Centraal Register Testamenten (CRT)

Wanneer u nadenkt over uw nalatenschap, is het opstellen van een testament vaak de eerste stap. Maar wist u dat het minstens even belangrijk is dat uw nabestaanden dit document ook daadwerkelijk terugvinden na uw overlijden? Niets is vervelender dan een jarenlange zoektocht naar een handgeschreven briefje in een lade, of de onzekerheid of er wel een laatste wil bestaat. In België hebben we hiervoor een waterdicht systeem: het Centraal Register van Testamenten, kortweg het CRT. In dit artikel leggen we u haarfijn uit hoe dit register werkt, waarom het essentieel is voor uw gemoedsrust en wat de rol van de notaris hierbij is.

Kosten en Vergoedingen

Het inschrijven van een testament in het CRT is niet gratis, maar de kosten zijn zeer beperkt in verhouding tot de rechtszekerheid die u ervoor terugkrijgt. Wanneer u een notarieel testament laat opstellen, zal de notaris de registratie voor u verzorgen. De kostprijs voor de inschrijving in het register zelf bedraagt doorgaans slechts enkele tientallen euro's (meestal rond de 25 à 30 euro, exclusief btw en notariskosten).

Belangrijk om te weten is dat deze kost een eenmalige vergoeding is per testament. Indien u later besluit uw testament te herroepen of te wijzigen, zal er voor de registratie van de nieuwe akte opnieuw een vergoeding verschuldigd zijn. Voor de nabestaanden die na een overlijden het register willen raadplegen, zijn er eveneens beperkte administratieve kosten verbonden aan het opvragen van de informatie via een notaris of de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat (Fednot).

Bij LawBase merken we vaak dat cliënten zich zorgen maken over de totale kostprijs van hun successieplanning. Hoewel de CRT-registratie op zich goedkoop is, adviseren wij u om het grotere plaatje te bekijken. Een consultatie bij een van onze experts kan u helpen om dure fouten in de toekomst te vermijden. LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is bij ons altijd gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Procedure en Stappen

De werking van het Centraal Register van Testamenten volgt een strikte procedure om de privacy van de testator (de persoon die het testament maakt) te garanderen. Hieronder vindt u de stapsgewijze weg die een testament aflegt naar het register:

• Stap 1: Het opstellen van het testament. U kunt kiezen voor een authentiek testament (bij de notaris) of een eigenhandig testament (zelf geschreven).
• Stap 2: De neerlegging of registratie. Een authentiek testament wordt automatisch door de notaris ingeschreven in het CRT. Een eigenhandig testament kunt u zelf aan de notaris geven met de vraag dit in zijn of haar kluis te bewaren en te registreren in het CRT.
• Stap 3: De inschrijving. De notaris geeft uw persoonsgegevens en de datum van het testament door aan de beheerders van het register. Belangrijk: de inhoud van het testament wordt niet opgenomen in het CRT, enkel de vermelding dat er een testament bestaat en bij welke notaris het bewaard wordt.
• Stap 4: De bewaring. Zolang u in leven bent, blijft de informatie in het CRT strikt geheim. Niemand, zelfs uw toekomstige erfgenamen niet, kan opvragen of u een testament heeft geregistreerd.
• Stap 5: De raadpleging na overlijden. Pas na het voorleggen van een overlijdensakte kunnen erfgenamen of de instrumenterende notaris het CRT consulteren om te zien of er instructies zijn voor de nalatenschap.

Wettelijk Kader

Het Centraal Register van Testamenten vindt zijn juridische grondslag in de Wet CRT (formeel de Wet van 13 januari 1977 houdende goedkeuring van de Overeenkomst van Basel betreffende de vestiging van een stelsel van registratie van testamenten). Deze wetgeving zorgt ervoor dat België voldoet aan internationale standaarden voor de registratie van uiterste wilsbeschikkingen.

De wet bepaalt dat de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat (Fednot) verantwoordelijk is voor het beheer van dit elektronische register. Het doel van de wetgever was tweeledig: enerzijds het vermijden dat testamenten verloren gaan of verborgen worden gehouden, en anderzijds het versnellen van de afwikkeling van nalatenschappen. Sinds de invoering van de Wet CRT is de kans dat een geregistreerd testament over het hoofd wordt gezien nagenoeg nihil.

Sinds 2011 is het toepassingsgebied van het CRT ook uitgebreid. Tegenwoordig worden niet alleen testamenten geregistreerd, maar ook huwelijkscontracten en akten van erfopvolging. Hierdoor fungeert het register als een centraal knooppunt voor alle juridische documenten die een impact hebben op de verdeling van een vermogen na overlijden.

Praktische Tips

Als advocaat zien wij vaak situaties die voorkomen hadden kunnen worden met een goede voorbereiding. Hier zijn enkele praktische tips voor u:

• Kies voor registratie: Ook al schrijft u uw testament zelf (eigenhandig), breng het naar een notaris om het te laten registreren in het CRT. Een testament dat thuis in een schoenendoos ligt, loopt het risico om 'per ongeluk' weggegooid te worden door iemand die minder baat heeft bij de inhoud ervan.
• Houd uw gegevens up-to-date: Als u verhuist of als uw familiale situatie wijzigt (bijvoorbeeld door een echtscheiding), controleer dan of uw geregistreerde testament nog steeds uw actuele wil weergeeft.
• Internationale context: Indien u bezittingen heeft in het buitenland (bijvoorbeeld een vakantiehuis in Spanje of Frankrijk), informeer dan of uw Belgische registratie volstaat. Dankzij de Overeenkomst van Basel zijn veel Europese registers met elkaar gekoppeld, maar extra waakzaamheid is geboden.
• Bespreek het met uw adviseur: Het CRT vertelt enkel dat er een document is. De juridische kwaliteit van de inhoud bepaalt of uw wensen ook echt uitgevoerd kunnen worden. Laat uw ontwerptekst altijd nalezen door een specialist in erfrecht.

Veelgestelde Vragen

Hieronder beantwoorden we de meest voorkomende vragen over het Centraal Register van Testamenten.