Voorlopig rijbewijs geschonden: 50 uur werkstraf

Samenvatting van de Zaak
In dit vonnis van de Politierechtbank West-Vlaanderen, afdeling Kortrijk, stond een beklaagde terecht voor een reeks verkeersinbreuken. De feiten vonden plaats op één enkele dag, waarbij de bestuurder, houder van een voorlopig rijbewijs B met begeleider, vier verschillende overtredingen beging. De tenlasteleggingen omvatten het niet dragen van de veiligheidsgordel, het onjuist vervoeren van een kind zonder geschikt kinderbeveiligingssysteem, het niet naleven van de voorwaarden van het voorlopig rijbewijs, en het vervoeren van meer inzittenden dan de som van de plaatsen met een veiligheidsgordel en de plaatsen die daarmee niet hoeven te zijn uitgerust. Het Openbaar Ministerie zette zijn vordering uiteen. De beklaagde stemde tijdens de zitting in met het uitvoeren van een autonome werkstraf, een mogelijkheid waarvoor de rechtbank een beknopt voorlichtingsrapport had opgevraagd bij het Justitiehuis, dat een positief advies verleende. De rechter oordeelde dat alle vier de tenlasteleggingen bewezen waren. Cruciaal in de redenering van de rechtbank was de toepassing van het principe van eenheid van opzet (artikel 65 oud Sw.). Omdat alle overtredingen voortkwamen uit één en hetzelfde opzet, werd slechts één straf opgelegd, namelijk de zwaarste die op de feiten van toepassing is. Bij de straftoemeting koos de rechtbank, rekening houdend met de ernst van de feiten, het advies van het Justitiehuis en de instemming van de beklaagde, voor een autonome werkstraf van 50 uur. Deze straf werd als passend beschouwd om zowel de maatschappelijke afkeuring te uiten als de re-integratie van de beklaagde te bevorderen. Als subsidiaire straf, voor het geval de werkstraf niet binnen de termijn van twaalf maanden wordt uitgevoerd, werd een geldboete van 800 euro vastgesteld. De beklaagde werd tevens veroordeeld tot de betaling van de gerechtskosten en bijdragen aan het Slachtofferfonds en het fonds voor juridische tweedelijnsbijstand.
Relevante Juridische Tools
Bereken zelf uw situatie met onze gratis tools:
Kernpunten
- 1De rechtbank bestrafte de vier gezamenlijk berechte verkeersinbreuken als één geheel wegens eenheid van opzet en paste overeenkomstig artikel 65 oud Sw. alleen de zwaarste straf toe.
- 2Wie met een voorlopig rijbewijs met begeleider rijdt zonder de voorwaarden inzake begeleiding en/of passagiers na te leven, kan worden vervolgd op grond van art. 30, § 2, 1° WVW. De historische versie voorziet een geldboete van 50 tot 500 euro, te vermeerderen met opdeciemen; de toepasselijke regels hangen af van de pleegdatum en eventueel gunstiger nieuw recht.
- 3Een autonome werkstraf is een volwaardig alternatief voor een geldboete, gericht op sensibilisering en rehabilitatie van de overtreder.
- 4De instemming van de beklaagde is vereist voor het opleggen van een werkstraf; een advies van het Justitiehuis kan de rechter in die beslissing ondersteunen, maar is niet verplicht.
- 5Het niet dragen van de gordel (tweede graad) en het niet vervoeren van een kind in een geschikt kinderbeveiligingssysteem (derde graad) zijn afzonderlijk strafbare verkeersinbreuken.
Juridische Analyse
Inleiding: Een opeenstapeling van verkeersinbreuken onder een voorlopig rijbewijs
Dit vonnis van de Politierechtbank te Kortrijk behandelt vier bewezen verklaarde verkeersinbreuken: het niet dragen van de veiligheidsgordel, het ontbreken van een geschikt kinderbeveiligingssysteem, het schenden van de voorwaarden van het voorlopig rijbewijs en het vervoeren van te veel inzittenden. De beklaagde, een leerling-bestuurder met een voorlopig rijbewijs met begeleider, negeerde niet alleen de algemene verkeersregels, maar ook de specifieke, strikte voorwaarden die aan het rijbewijs verbonden zijn. De rechtbank past hierbij het principe van eenheid van opzet toe en opteert voor een alternatieve bestraffing in de vorm van een autonome werkstraf.
