Laster en eerroof: juridische gevolgen

In de hedendaagse digitale samenleving, waar sociale media en online fora een platform bieden voor directe communicatie, worden burgers steeds vaker geconfronteerd met de juridische grenzen van de meningsuiting. Hoewel het recht op vrije meningsuiting een fundamenteel democratisch beginsel is, eindigt deze vrijheid waar de eer en de goede naam van een ander onrechtmatig worden aangetast. In het Belgische strafrecht wordt dit evenwicht bewaakt door de bepalingen omtrent laster en eerroof. Deze misdrijven tegen de persoon kunnen verstrekkende gevolgen hebben, zowel voor de dader als voor het slachtoffer dat zijn reputatie besmeurd ziet. LawBase, met expertise in strafrecht verspreid over onze zes kantoren, begeleidt cliënten bij het navigeren door deze complexe materie.

Procedure en Stappen

Wanneer u het slachtoffer bent geworden van laster of eerroof, is het cruciaal om methodisch te werk te gaan. De juridische kwalificatie hangt immers nauw samen met de bewijsbaarheid van de feiten. De eerste stap is het veiligstellen van bewijsmateriaal. In de context van digitale media betekent dit het maken van screenshots, het bewaren van URL's en, indien mogelijk, het laten vaststellen van de inhoud door een gerechtsdeurwaarder om de authenticiteit te garanderen.

Vervolgens kan er een klacht met burgerlijke partijstelling worden ingediend bij de onderzoeksrechter. Dit zet de strafvordering in gang en verplicht het gerecht tot een onderzoek. Alternatief kan men kiezen voor een rechtstreekse dagvaarding voor de correctionele rechtbank, mits de identiteit van de dader bekend is. Tijdens de procedure zal de rechter toetsen of aan alle constitutieve elementen van het misdrijf is voldaan: de kwaadwillige opzet, de openbaarheid van de uitingen en de aantasting van de eer.

Bij LawBase adviseren wij vaak om eerst een ingebrekestelling te sturen via een advocaat. In veel gevallen leidt dit tot een snellere verwijdering van de schadelijke inhoud en een minnelijke schikking, wat de emotionele en financiële belasting van een langdurig proces kan beperken. Onze advocaten in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven staan klaar om deze stappen voor u te zetten.

Wettelijk Kader

Het Belgische Strafwetboek wijdt een volledig hoofdstuk aan de aantasting van de eer of de goede naam van personen. De kernbepalingen bevinden zich in de Artikelen 443 tot en met 453 van het Strafwetboek. Hierbij moet een essentieel onderscheid worden gemaakt tussen de verschillende verschijningsvormen:

• Laster: Het kwaadwillig ten laste leggen van een bepaald feit aan een persoon, waarvan het wettelijk bewijs niet wordt geleverd, maar waarvan de wet toelaat het te bewijzen. Hierbij gaat het om feiten die de eer van de persoon kunnen krenken of hem aan de openbare verachting kunnen blootstellen.
• Eerroof: Hetzelfde als laster, maar in situaties waarin de wet het leveren van het bewijs van de ten laste gelegde feiten niet toelaat. Dit is vaak het geval bij feiten die tot de privésfeer behoren.
• Beledigingen: Hierbij gaat het niet om het toeschrijven van een specifiek feit, maar om het uiten van verachtelijke termen of schimpwoorden (Art. 448 Sw.).
• Lasterlijke aangifte: Het schriftelijk aangeven van een persoon bij de overheid, wetende dat de feiten onjuist zijn (Art. 445 Sw.).

Voor een veroordeling is steeds een bijzonder opzet (animus injuriandi) vereist. Dit betekent dat de dader het oogmerk moet hebben gehad om te schaden. Indien de uitingen kaderen in een legitiem debat van algemeen belang of als de dader te goeder trouw handelde, kan de strafbaarheid vervallen.

Praktische Tips

Indien u beschuldigd wordt van laster of eerroof, of indien u meent dat uw eer is aangetast, zijn de volgende zaken van belang:

• Reageer niet impulsief: Online discussies escaleren snel. Vermijd het om zelf beledigingen te uiten als reactie; dit kan uw eigen juridische positie verzwakken (exceptio veritatis).
• Documenteer de context: De context waarin een uitspraak wordt gedaan, is juridisch bepalend voor de interpretatie van de kwaadwilligheid.
• Recht van antwoord: In de perswetgeving bestaat het recht van antwoord. Dit kan een effectief middel zijn om onjuistheden recht te zetten zonder direct naar de rechtbank te stappen.
• Privacyinstellingen: Hoewel laster in besloten kring ook strafbaar kan zijn, is de drempel voor 'openbaarheid' sneller bereikt op sociale media dan velen denken.

Het is raadzaam om professioneel advies in te winnen. Bij LawBase bieden wij een gratis videocall aan om uw situatie kort te schetsen, of u kunt kiezen voor een fysieke consultatie van 30 minuten voor slechts €50 in een van onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt of Leuven.

Kosten en Vergoedingen

De kosten van een procedure wegens laster en eerroof bestaan uit verschillende componenten. Enerzijds zijn er de gerechtskosten (dagvaardingskosten, rolrechten) en de honoraria van de advocaat. Anderzijds kan het slachtoffer aanspraak maken op een schadevergoeding.

De schadevergoeding in België is doorgaans tweeledig: materiële schade (bijvoorbeeld inkomstenverlies door reputatieschade bij een zelfstandige) en morele schade (de emotionele impact en de aantasting van de eer). Morele schadevergoedingen voor laster bedragen vaak symbolische bedragen (bv. €1) of gematigde bedragen tussen de €250 en €2.500, tenzij er sprake is van zeer ernstige en aanhoudende lastercampagnes met bewezen zware psychologische gevolgen.

Indien u de zaak wint, wordt de tegenpartij meestal veroordeeld tot het betalen van een rechtsplegingsvergoeding (RPV), wat een forfaitaire tegemoetkoming is in uw advocaatkosten.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u een overzicht van de meest prangende vragen omtrent dit onderwerp.