Schenking familiebedrijf: vrijstelling
Ontdek hoe u uw familiebedrijf kunt schenken met 0% schenkbelasting in Vlaanderen. Alles over de voorwaarden van Art. 2.8.6.0.3 VCF en de praktische procedure.

Mr. Chanel Ribas Colomar
Advocaat • Balie West-Vlaanderen • Universiteit Gent
Wettelijk Kader
Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:
- •Vl. Codex Fiscaliteit Art. 2.8.6.0.3
De overdracht van een familiebedrijf naar de volgende generatie is een cruciaal moment voor de continuïteit van de onderneming en de vermogensplanning van de familie. In het Vlaamse Gewest heeft de wetgever een gunstig fiscaal regime gecreëerd om deze overgang te faciliteren. Waar de reguliere schenkbelasting voor roerende goederen in de rechte lijn 3% bedraagt (en 7% voor anderen), voorziet de Vlaamse Codex Fiscaliteit in een vrijstelling van schenkbelasting voor de schenking van familiale ondernemingen en vennootschappen, mits aan strikte voorwaarden wordt voldaan. Voor schenkingsakten vanaf 1 januari 2026 geldt die vrijstelling niet voor woonvastgoed (zie hieronder).
Wettelijk Kader
Het fundament van de fiscale gunstregeling voor de schenking van familiebedrijven bevindt zich in de Vlaamse Codex Fiscaliteit (VCF), specifiek in Artikel 2.8.6.0.3. Dit artikel bepaalt dat de schenking van de volle eigendom, de blote eigendom of het vruchtgebruik van aandelen van een familiale vennootschap of van een familiale onderneming kan genieten van een nultarief (0%). Voor schenkingsakten vanaf 1 januari 2026 geldt die vrijstelling niet voor onroerende goederen die hoofdzakelijk tot bewoning worden aangewend of bestemd zijn (met inbegrip van bouwgronden), en bij aandelen niet voor het deel van hun waarde dat zulke onroerende goederen in de vennootschap, of in dochtervennootschappen waarin zij minstens 10% bezit, vertegenwoordigen. Die beperking voor aandelen geldt niet als de vennootschap minstens 75% van haar omzet haalt uit een activiteit met betrekking tot zulke onroerende goederen en in de drie jaar vóór de schenking minstens één werknemer (in voltijdse eenheden) tewerkstelde.
Om van dit nultarief te genieten, moet er sprake zijn van een 'familiale vennootschap' of een 'familiale onderneming'. Een familiale onderneming betreft een nijverheids-, handels-, ambachts- of landbouwbedrijf of een vrij beroep dat door de schenker of zijn partner, al dan niet samen met anderen, persoonlijk wordt geëxploiteerd en uitgeoefend. Een familiale vennootschap heeft betrekking op de aandelen van een vennootschap met zetel van werkelijke leiding in de Europese Economische Ruimte (EER).
Voor de participatievoorwaarde bij vennootschappen geldt het volgende:
- De aandelen die de schenker en zijn familie in volle eigendom bezitten, moeten samen minstens 50% van de stemrechten vertegenwoordigen.
- Indien dit niet het geval is, volstaat 30% van de stemrechten, mits de schenker en zijn familie samen met één andere aandeelhouder en diens familie 70%, of samen met twee andere aandeelhouders en hun familie 90% van de stemrechten bezitten; aandelen van rechtspersonen tellen daarbij niet mee.
- Onder 'familie' wordt begrepen: de partner van de schenker, de bloedverwanten in de rechte lijn (kinderen, kleinkinderen) en hun partners, en de zijverwanten tot de tweede graad (broers, zussen) en hun partners, en de kinderen van broers en zussen.
Daarnaast is er de activiteitsvoorwaarde. De vennootschap moet een reële economische activiteit uitoefenen. Vennootschappen zonder reële economische activiteit (zogenaamde 'passieve' patrimoniumvennootschappen) zijn uitgesloten. De wet legt daarvoor geen cijfermatige toets vast: of er een reële economische activiteit is, wordt per geval beoordeeld. Laat dit vooraf nakijken.
Procedure en Stappen
Het proces om een familiale vennootschap te schenken met vrijstelling verloopt via een formele procedure bij de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel). De procedure bestaat uit twee grote fasen: de aanvraag van het attest en de eigenlijke schenking.
- Aanvraag van het attest (vóór de schenking): Hoewel niet strikt verplicht vóór de akte, is het sterk aanbevolen om vooraf een 'attest van familiale vennootschap of onderneming' aan te vragen bij Vlabel. Dit attest bevestigt dat de vennootschap op dat moment voldoet aan de wettelijke voorwaarden.
- De notariële schenkingsakte: De schenking moet bij authentieke (notariële) akte gebeuren om van de vrijstelling te kunnen genieten (artikel 2.8.6.0.4 VCF). In de akte wordt expliciet verzocht om de toepassing van het nultarief op grond van artikel 2.8.6.0.3 VCF.
