Terug naar Rechtspraak
    Verkeersrecht
    Veroordeling

    Rijden zonder medische rijgeschiktheid: boete én ongeschiktverklaring

    Mr. Peter-Jan De MeulenaerePolitierechtbank West-Vlaanderen, afdeling Brugge21 januari 2026Gepubliceerd Bijgewerkt 261 weergaven
    Delen:
    Verkeersrecht - Rijden zonder medische rijgeschiktheid: boete én ongeschiktverklaring

    Samenvatting van de Zaak

    De Politierechtbank West-Vlaanderen, afdeling Brugge, behandelde een zaak tegen een bestuurder die vervolgd werd voor het besturen van een motorvoertuig terwijl hij niet voldeed aan de medische voorwaarden. De tenlastelegging, gebaseerd op artikel 30, §1, 4° van de Wegverkeerswet, stelt dat de bestuurder ofwel leed aan een medisch gebrek, ofwel niet had voldaan aan een opgelegd geneeskundig onderzoek. De pleegdatum is niet vermeld, zodat het toepasselijke strafrecht en opdeciemenregime daarvan blijven afhangen. De rechtbank verhoogde de basisboete van 200 euro met 70 opdeciemen tot 1.600 euro. De rechtbank achtte de feiten bewezen en legde een dubbele sanctie op. Enerzijds een strafrechtelijke veroordeling tot een geldboete van €1.600 (waarvan de helft met uitstel) en een verval van het recht tot sturen van 15 dagen. Anderzijds, en veel ingrijpender, paste de rechtbank artikel 42 van de Wegverkeerswet toe. Dit is een veiligheidsmaatregel waarbij de bestuurder lichamelijk of geestelijk ongeschikt werd verklaard om te sturen, wat resulteerde in een verval van het recht tot sturen van onbepaalde duur. Het herstel na het verval van 15 dagen maakte de rechtbank afhankelijk van het slagen in een medisch en psychologisch onderzoek; het verval wegens ongeschiktheid duurt tot de bestuurder bewijst dat hij niet meer ongeschikt is.

    Uitkomst:
    Veroordeling

    Kernpunten

    • 1Rijden terwijl men niet voldoet aan de medische voorwaarden (bv. door een aandoening of het niet ondergaan van een verplicht onderzoek) is een strafbare overtreding.
    • 2Wordt de bestuurder bij een veroordeling wegens een verkeersovertreding lichamelijk of geestelijk ongeschikt bevonden, dan moet de rechter het verval van het recht tot sturen uitspreken; de duur ervan hangt af van het bewijs dat hij niet meer ongeschikt is (art. 42 WVW).
    • 3Het verval wegens ongeschiktheid is een veiligheidsmaatregel die bij een beslissing op tegenspraak, zoals hier, ingaat bij de uitspraak; bij verstek gaat het in bij de betekening, niettegenstaande voorziening (art. 43 WVW). Het wordt pas opgeheven als de bestuurder zijn rijgeschiktheid opnieuw aantoont via een gerechtelijke procedure.
    • 4In dit vonnis werd het herstel na het verval van 15 dagen afhankelijk gemaakt van het slagen in een medisch en een psychologisch onderzoek (art. 38, § 3 WVW).

    Juridische Analyse

    Inleiding: De dubbele sanctie bij medische rijongeschiktheid

    Dit vonnis van de Politierechtbank West-Vlaanderen betreft een bestuurder die werd veroordeeld wegens rijden terwijl hij niet voldeed aan de medische normen of het opgelegde geneeskundig onderzoek. Welke aandoening of welk verzuim aan de veroordeling ten grondslag lag, blijkt niet uit het vonnis. De uitspraak is bijzonder interessant omdat de rechter niet enkel een straf oplegt, maar tegelijkertijd een veiligheidsmaatregel treft. Deze analyse ontleedt de verschillende juridische grondslagen, de redenering van de rechter en de verstrekkende praktische gevolgen voor de betrokken bestuurder.

    De pleegdatum is niet vermeld. Het toepasselijke strafrecht en opdeciemenregime hangen van die datum af en kunnen niet uit de vonnisdatum worden afgeleid. Voor feiten van vóór 1 september 2026 vormt het oude recht het vertrekpunt, met toepassing van latere bepalingen voor zover die gunstiger zijn voor de beklaagde. De rechtbank verhoogde hier de basisboete van 200 euro met 70 opdeciemen tot 1.600 euro en verleende voor 800 euro uitstel gedurende één jaar.