Analyse van de bewezen verklaarde feiten
De verplichtingen inzake gordeldracht en kinderbeveiliging
De eerste twee tenlasteleggingen (A en B) betreffen overtredingen van artikel 35.1.1 van het Koninklijk Besluit van 1 december 1975 (het Wegverkeersreglement). Volgens het eerste lid moeten de bestuurder en de passagiers van auto's de veiligheidsgordel dragen op de plaatsen die ermee zijn uitgerust. Het tweede lid regelt het vervoer van kinderen:
- Kinderen van minder dan 18 jaar en kleiner dan 135 cm moeten worden vervoerd in een voor hen geschikt kinderbeveiligingssysteem.
- Kinderen van 135 cm of meer vallen onder de gewone gordelplicht van het eerste lid.
Volgens de tenlasteleggingen is het niet dragen van de gordel een overtreding van de tweede graad en het niet vervoeren van een kind in een geschikt kinderbeveiligingssysteem een overtreding van de derde graad. De historische versie van artikel 29, § 1 WVW voorziet daarvoor respectievelijk geldboeten van 20 tot 250 euro en van 30 tot 500 euro, telkens te vermeerderen met opdeciemen. De combinatie van het zelf niet dragen van de gordel en het onveilig vervoeren van een kind getuigt van een aanzienlijk gebrek aan verantwoordelijkheidszin.
De strikte voorwaarden van het voorlopig rijbewijs
Tenlastelegging C betreft de overtreding van de voorwaarden van het voorlopig rijbewijs. De beklaagde was houder van een voorlopig rijbewijs met begeleider, waarvan de regels zijn vastgelegd in het KB van 10 juli 2006 betreffende het rijbewijs voor voertuigen van categorie B. De tenlastelegging vermeldt het niet vergezeld zijn van een begeleider en/of het meenemen van een andere passagier. Welke van die varianten precies bewezen werd verklaard, blijkt niet uit het vonnis. De tenlastelegging is gebaseerd op artikel 30, § 2, 1° van de Wegverkeerswet, waarvan de historische versie een geldboete van 50 tot 500 euro voorziet (te vermeerderen met opdeciemen). Dit is niet hetzelfde als rijden zonder het vereiste rijbewijs, bedoeld in artikel 30, § 1, 1° WVW. Binnen de historische strafschalen was C de zwaarst bestrafte tenlastelegging: A en D hadden een boetevork van 20 tot 250 euro en B van 30 tot 500 euro.
Het aantal passagiers (tenlastelegging D)
De vierde inbreuk betreft artikel 44.1, derde lid, van het Wegverkeersreglement: het aantal inzittenden van een auto mag niet meer bedragen dan de som van het aantal plaatsen uitgerust met een veiligheidsgordel of een goedgekeurd kinderbeveiligingssysteem en het aantal plaatsen die daarmee niet moeten zijn uitgerust. Volgens de tenlastelegging is dit een overtreding van de tweede graad (art. 29, § 1, derde lid WVW).
De juridische redenering van de rechtbank
Toepassing van eenheid van opzet
De rechtbank stelt vast dat de vier tenlasteleggingen voortkomen uit "één en hetzelfde opzet". Zij past daarbij artikel 65 oud Sw. toe. Over de tenlasteleggingen vermeldt het vonnis letterlijk:
"komen voort uit één en hetzelfde opzet, zodat er maar één straf, de zwaarste, moet toegepast worden."
In deze zaak behandelt de rechter de verschillende, gezamenlijk berechte misdrijven als één geheel wegens eenheid van opzet. Het gaat dus om eenheid van opzet, niet om eendaadse samenloop. Het vonnis licht niet nader toe waarin dat gemeenschappelijke opzet bestond. Het gevolg is dat de rechter niet voor elke inbreuk een aparte straf oplegt, maar één globale straf, gebaseerd op de zwaarste van de toepasselijke straffen.