- Indiening bij Vlabel: De notaris registreert de akte. Daarna moeten binnen zeven dagen vanaf de werkdag na de registratie de vereiste stukken bij Vlabel worden ingediend: onder meer de jaarrekeningen van de drie boekjaren vóór de akte, het aandelenregister, de gecoördineerde statuten en, voor een vennootschap, een verslag van een bedrijfsrevisor of gecertificeerd accountant dat vóór de akte is ondertekend en de waarde van de geschonken aandelen en van het woonvastgoed in de vennootschap vermeldt. Zonder die stukken geen vrijstelling (artikel 2.8.6.0.4 en 3.12.3.0.1, § 5 VCF). De belastingdienst controleert of de voorwaarden op de datum van de schenking effectief vervuld zijn.
- De instandhoudingsperiode (na de schenking): De vrijstelling is niet definitief op het moment van de schenking. Gedurende een periode van drie jaar na de schenking moet aan specifieke voorwaarden worden voldaan (de zogenaamde instandhoudingsvoorwaarden).
Tijdens die drie jaar moet de activiteit ononderbroken worden voortgezet, mag het kapitaal niet dalen door uitkeringen of terugbetalingen, en moet de vennootschap een jaarrekening blijven neerleggen. Daarnaast moet de vennootschap een familiale vennootschap met reële economische activiteit blijven en mag de zetel van werkelijke leiding niet buiten de Europese Economische Ruimte worden gebracht (artikel 2.8.6.0.6 VCF). Bij LawBase begeleiden onze advocaten cliënten intensief tijdens deze kritieke periode om fiscale herkwalificatie te voorkomen.
Praktische Tips
Bij het voorbereiden van een schenking van een familiebedrijf is een grondige audit van de balans essentieel. Hier zijn enkele praktische aandachtspunten:
- Sanering van de balans: Indien de vennootschap veel overtollige liquiditeiten of vastgoed bevat dat niet voor de beroepsactiviteit wordt gebruikt, kan dit de activiteitstest in gevaar brengen. Het kan aangewezen zijn om privévastgoed voorafgaand aan de schenking uit de vennootschap te halen.
- Zeggenschap behouden: Veel schenkers willen de economische waarde overdragen, maar de controle behouden. Dit kan door te schenken met voorbehoud van vruchtgebruik (waarbij de schenker de dividenden en stemrechten behoudt) of door te werken met een maatschap of met certificering van de aandelen via een stichting of een andere rechtspersoon die certificaten uitgeeft.
- Successieplanning: De vrijstelling voor schenking is vaak interessanter dan het verlaagd tarief in de erfbelasting (3% in rechte lijn). Door te schenken bij leven, vermijdt u dat de waarde van het bedrijf later in de nalatenschap valt tegen hogere tarieven mocht de vennootschap niet meer aan de voorwaarden voldoen.
- Documentatie: Zorg dat de tewerkstelling en de economische realiteit van de vennootschap goed gedocumenteerd zijn. Kan de vennootschap weinig loonlasten of tewerkstelling voorleggen, toon dan met andere bewijsmiddelen (facturen, contracten, agenda's) de reële activiteit aan.
Kosten en Vergoedingen
Hoewel de schenkbelasting op het vrijgestelde deel 0% bedraagt, zijn er wel andere kosten verbonden aan de operatie:
- Notariskosten: De notaris rekent een ereloon aan voor het opstellen van de schenkingsakte. Dit ereloon is degressief en wettelijk vastgelegd op basis van de waarde van de geschonken aandelen.
- Dossierkosten: Er zijn administratieve kosten voor de registratie en het lichten van uittreksels.
- Juridisch advies: Gezien de complexiteit van de VCF en de risico's bij de instandhoudingsvoorwaarden, is gespecialiseerd juridisch advies cruciaal.
LawBase heeft 6 kantoren: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren. Wij bieden een transparante kostenstructuur voor de begeleiding van uw familiale overdracht. Een videocall van 30 minuten kost €60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost €90,75 incl. btw.
Veelgestelde Vragen
Hieronder vindt u de meest prangende vragen met betrekking tot de vrijstelling voor de schenking van familiale vennootschappen.
Dichtstbijzijnde kantoor: LawBase Brugge(West-Vlaanderen)
Oosterlingenplein 4A, 8000 Brugge
Veelgestelde vragen
Gerelateerde Artikelen
Alle expertiseInkorting erfenis
Schenkingen en legaten mogen het wettelijke erfdeel van de kinderen en de langstlevende niet uithollen. Hoe u berekent of uw reserve is aangetast, en binnen welke termijn u moet reageren.
Centraal register testamenten
Het CRT zegt of er een testament is en bij welke notaris het ligt, niet wat erin staat. Wie mag opzoeken, wanneer, en wat als de inhoud betwist wordt?
Legaat bijzonder algemeen
Welk soort legaat u krijgt, bepaalt of u de schulden van de nalatenschap meedraagt en hoe u het goed in handen krijgt. Het verschil is groter dan het lijkt.