. Voordat u aan de theoretische of praktische examens mag deelnemen, moet u vaak eerst medisch en psychologisch geschikt worden verklaard. Een arts controleert uw fysieke toestand, een psycholoog kijkt naar uw houding in het verkeer.
• Stap 3: Het theoretisch examen. Vergelijkbaar met het examen dat u aflegde toen u uw rijbewijs voor het eerst behaalde. U bewijst dat u de wegcode nog steeds beheerst.
• Stap 4: Het praktisch examen. Tijdens een rit met een examinator wordt beoordeeld of u nog technisch vaardig bent en de verkeersregels correct toepast.
• Stap 5: Teruggave van het rijbewijs. Pas als u voor alle opgelegde proeven bent geslaagd én de periode van het rijverbod is verstreken, haalt u uw rijbewijs weer op bij de gemeente.

Wat kosten de herstelexamens?

Wanneer de rechter beslist dat u herstelvoorwaarden moet vervullen, komen daar kosten bij kijken. Vraag er op de zitting uitdrukkelijk naar: spreekt de rechter voor dezelfde feiten zowel een verval als een geldboete uit, dan mag hij op grond van art. 29, § 4 Wegverkeerswet de geldboete verminderen met de kosten en erelonen van de eerste herstelonderzoeken, herstelexamens en herstelopleiding. Die kosten en erelonen zijn vaste bedragen die vooraf door de Koning worden bepaald. De bedragen hieronder zijn indicatief; controleer de actuele tarieflijst van het examencentrum en van de erkende instelling.

• Theoretisch herstelexamen: de wettelijke basisretributie is €15 (art. 63, § 1 van het KB van 23 maart 1998, Vlaams Gewest). Dat bedrag wordt elk jaar op 1 januari geïndexeerd, btw inbegrepen, zodat u in de praktijk iets hoger uitkomt. Vraag het actuele tarief bij uw examencentrum.
• Praktisch herstelexamen: voor categorie B is de wettelijke basisretributie €39, eveneens jaarlijks geïndexeerd (zelfde artikel). Komt u niet opdagen of bent u niet in orde, dan komt daar een retributiebijslag bovenop.
• Medische en psychologische proeven: vaak de duurste onderdelen. Bij het erkende instituut Vias kost het geneeskundig herstelonderzoek ongeveer €125 en het psychologisch herstelonderzoek ongeveer €425 (samen ± €550).

Komt uw rechtsbijstandsverzekering tussen?

Belangrijk advies: controleer altijd uw rechtsbijstandsverzekering. Hoewel de boetes en de kosten van de examens zelf nooit door een verzekering gedekt worden, worden de kosten voor uw advocaat bij de politierechtbank vaak wél volledig vergoed. LawBase helpt u nagaan of u recht heeft op deze tussenkomst via uw verzekeraar.

Hoe bereidt u zich voor?

Het vooruitzicht van herstelexamens is stressvol, maar een goede voorbereiding is het halve werk:

• Onderschat het theoretisch examen niet. De wegcode verandert regelmatig. Werk met een actueel handboek of oefen online.
• Wees eerlijk tijdens het psychologisch onderzoek. De psycholoog wil zien of u begrijpt wat er misging. Een defensieve of agressieve houding werkt averechts.
• Plan uw afspraken tijdig. Er zijn soms wachtlijsten bij de erkende instellingen. Begin meteen met regelen zodra u de documenten ontvangt.
• Schakel een advocaat in vóór de zitting. Soms kunnen we de rechter overtuigen om geen herstelexamens op te leggen, of ze te beperken tot enkel het theoretisch examen. Dat bespaart u veel tijd en geld.

Illustratieve praktijkvoorbeelden

De onderstaande voorbeelden zijn illustratief en dienen enkel om de aanpak te tonen. Elk dossier is anders; er kunnen geen rechten aan worden ontleend.

Onze aanpak in 5 stappen

1. Intake: videocall. In een videocall van 30 minuten (€ 60,50 incl. btw) beluisteren we uw situatie, bekijken we de stukken en schetsen we uw opties, zonder verdere verbintenis na de videocall.
2. Strategie. We bepalen of we mikken op het vermijden of beperken van de herstelexamens, en welke argumenten het sterkst staan.
3. Onderhandeling / verdediging. We voeren het woord bij de politierechter en pleiten voor de meest gunstige uitkomst.
4. Procedure. We volgen de uitvoering op: kennisgeving, planning van de proeven en de opgelegde termijnen.
5. Nazorg. We begeleiden u tot de teruggave van uw rijbewijs en beantwoorden vragen die onderweg opduiken.

Herstelexamens hoeven geen doodlopende straat te zijn. Een advocaat verkeersrecht kan al vóór de zitting het verschil maken, door te pleiten voor minder of geen proeven, en begeleidt u daarna doorheen de volledige procedure tot uw rijbewijs weer op zak zit.

Ontdek al onze diensten binnen verkeersrecht of plan meteen een videocall van 30 minuten voor € 60,50 incl. btw; een kantoorafspraak van 60 minuten kost € 90,75 incl. btw.