De keuze voor een autonome werkstraf
De kern van de straftoemeting is de beslissing om een autonome werkstraf op te leggen. De rechtbank verwijst daarvoor naar de artikelen 37quinquies, 37sexies en 37septies oud Sw. Zij legt 50 uur werkstraf op, uit te voeren binnen twaalf maanden nadat het vonnis in kracht van gewijsde is gegaan. Bij de straftoemeting houdt de rechtbank rekening met de concrete aard en ernst van de feiten en met het strafrechtelijk verleden van de beklaagde. Zij verwijst daarnaast naar de volgende doelstellingen:
- Maatschappelijke afkeuring: uiting geven aan de maatschappelijke afkeuring ten aanzien van de feiten.
- Herstel en rehabilitatie: het herstel van het maatschappelijk evenwicht en van de veroorzaakte schade, en de maatschappelijke rehabilitatie en re-integratie van de beklaagde bevorderen.
- Bescherming van de maatschappij.
- Proportionaliteit: volgens de rechtbank is er een rechtvaardige proportionaliteit tussen het misdrijf en de straf, en houdt zij rekening met de ongewenste neveneffecten van de straf voor de betrokkenen, hun omgeving en de samenleving.
De procedurele stappen waren hierbij van belang. De rechtbank had een voorlichtingsrapport opgevraagd bij het Justitiehuis, dat positief adviseerde. Bovendien gaf de beklaagde zelf uitdrukkelijk toestemming. Zonder deze instemming kan een autonome werkstraf niet worden opgelegd. De subsidiaire geldboete van 800 euro dient als stok achter de deur: bij niet-uitvoering van de werkstraf kan de vervangende geldboete, na een specifieke procedure, ten uitvoer worden gelegd.
Praktische implicaties en tips
Voor leerling-bestuurders
De regels verbonden aan een voorlopig rijbewijs zijn geen aanbevelingen, maar strikte wettelijke verplichtingen. De historische versie van artikel 30, § 2, 1° WVW voorziet een geldboete van 50 tot 500 euro (te vermeerderen met opdeciemen). In het Vlaams Gewest kan bij een veroordeling op die grond ook een verval van het recht tot sturen worden uitgesproken (art. 38, § 1 WVW). In deze zaak legde de rechtbank een werkstraf op voor de vier gezamenlijk bestrafte inbreuken. De toepasselijke strafregels moeten steeds worden beoordeeld volgens de pleegdatum en eventueel gunstiger nieuw recht.
Strategische overwegingen bij de verdediging
Wanneer de feiten materieel vaststaan, kan het een goede strategie zijn om de verdediging te richten op de straftoemeting. Het actief aansturen op een werkstraf, door hiervoor open te staan en een positieve houding aan te nemen, kan een rechter overtuigen om deze alternatieve sanctie op te leggen in plaats van een hoge geldboete. Een werkstraf sluit een bijkomend verval van het recht tot sturen niet uit. Een positief verslag van het Justitiehuis is hierbij nuttig, maar niet verplicht.
Het belang van veiligheid
Dit vonnis herinnert er nogmaals aan dat de regels inzake gordeldracht en kinderbeveiliging tot de meest fundamentele verkeersregels behoren. Een controle hierop is eenvoudig en de gevolgen van een overtreding, zowel juridisch als op het vlak van letsels bij een ongeval, kunnen dramatisch zijn. Ook het aantal inzittenden mag het aantal daarvoor bestemde zitplaatsen niet overschrijden.
Wat sinds 1 september 2026 anders is
De pleegdatum is niet vermeld in de weergegeven vonnistekst. De toepasselijke regels hangen daarvan af; de datum van het vonnis vervangt de pleegdatum niet. De rechtbank paste artikel 65 oud Sw. en de artikelen 37quinquies, 37sexies en 37septies oud Sw. toe. Voor feiten van vóór 1 september 2026 vormt het oude recht het vertrekpunt, met toetsing van eventueel gunstiger nieuw recht per onderdeel overeenkomstig artikel 2 Sw. Ook de toepasselijke opdeciemen hangen af van de pleegdatum. De rechtbank bepaalde de vervangende geldboete op 100 euro verhoogd met 70 opdeciemen, dus 800 euro. De afzonderlijke bijdrage aan het Slachtofferfonds van 250 euro is geen geldboete.
