Grensoverschrijdende fusie: procedure

In een geglobaliseerde economie kijken Belgische ondernemingen steeds vaker over de landsgrenzen heen. Een grensoverschrijdende fusie is een krachtig instrument voor schaalvergroting, fiscale optimalisatie of operationele synergie binnen de Europese Unie. Stel u voor: een succesvolle IT-scale-up uit Gent wil fuseren met een softwarehuis in Berlijn om een dominante positie op de Europese markt te verwerven. Hoewel de commerciële logica vaak zonneklaar is, vormt het juridische traject een complex doolhof van nationale en Europese regelgeving. Bij LawBase begeleiden onze advocaten ondernemingen dagelijks bij deze trajecten vanuit onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven.

Wettelijk Kader

De juridische ruggengraat van de grensoverschrijdende fusie in België wordt gevormd door het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV), meer specifiek de artikelen 12:93 tot en met 12:117. Deze bepalingen zijn de omzetting van de Europese Richtlijn 2017/1132 (zoals gewijzigd door Richtlijn 2019/2121 betreffende grensoverschrijdende omzettingen, fusies en splitsingen).

Het basisprincipe is dat een Belgische vennootschap kan fuseren met een vennootschap die is opgericht naar het recht van een andere lidstaat van de Europese Economische Ruimte (EER). Belangrijk hierbij is dat de fusie resulteert in een entiteit waarbij alle activa en passiva onder algemene titel overgaan naar de overnemende of de nieuw opgerichte vennootschap. Een praktijkvoorbeeld: BV 'Vlaamse Innovatie' fuseert met 'Deutsch Tech GmbH'. Na de fusie houdt de Belgische BV op te bestaan en gaan alle contracten, intellectuele eigendomsrechten en schulden automatisch over naar de Duitse entiteit (of omgekeerd).

De wetgever legt strenge eisen op ter bescherming van drie groepen: de aandeelhouders, de schuldeisers en de werknemers. Sinds de recente wetswijzigingen is er ook een sterke focus op het voorkomen van misbruik, zoals fraude of het omzeilen van werknemersrechten.

Praktische Tips

Een grensoverschrijdende fusie is geen proces dat u 'tussen de soep en de patatten' regelt. Hier zijn enkele cruciale tips uit onze praktijkervaring:

• Start tijdig met het 'Common Draft Terms': Het gemeenschappelijk fusievoorstel is de blauwdruk van de hele operatie. Dit document moet in beide landen aan de wettelijke vereisten voldoen.
• Fiscale due diligence: Hoewel de juridische fusie neutraal kan verlopen, kunnen er fiscale valstrikken zijn (zoals de exit-taks). Raadpleeg altijd een expert voor de fiscale implicaties in beide jurisdicties.
• Communiceer met werknemers: In België is de rol van de ondernemingsraad of de vakbondsafvaardiging cruciaal. Het niet naleven van de informatie- en consultatieverplichtingen kan de hele procedure blokkeren.
• Gebruik de digitale weg: Sinds de digitalisering van het vennootschapsrecht kunnen veel neerleggingen elektronisch gebeuren via de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO) en het Belgisch Staatsblad.

Onze advocaten in onder meer Antwerpen, Gent en Leuven raden aan om minimaal zes maanden uit te trekken voor het volledige traject, van het eerste ontwerp tot de uiteindelijke akte.

Procedure en Stappen

De procedure verloopt volgens een strikt chronologisch stramien. Een fout in één van deze stappen kan leiden tot de nietigheid van de fusie.

• Stap 1: Het Fusievoorstel. De bestuursorganen van de fuserende vennootschappen stellen een gemeenschappelijk fusievoorstel op. Dit bevat onder meer de ruilverhouding van de aandelen en de statuten van de nieuwe entiteit.
• Stap 2: Verslaggeving. Er moeten drie verslagen worden opgesteld: een verslag van het bestuursorgaan (toelichting bij de economische en juridische aspecten), een verslag van de commissaris of een onafhankelijke deskundige (over de ruilverhouding) en een specifiek gedeelte voor de werknemers.
• Stap 3: Bekendmaking. Het fusievoorstel moet minstens zes weken vóór de algemene vergadering worden neergelegd bij de griffie van de ondernemingsrechtbank en worden gepubliceerd in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad.
• Stap 4: Algemene Vergadering. De aandeelhouders van elke betrokken vennootschap moeten de fusie goedkeuren met een bijzondere meerderheid (meestal 75% van de stemmen).
• Stap 5: Het Pre-fusieattest. Dit is een cruciale Belgische stap. De notaris controleert of alle wettelijke handelingen en formaliteiten aan Belgische zijde zijn vervuld en levert een 'pre-fusion certificate' af.
• Stap 6: Controle op de verwezenlijking. De autoriteit van de lidstaat waar de overnemende vennootschap gevestigd is, voert de laatste controle uit op de wettigheid van de fusie.

Bij LawBase begeleiden we u doorheen deze stappen. Wist u dat u voor een eerste oriëntatie een gratis videocall kunt inplannen? Voor een diepgaande fysieke consultatie van 30 minuten in een van onze 6 kantoren (Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven) betaalt u slechts €50.

Kosten en Vergoedingen

De kosten van een grensoverschrijdende fusie zijn variabel en hangen af van de complexiteit en de omvang van de ondernemingen. De belangrijkste kostenposten zijn:

• Notariskosten: Voor het opstellen van de authentieke akten en het afleveren van het pre-fusieattest.
• Publicatiekosten: Voor de verplichte publicaties in het Belgisch Staatsblad.
• Deskundigen: De vergoeding voor de revisor of onafhankelijke deskundige die de ruilverhouding van de aandelen moet beoordelen.
• Juridisch advies: De honoraria voor advocaten die de procedure coördineren, de documenten opstellen en waken over de naleving van de termijnen.
• Vertalingskosten: Documenten moeten vaak beëdigd vertaald worden naar de taal van de andere lidstaat.

Hoewel de kosten aanzienlijk kunnen zijn, wegen ze vaak niet op tegen de strategische voordelen van de fusie. Een efficiënte begeleiding voorkomt dubbel werk en onnodige vertragingen, wat uiteindelijk kostenbesparend werkt.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest prangende vragen die wij in onze praktijk ontvangen.