Kennelijk onredelijk ontslag aanvechten

Heeft u onlangs te horen gekregen dat uw arbeidsovereenkomst wordt beëindigd? Dat is vaak een emotionele en ingrijpende gebeurtenis. In België geldt het principe van de ontslagvrijheid, maar dat betekent niet dat een werkgever zomaar alles kan doen. Sinds de invoering van de Collectieve Arbeidsovereenkomst nr. 109 (CAO 109) bent u als werknemer beter beschermd tegen willekeur. In dit artikel leggen we u in begrijpelijke taal uit wat een 'kennelijk onredelijk ontslag' precies is, hoe u dit kunt aanvechten en waar u recht op heeft.

Kosten en Vergoedingen

Wanneer we spreken over het aanvechten van een ontslag, is de belangrijkste vraag voor velen: "Wat levert het mij op?" Bij een kennelijk onredelijk ontslag draait het om een specifieke schadevergoeding die bovenop uw normale opzegvergoeding of verbrekingsvergoeding komt.

De wetgeving voorziet in een forfaitaire schadevergoeding die varieert tussen de 3 en 17 weken loon. De rechter bepaalt de exacte hoogte van dit bedrag op basis van de ernst van de onredelijkheid en de omstandigheden van het dossier. Het gaat hierbij om brutoloon, inclusief extralegale voordelen zoals maaltijdcheques, groepsverzekering en de waarde van een bedrijfswagen.

Naast de vergoeding voor het onredelijke karakter van het ontslag, kan er in sommige gevallen ook sprake zijn van een 'rechtsmisbruik' bij de wijze van ontslag (bijvoorbeeld een onnodig kwetsende manier van ontslaan), wat kan leiden tot een bijkomende schadevergoeding volgens het gemeen recht. Het is echter belangrijk te weten dat u de vergoeding van CAO 109 niet kunt cumuleren met andere specifieke beschermingsvergoedingen, zoals die voor zwangerschap of tijdskrediet.

Procedure en Stappen

Het aanvechten van een ontslag begint niet direct in de rechtszaal. Er is een strikte procedure die u moet volgen om uw rechten te vrijwaren. Bij LawBase begeleiden we u stap voor stap door dit proces.

• Stap 1: De ontslagmotivering opvragen. Sinds CAO 109 heeft u het recht om de exacte redenen van uw ontslag te kennen. Als uw werkgever deze niet spontaan vermeldt in de ontslagbrief, moet u deze binnen de 2 maanden na het einde van de arbeidsovereenkomst aangetekend opvragen.
• Stap 2: De reactie van de werkgever. De werkgever heeft vervolgens twee maanden de tijd om u de redenen schriftelijk en aangetekend mee te delen. Doet de werkgever dit niet? Dan moet hij sowieso al een boete betalen die gelijk is aan 2 weken loon.
• Stap 3: Analyse van de redenen. Zodra de redenen bekend zijn, bekijken onze specialisten of deze redenen verband houden met uw geschiktheid, uw gedrag of de noodwendigheden van de onderneming.
• Stap 4: Ingebrekestelling. Indien we besluiten dat het ontslag onredelijk is, sturen we een ingebrekestelling naar de werkgever om een minnelijke schikking te treffen.
• Stap 5: De Arbeidsrechtbank. Als een minnelijke oplossing niet mogelijk is, kunnen we de zaak aanhangig maken voor de arbeidsrechtbank.

Heeft u hulp nodig bij deze stappen? LawBase heeft 6 kantoren in Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is volledig gratis, en voor een fysieke consultatie van 30 minuten betaalt u slechts €50.

Wettelijk Kader

Het fundament van uw bescherming ligt in CAO nr. 109, die van kracht is sinds 2014. Deze CAO definieert een kennelijk onredelijk ontslag als een ontslag van een werknemer die voor onbepaalde tijd is aangeworven, dat gebaseerd is op redenen die geen verband houden met de geschiktheid of het gedrag van de werknemer, of die niet berusten op de noodwendigheden van de onderneming, én waarover een normale en redelijke werkgever nooit zou hebben beslist.

Het is belangrijk om te begrijpen dat de rechter de 'opportuniteit' van het beleid van de werkgever niet mag beoordelen. De werkgever behoudt zijn beleidsvrijheid. De rechter toetst enkel of de beslissing binnen de marges van het redelijke ligt. Als een werkgever u ontslaat omdat hij een herstructurering doorvoert die economisch verdedigbaar is, zal dit zelden als kennelijk onredelijk worden beschouwd, zelfs als u persoonlijk niets te verwijten valt.

De bewijslast is ook een cruciaal juridisch element. Als de werkgever de redenen heeft meegedeeld volgens de procedure, moet de partij die iets aanvoert dat bewijzen. Als de werkgever echter weigert de redenen mee te delen, ligt de bewijslast volledig bij de werkgever: hij moet dan bewijzen dat het ontslag niet onredelijk was.

Praktische Tips

Als u vermoedt dat uw ontslag onredelijk is, zijn er een aantal zaken waar u direct op kunt letten:

• Houd een dagboek bij: Noteer incidenten, positieve feedbackgesprekken of e-mails waarin uw werk geprezen wordt. Dit kan dienen als tegenbewijs als de werkgever later beweert dat u niet goed functioneerde.
• Let op de termijnen: De termijnen in het arbeidsrecht zijn kort en fataal. Eén dag te laat de redenen opvragen kan betekenen dat u uw rechten verliest.
• Teken niet zomaar: Soms vraagt een werkgever u om een document te tekenen "voor akkoord met het ontslag" of een dading waarbij u afstand doet van uw rechten. Doe dit nooit zonder juridisch advies.
• Verzamel getuigenissen: Indien collega's bereid zijn een verklaring af te leggen over de werksfeer of de reden van uw vertrek, kan dit goud waard zijn in een procedure.
• Raadpleeg een expert: Arbeidsrecht is complexe materie. Een gespecialiseerde advocaat kan snel inschatten of een procedure kans van slagen heeft.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die wij in onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven dagelijks ontvangen.