    Analyse van de juridische grondslagen

    De kernovertreding: Artikel 30 Wegverkeerswet

    De primaire tenlastelegging is gebaseerd op artikel 30, §1, 4° van de Wegverkeerswet (WVW). Dit artikel stelt het besturen van een motorvoertuig strafbaar in twee alternatieve gevallen: ofwel wanneer men lijdt aan een van de door de Koning bepaalde lichaamsgebreken of aandoeningen, ofwel wanneer men niet heeft voldaan aan een opgelegd geneeskundig onderzoek. Het louter besturen van een voertuig in die toestand volstaat voor een veroordeling, zelfs zonder dat er een ongeval plaatsvond.

    De veiligheidsmaatregel: Artikel 42 Wegverkeerswet

    Het meest ingrijpende aspect van dit vonnis is de toepassing van artikel 42, lid 1 WVW. Dit artikel verplicht de rechter om het verval van het recht tot sturen uit te spreken wanneer de schuldige, naar aanleiding van een veroordeling wegens een verkeersovertreding of een aan zijn persoonlijk toedoen te wijten verkeersongeval, lichamelijk of geestelijk ongeschikt wordt bevonden tot het besturen van een motorvoertuig. De duur van dat verval hangt af van het bewijs dat de betrokkene niet meer ongeschikt is. Dit is fundamenteel verschillend van een verval van het recht tot sturen als straf.

    Stelt vast dat de beklaagde lichamelijk of geestelijk ongeschikt wordt bevonden tot het besturen van een motorvoertuig (artikel 42 W.P.W.) en verklaart de beklaagde vervallen van het recht alle motorvoertuigen te besturen voor de duur afhankelijk van het bewijs dat betrokkene niet meer ongeschikt is om een motorvoertuig te besturen.

    Het onderscheid met het verval als straf is cruciaal:

    • Doel: Een verval als straf (in casu 15 dagen) is bedoeld om de overtreder te sanctioneren. De ongeschiktverklaring onder art. 42 WVW is een veiligheidsmaatregel, bedoeld om de maatschappij te beschermen tegen een potentieel gevaarlijke bestuurder.
    • Duur: De straf heeft een vaste, bepaalde duur (15 dagen). De veiligheidsmaatregel heeft een onbepaalde duur. Het verval blijft gelden totdat de bestuurder via een specifieke procedure aantoont dat hij opnieuw rijgeschikt is.
    • Ingang: Het verval als veiligheidsmaatregel (art. 42 WVW) gaat onmiddellijk in bij de uitspraak op tegenspraak, niettegenstaande een eventueel rechtsmiddel. Bij verstek gaat het in bij de betekening (art. 43 WVW). De bestuurder moet in deze zaak wegens het verval op grond van artikel 42 zijn rijbewijs binnen vier werkdagen na de uitspraak inleveren. Het verval als straf (15 dagen) gaat in op de vijfde dag na de kennisgeving door het openbaar ministerie aan de veroordeelde, waarbij zaterdagen, zondagen en wettelijke feestdagen niet worden meegerekend (art. 40 WVW).

    De rechter past hier beide maatregelen cumulatief toe. Het verval wegens ongeschiktheid loopt dus al vanaf de dag van de uitspraak. Het strafrechtelijk verval van 15 dagen gaat pas later in: op de vijfde dag na de kennisgeving door het openbaar ministerie aan de veroordeelde, waarbij zaterdagen, zondagen en wettelijke feestdagen niet worden meegerekend (art. 40 WVW).

    Herstel in het recht tot sturen: Medische en psychologische proeven

    Bij het verval van 15 dagen maakt de rechter het herstel in het recht tot sturen afhankelijk van het slagen voor een medisch én een psychologisch onderzoek. Dit is een bevoegdheid die de rechter put uit artikel 38, § 3 WVW. Deze onderzoeken zijn bedoeld om objectief vast te stellen of de bestuurder de nodige fysieke en mentale capaciteiten bezit om veilig een voertuig te besturen.

    • Het medisch onderzoek gaat na of de bestuurder lichamelijk geschikt is om opnieuw te sturen.
    • Het psychologisch onderzoek peilt naar de attitude van de bestuurder, zijn risicoperceptie en zijn algemene psychische geschiktheid om deel te nemen aan het verkeer.

    Die herstelvoorwaarden staan los van het verval wegens ongeschiktheid. Dat verval duurt tot de bestuurder bewijst dat hij niet meer ongeschikt is (art. 42 WVW). Een herziening ervan kan hij vragen na minstens zes maanden, te rekenen van de dag van de uitspraak van het vonnis dat in kracht van gewijsde is gegaan. De procedure is geregeld in artikel 44 WVW: de betrokkene richt een verzoekschrift aan het openbaar ministerie, voor het gerecht dat het verval heeft uitgesproken. Het is dus diezelfde rechtbank die oordeelt over het verzoek. Tegen die beslissing staat geen hoger beroep open. Wordt het verzoek afgewezen, dan kan pas zes maanden na de afwijzing een nieuw verzoek worden ingediend.

