Cyberpesten: strafbaar en meldpunt

In een gedigitaliseerde samenleving verplaatst sociale interactie zich steeds vaker naar de virtuele ruimte. Hoewel dit technologische vooruitgang biedt, creëert het ook een vruchtbare bodem voor kwaadwillige gedragingen. Cyberpesten, ook wel digitale intimidatie genoemd, is een fenomeen dat verregaande psychologische en juridische gevolgen kan hebben. In België wordt cyberpesten niet als één specifiek, op zichzelf staand misdrijf in het Strafwetboek gedefinieerd onder die exacte noemer, maar het wordt gesanctioneerd via diverse strafbepalingen zoals belaging, laster en beledigingen. Bij LawBase staan onze advocaten slachtoffers bij in de juridische strijd tegen online agressie en adviseren wij over de te nemen stappen om daders ter verantwoording te roepen.

Procedure en Stappen

Wanneer u geconfronteerd wordt met cyberpesten, is een gestructureerde aanpak van essentieel belang om een sterk juridisch dossier op te bouwen. De bewijslast rust in strafzaken vaak op de eiser of het Openbaar Ministerie, waardoor de kwaliteit van het aangeleverde bewijs doorslaggevend is.

• Bewijsgaring: De eerste en meest cruciale stap is het veiligstellen van bewijsmateriaal. Maak screenshots van berichten, reacties, profielen en tijdstippen. In geval van websites kan een vaststelling door een gerechtsdeurwaarder noodzakelijk zijn om de authenticiteit en de aanwezigheid van de content op een specifiek ogenblik juridisch onweerlegbaar vast te leggen.
• Melding bij platformen: Rapporteer de inhoud bij de betreffende sociale mediaplatformen (zoals Facebook, Instagram of X). Hoewel dit de dader niet direct straft, kan het de verdere verspreiding van schadelijke content stoppen.
• Identificatie van de dader: Indien de dader anoniem is, kan via een strafrechtelijke procedure getracht worden het IP-adres te achterhalen. Dit vereist de tussenkomst van een onderzoeksrechter.
• Neerleggen van een klacht: U kunt klacht neerleggen bij de lokale politie of rechtstreeks bij de Procureur des Konings. Voor ernstige feiten kan een klacht met burgerlijke partijstelling bij de onderzoeksrechter aangewezen zijn, wat de opstart van een gerechtelijk onderzoek garandeert.
• Juridische bijstand: Raadpleeg tijdig een gespecialiseerd advocaat om de kwalificatie van de feiten te bepalen en u te begeleiden tijdens het verhoor of de procedure voor de correctionele rechtbank.

LawBase heeft 6 kantoren in Vlaanderen waar u terecht kunt voor professionele begeleiding: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten €50 kost.

Wettelijk Kader

De Belgische wetgever hanteert verschillende artikelen uit het Strafwetboek (Sw.) om cyberpesten te bestraffen. Het ontbreken van een specifieke term 'cyberpesten' betekent niet dat er een juridisch vacuüm bestaat.

Belaging (Stalking) - Art. 442bis Sw.: Dit is het meest gehanteerde artikel bij cyberpesten. Volgens Art. 442bis Sw. is men schuldig aan belaging wanneer men een persoon is blijven lastigvallen terwijl men wist of had moeten weten dat men door zijn gedrag de rust van die persoon ernstig zou verstoren. De wet vereist een herhaling van de feiten en een aantasting van de persoonlijke levenssfeer. Bij cyberpesten uit dit zich in het herhaaldelijk versturen van ongewenste berichten of het aanmaken van valse profielen.

Misbruik van telecommunicatiemiddelen - Art. 145, §3 Wet Elektronische Communicatie: Hoewel vaak verwezen wordt naar het algemene Strafwetboek, straft de wet van 13 juni 2005 ook het gebruik van elektronische communicatiemiddelen om overlast te veroorzaken of schade toe te brengen. Dit artikel voorziet in specifieke sancties voor wie de intentie heeft om de ontvanger te verontrusten.

Laster, eerroof en beledigingen: Indien het cyberpesten bestaat uit het verspreiden van onware beweringen die de eer van een persoon krenken, kan dit gekwalificeerd worden als laster (indien het bewijs van de feiten wettelijk niet geleverd kan worden) of eerroof. Beledigingen via elektronische weg vallen eveneens onder de strafwet indien zij publiekelijk geuit worden.

Praktische Tips

Als slachtoffer voelt u zich vaak machteloos, maar er zijn preventieve en reactieve maatregelen die u kunt nemen:

• Reageer niet: Daders van cyberpesten zijn vaak op zoek naar een emotionele reactie. Door niet te reageren, ontneemt u hen de voldoening, maar bewaar de berichten wel als bewijs.
• Privacy-instellingen: Scherm uw profielen af en wees selectief met wie u informatie deelt. Controleer regelmatig welke informatie publiek toegankelijk is via zoekmachines.
• Blokkeer de dader: Gebruik de technische mogelijkheden van uw apparatuur en apps om direct contact onmogelijk te maken.
• Informeer uw omgeving: Licht vertrouwenspersonen in. Indien het cyberpesten werkgerelateerd is, kan de preventieadviseur psychosociale aspecten ingeschakeld worden.

Kosten en Vergoedingen

Een juridische procedure brengt kosten met zich mee, maar biedt ook de mogelijkheid tot schadevergoeding. De kostenstructuur bij LawBase is transparant, waarbij een eerste oriënterend gesprek via videocall kosteloos is.

Rechtsbijstandsverzekering: Veel polissen voor familiale verzekeringen dekken geschillen gerelateerd aan internetgebruik en cyberpesten. In dat geval worden de erelonen van uw advocaat en de gerechtskosten door de verzekeraar gedragen. Wij raden u aan uw polis na te kijken.

Schadevergoeding: Indien de dader veroordeeld wordt, kan de rechter een schadevergoeding toekennen voor de geleden morele schade (psychisch lijden, angst, reputatieschade) en materiële schade (kosten voor psycholoog, verlies van inkomsten). Daarnaast kan de dader veroordeeld worden tot een rechtsplegingsvergoeding, een forfaitaire tegemoetkoming in de advocatenkosten van de winnende partij.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u antwoorden op de meest prangende vragen omtrent de strafbaarheid van online pestgedrag.