Geen bescherming voor 'Bomboclat': Ondernemingsrechtbank wijst stakingsvordering af wegens gebrek aan exclusief recht en te vage eis

Inleiding: Een vordering tot staking op wankele grondslag

Dit vonnis van de Ondernemingsrechtbank te Luik biedt een verhelderende casus over de voorwaarden voor een succesvolle vordering tot staking op basis van artikel VI.104 van het Wetboek van Economisch Recht (WER), specifiek in de context van handelsnamen. De eiseres poogde het gebruik van een fonetisch gelijkaardige naam door een concurrent te verbieden, maar zag haar vordering stranden op twee fundamentele pijlers: het gebrek aan een beschermd recht en de procedurele vereisten voor een stakingsvordering.

Analyse van de juridische argumenten

De bevoegdheid van de stakingsrechter en de samenloop van aansprakelijkheid

De verweerders wierpen vooreerst op dat de stakingsrechter onbevoegd zou zijn omdat het geschil contractueel van aard was, verwijzend naar eerdere, punctuele toestemmingen voor het gebruik van de naam. De rechtbank veegde dit argument terecht van tafel. De rechter herhaalde het gevestigde principe dat de stakingsrechter wel degelijk kan optreden wanneer een contractuele fout tevens een buitencontractuele fout uitmaakt, zoals een met de eerlijke marktpraktijken strijdige daad. De vordering was expliciet gebaseerd op artikel VI.104 WER, een grondslag van buitencontractuele aard. Zoals de rechtbank zelf citeert uit de rechtsleer (J. LIGOT et al., Les pratiques loyales), is de tussenkomst van de stakingsrechter mogelijk "indien de contractuele fout niet enkel een contractuele wanprestatie uitmaakt, maar ook een schending van de algemene zorgvuldigheidsplicht". De grondslag van de vordering was dus wel degelijk de vermeende schending van de eerlijke marktpraktijken, waardoor de bevoegdheid van de stakingsrechter vaststond.

De cruciale rol van de gerechtelijke bekentenis (aveu judiciaire)

Het meest opmerkelijke en doorslaggevende element in dit vonnis is de analyse van de gerechtelijke bekentenis van de eiseres. In haar eigen conclusies stelde [BEDRIJF A]:

"la SC [BEDRIJF A] ne revendique aucun droit sur l'utilisation du nom BOMBOCLAT, qui est un terme issu de la musique reggae."

De rechtbank kwalificeert dit terecht als een gerechtelijke bekentenis (aveu judiciaire) in de zin van artikel 1356 van het (oud) Burgerlijk Wetboek. Een dergelijke bekentenis levert vol bewijs op tegen diegene die ze heeft afgelegd. Door te erkennen dat 'Bomboclat' een generieke term is uit de reggaecultuur waarop zij geen exclusief recht kan laten gelden, ondermijnde de eiseres de volledige grondslag van haar vordering. De bescherming van een handelsnaam is immers afhankelijk van het onderscheidend vermogen ervan en het feit dat de naam de onderneming individualiseert. Een louter beschrijvende of, zoals hier, generieke term uit een bepaalde subcultuur, kan in principe geen bescherming genieten, tenzij deze door intensief gebruik 'ingeburgerd' is geraakt en het publiek de naam associeert met één specifieke onderneming. De eiseres beweerde dit niet, maar ontkende zelfs haar eigen recht. De rechtbank concludeerde dan ook logischerwijze dat men geen staking kan vorderen van het gebruik van een verwarringwekkende naam, als men zelf geen beschermenswaardig recht heeft op de oorspronkelijke naam.

De vereisten voor een vordering tot staking (Art. VI.104 en XVII.1/4 WER)

Zelfs indien de eiseres wel een beschermd recht had gehad, zou haar vordering waarschijnlijk zijn afgewezen op basis van de tweede redenering van de rechtbank. De rechter analyseert de vordering in het licht van de procedurele vereisten voor een stakingsprocedure, zoals vastgelegd in Boek XVII van het WER.