Sinds 1 september 2026 geldt het nieuwe Strafwetboek voor feiten die vanaf die datum zijn gepleegd. In het nieuwe wetboek staat eendaadse samenloop in artikel 61 en meerdaadse samenloop in artikel 62; artikel 65 regelt er het uitstel van de tenuitvoerlegging. Bij eendaadse samenloop (art. 61 nieuw Sw.) wordt de hoofdstraf opgelegd binnen het zwaarste strafniveau. Bij meerdaadse samenloop die gelijktijdig wordt berecht (art. 62, § 3 nieuw Sw.) kan de rechter de hoofdstraf verhogen naar het onmiddellijk hogere niveau, behalve bij strafniveau 1 of 6; bij niveau 1 kunnen de hoofdstraffen wel cumulatief worden opgelegd, en bij niveau 7 of 8 wordt enkel de zwaarste straf uitgesproken (art. 62, § 2). De werkstraf staat nu in artikel 45 van het Strafwetboek en de duur hangt af van het strafniveau: 20 tot 120 uur bij niveau 1 en meer dan 120 tot 300 uur bij niveau 2. Daarvoor is de instemming met kennis van zaken van de beklaagde vereist. Als vervangende straf voorziet dit artikel een geldboete van 200 tot 20.000 euro of een gevangenisstraf van minstens één maand tot ten hoogste zes maanden bij niveau 1 of één jaar bij niveau 2. Artikel 65 van het nieuwe Strafwetboek laat uitstel toe wanneer de opgelegde straf niveau 3 niet te boven gaat, maar sluit onder meer uitstel van een werkstraf en van een vervangende straf uit.
Toegepaste Wetsartikelen
Art. 29 §1
Wegverkeerswet
Strafbaarstelling van overtredingen op het Wegverkeersreglement.
Art. 30 §2
Wegverkeerswet
Strafbaarstelling van het sturen zonder te voldoen aan de voorwaarden voor het rijbewijs.
Art. 38 §1
Wegverkeerswet
Opleggen van een verval van het recht tot sturen.
Art. 35.1.1
KB 01/12/1975 (Wegverkeersreglement)
Verplichting tot dragen van de veiligheidsgordel en gebruik van kinderbeveiligingssystemen.
Art. 44.1
KB 01/12/1975 (Wegverkeersreglement)
Het aantal inzittenden mag niet meer bedragen dan de som van de plaatsen met een veiligheidsgordel of een goedgekeurd kinderbeveiligingssysteem en de plaatsen die daarmee niet moeten zijn uitgerust.
Art. 3
KB 10/07/2006 (rijbewijs categorie B)
In de tenlastelegging aangehaalde grondslag voor het niet naleven van de voorwaarden van het voorlopig rijbewijs B met begeleider, inzake begeleiding en/of passagiers.
Art. 37quinquies
oud Sw.
De rechtbank paste deze bepaling van het oude wetboek toe bij het opleggen van de autonome werkstraf. De pleegdatum is niet vermeld; de toepasselijke regels hangen daarvan af, met eventuele toepassing van gunstiger nieuw recht.
Art. 65
oud Sw.
De rechtbank paste deze bepaling van het oude wetboek toe wegens eenheid van opzet bij de gezamenlijk berechte feiten, niet wegens eendaadse samenloop. De pleegdatum is niet vermeld; de toepasselijke regels hangen daarvan af, met eventuele toepassing van gunstiger nieuw recht.
Meer over Verkeersrecht
Ontdek al onze diensten, juridische tools en artikelen over verkeersrecht.
Bekijk expertisepagina VerkeersrechtVeelgestelde vragen over deze zaak
Meer over Verkeersrecht
Vergelijkbare situatie? Spreek een advocaat
Kies een eerste consultatie op kantoor (€ 90,75 incl. 21 % btw) of via videocall (€ 60,50 incl. btw).
Liever eerst bellen? 050 67 32 06
Gerelateerde Zaken
Alle rechtspraakOpgefokte bromfiets zonder verzekering en rijbewijs: straf
Politierechtbank West-Vlaanderen, afdeling Brugge
18 dec 2025
83 km/u waar 50 km/u is toegelaten: verval tijdens weekends en feestdagen
Politierechtbank West-Vlaanderen, afdeling Brugge
16 mrt 2026
Weekendverval voor rijden aan 123,14 km/u waar 70 km/u toegelaten is
Politierechtbank West-Vlaanderen, afdeling Brugge, A - Vakantiekamer
7 jul 2026