    Praktische implicaties en advies

    Voor bestuurders met een medische aandoening

    Dit vonnis onderstreept de proactieve plicht van elke bestuurder. Indien u lijdt aan een aandoening die uw rijvaardigheid kan beïnvloeden, negeer dit dan niet.

    1. Raadpleeg uw arts: Bespreek uw diagnose en de impact ervan op uw rijgeschiktheid. De arts kan u doorverwijzen naar een gespecialiseerd centrum voor een objectieve evaluatie.
    2. Respecteer beperkingen: Het is mogelijk dat u een rijbewijs krijgt met beperkende codes (bv. enkel overdag rijden, verplichte bril). Het negeren van deze codes is een overtreding.
    3. Informeer uw verzekeraar: Het verzwijgen van een relevante medische aandoening kan leiden tot de nietigheid van uw verzekeringscontract of een regresvordering door de verzekeraar na een ongeval.

    Wat te doen na een ongeschiktverklaring?

    Een ongeschiktverklaring op basis van artikel 42 WVW is een ingrijpende maatregel. De bestuurder moet zelf het initiatief nemen om zijn geschiktheid te bewijzen. De te volgen stappen zijn:

    1. Een herziening kan pas worden gevraagd als het vonnis in kracht van gewijsde is gegaan en minstens zes maanden verstreken zijn sinds de dag van de uitspraak.
    2. Verzamel intussen het bewijs dat u niet meer ongeschikt bent om een motorvoertuig te besturen. Los daarvan moet u, na het verval van 15 dagen, slagen voor het opgelegde medisch en psychologisch onderzoek om het recht tot sturen te herstellen (art. 38, § 3 WVW).
    3. Na de wachttijd, dien een verzoekschrift tot herziening in via het openbaar ministerie.
    4. De rechtbank die de ongeschiktheid uitsprak, zal u horen en beslissen. Tegen deze beslissing is geen hoger beroep mogelijk.
    5. Enkel na een positieve beslissing van de rechtbank wordt het verval wegens ongeschiktheid opgeheven. Wordt het verzoek afgewezen, dan kan pas na zes maanden een nieuw verzoek worden ingediend.

    Het is cruciaal om gedurende deze hele periode geen enkel motorvoertuig te besturen. Rijden spijts verval is een afzonderlijk misdrijf (art. 48 WVW). De toepasselijke strafregeling hangt af van de pleegdatum van die nieuwe feiten.

    Toegepaste Wetsartikelen

    Art. 30 §1, 4°

    Wegverkeerswet

    Stelt het besturen van een motorvoertuig strafbaar wanneer de bestuurder lijdt aan een bepaalde medische aandoening of niet heeft voldaan aan een opgelegd geneeskundig onderzoek.

    Art. 42

    Wegverkeerswet

    Verplicht tot verval van het recht tot sturen wanneer de schuldige lichamelijk of geestelijk ongeschikt wordt bevonden naar aanleiding van een veroordeling, opschorting van straf of internering wegens een verkeersovertreding of een aan zijn persoonlijk toedoen te wijten verkeersongeval. De toepasselijke versie hangt af van de pleegdatum.

    Art. 38

    Wegverkeerswet

    Regelt het verval van het recht tot sturen als straf en de voorwaarden voor het herstel in dat recht, zoals het opleggen van examens of onderzoeken.

    Art. 43

    Wegverkeerswet

    Het verval wegens lichamelijke of geestelijke ongeschiktheid gaat in bij de uitspraak (op tegenspraak) of de betekening (bij verstek), niettegenstaande voorziening.

    Art. 44

    Wegverkeerswet

    Herziening van het verval wegens ongeschiktheid: verzoekschrift aan het openbaar ministerie na minstens zes maanden, voor het gerecht dat het verval uitsprak; geen hoger beroep.

    Meer over Verkeersrecht

    Ontdek al onze diensten, juridische tools en artikelen over verkeersrecht.

    Bekijk expertisepagina Verkeersrecht

    Veelgestelde vragen over deze zaak

    Meer over Verkeersrecht

    Vergelijkbare situatie? Spreek een advocaat

    Kies een eerste consultatie op kantoor (€ 90,75 incl. 21 % btw) of via videocall (€ 60,50 incl. btw).

    Liever eerst bellen? 050 67 32 06

    Kantoor € 75Video € 50

    Prijzen excl. btw

    Meer info: cookie beleid · privacy