• Artikel VI.104 WER: Dit artikel bevat de algemene norm die elke met de eerlijke marktpraktijken strijdige daad verbiedt waardoor de beroepsbelangen van een of meer andere ondernemingen worden geschaad of kunnen worden geschaad. Het creëren van verwarring door het gebruik van een gelijkaardige handelsnaam kan hieronder vallen.
• Artikel XVII.1/4 WER: Dit artikel bepaalt dat de voorzitter van de ondernemingsrechtbank "het bestaan van de [...] met de eerlijke marktpraktijken strijdige daad vaststelt en de staking ervan beveelt".

De rechtbank benadrukt, met uitvoerige verwijzing naar de rechtsleer, dat hieruit volgt dat de eiser de rechter moet vragen om een specifieke, concrete en bewezen inbreuk vast te stellen. De daaropvolgende stakingsmaatregel moet eveneens precies en welomschreven zijn. De vordering van [BEDRIJF A] voldeed hier totaal niet aan. Zij vroeg een algemeen en absoluut verbod op het gebruik van de naam 'BUMBOCLAAT' voor "tout événement musical", zonder enige beperking in tijd, plaats of context. De rechtbank stelt terecht dat een dergelijke eis te vaag en te breed is. Het is niet aan de rechter om zelf te bepalen welke specifieke handelingen van de verweerder onrechtmatig zouden zijn. De eiser moet dit duidelijk afbakenen in zijn vordering. Een te algemeen geformuleerd stakingsbevel zou bovendien niet uitvoerbaar zijn, omdat onduidelijk is welke toekomstige handeling als een schending van het bevel zou moeten worden beschouwd.

Praktische implicaties en aanbevelingen

Dit vonnis bevat belangrijke lessen voor ondernemers en hun raadslieden.

Tips voor ondernemers die hun naam willen beschermen:

• Kies een onderscheidende naam: Vermijd generieke of louter beschrijvende termen. Een originele, fantasievolle naam geniet de sterkste bescherming.
• Overweeg merkregistratie: Een handelsnaam ontstaat door het eerste publieke en voortdurende gebruik, maar deze bescherming is vaak lokaal en afhankelijk van de bekendheid. Een registratie als merk (Benelux of EU) verleent een veel sterker, quasi-absoluut recht en een duidelijker bewijs van uw rechten. De eiseres had enkel domeinnamen geregistreerd, wat op zich geen intellectueel eigendomsrecht op de naam creëert.
• Ken de sterkte van uw positie: Voordat u een procedure start, analyseer objectief of u wel een beschermd recht heeft. Een gerechtelijke procedure starten vanuit een zwakke positie kan, zoals hier, leiden tot een afwijzing en een veroordeling in de kosten.

Aandachtspunten bij het opstellen van een vordering tot staking:

• Wees specifiek: Beschrijf in uw dagvaarding en conclusies nauwkeurig welke concrete handelingen van de tegenpartij een inbreuk vormen op artikel VI.104 WER. Gaat het om een specifieke advertentie, het gebruik van de naam in een bepaalde regio, of tijdens een bepaalde periode?
• Formuleer een precies petitum: Uw gevorderde stakingsbevel moet een direct gevolg zijn van de vastgestelde inbreuk. Vraag niet om een algemeen verbod, maar om de staking van de specifieke, onrechtmatige gedraging. Bijvoorbeeld: "het gebruik van de naam X voor de organisatie van Y-festivals in provincie Z te staken". Een te brede eis wordt, zoals dit vonnis aantoont, als ongegrond afgewezen.
• Onderbouw uw vordering: Bewijs niet alleen de handeling van de tegenpartij, maar ook waarom deze handeling strijdig is met de eerlijke marktpraktijken en hoe uw beroepsbelangen (potentieel) worden geschaad (bv. door bewezen verwarring bij het publiek).