Bemiddeling in strafzaken (BIGS)

Wanneer u geconfronteerd wordt met een strafrechtelijk onderzoek, hoeft dit niet altijd te resulteren in een openbare terechtzitting voor de correctionele rechtbank. In het Belgische strafrecht bestaat er een alternatieve afhandelingswijze die zowel de belangen van de maatschappij, het slachtoffer als de dader probeert te verzoenen: de bemiddeling in strafzaken, vaak afgekort als BIGS (Bemiddeling In Graad van Strafzaken). Deze procedure biedt een kans om een strafblad te vermijden en de schade rechtstreeks te herstellen. Bij LawBase begeleiden onze advocaten cliënten dagelijks doorheen dit traject in onze kantoren te Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven.

Wettelijk Kader

De bemiddeling in strafzaken vindt haar wettelijke grondslag in artikel 216ter van het Wetboek van Strafvordering (Sv.). Dit artikel verleent de Procureur des Konings de bevoegdheid om, indien de feiten niet van die aard lijken te zijn dat ze een gevangenisstraf van meer dan twee jaar (of een zwaardere straf) vereisen, de strafvordering te laten vervallen onder bepaalde voorwaarden.

Het is belangrijk te begrijpen dat BIGS geen recht is, maar een gunst van het Openbaar Ministerie. De Procureur beoordeelt of de feiten in aanmerking komen. Typische misrijven waarbij bemiddeling vaak wordt toegepast zijn slagen en verwondingen, diefstal, vandalisme, laster en eerroof, of familiale geschillen. Het doel van de wetgever met artikel 216ter Sv. is drieledig: de werklast van de rechtbanken verminderen, een snelle vergoeding voor het slachtoffer garanderen en de dader confronteren met de gevolgen van zijn daden zonder hem direct te stigmatiseren met een veroordeling.

Procedure en Stappen

De procedure van bemiddeling in strafzaken verloopt volgens een strikt chronologisch proces waarbij de medewerking van alle partijen essentieel is. Hieronder volgt het stappenplan:

• Het initiatief: De Procureur des Konings stelt de bemiddeling voor. Dit gebeurt meestal nadat het politieonderzoek is afgerond en de schuldvraag min of meer duidelijk is. Ook uw advocaat kan proactief om een bemiddeling verzoeken bij het parket.
• De oproeping: De betrokken partijen (dader en slachtoffer) worden opgeroepen door een justitieassistent van de Dienst Justitiehuizen. Tijdens dit gesprek wordt nagegaan of er bereidheid is tot dialoog en herstel.
• De bemiddelingsvergadering: Onder leiding van de justitieassistent wordt gezocht naar een akkoord. Dit kan gaan over een schadevergoeding, maar ook over een symbolisch herstel of het volgen van een specifieke vorming (bijv. een agressiebeheersingstraining).
• De ondertekening van het proces-verbaal: Indien er een akkoord wordt bereikt, wordt dit vastgelegd in een proces-verbaal van bemiddeling. Hierin staan de precieze voorwaarden en de termijnen waarbinnen deze uitgevoerd moeten worden.
• De uitvoering: De dader voert de voorwaarden uit (bijv. betaling van de schade, volgen van therapie). De justitieassistent ziet hierop toe.
• Het verval van de strafvordering: Zodra alle voorwaarden strikt zijn nageleefd, stelt de Procureur vast dat de strafvordering is vervallen. Dit betekent dat u niet meer voor de rechtbank hoeft te verschijnen voor deze feiten.

Praktische Tips

Indien u een uitnodiging ontvangt voor een bemiddeling in strafzaken, is het cruciaal om dit serieus te nemen. Hier zijn enkele praktische adviezen van onze specialisten:

• Wees voorbereid: Breng alle bewijsstukken mee die uw financiële situatie of uw goede wil aantonen. Indien u de schade al deels heeft vergoed, neem de bewijzen van overschrijving mee.
• Erkenning van de feiten: Bemiddeling is enkel mogelijk als u de feiten niet fundamenteel betwist. Als u onschuldig bent, is bemiddeling niet de juiste weg en moet u de zaak voor de rechtbank bepleiten.
• Schakel tijdig een advocaat in: Hoewel een advocaat niet verplicht is tijdens de gesprekken met de justitieassistent, is juridisch advies vooraf essentieel. Een advocaat kan de redelijkheid van de gevraagde schadevergoeding beoordelen en onderhandelen met het parket.
• Respecteer de termijnen: Een gemiste deadline voor betaling kan leiden tot het mislukken van de bemiddeling, waarna u alsnog gedagvaard wordt voor de correctionele rechtbank.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. U kunt bij ons terecht voor een eerste inschatting van uw dossier. Een videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

De kosten verbonden aan een bemiddeling in strafzaken vallen uiteen in drie categorieën:

• De schadevergoeding: Dit is het bedrag dat aan het slachtoffer wordt betaald. Dit omvat zowel de materiële schade (kapotte goederen, medische kosten) als de morele schade.
• De administratieve kosten: Bij een succesvolle bemiddeling kan de Procureur ook vragen om een som te storten aan het Slachtofferfonds. Sinds kort is dit een verplichte bijdrage die ook bij minnelijke schikkingen en veroordelingen geldt.
• Erelonen van de advocaat: De kosten voor uw eigen verdediging. Vaak dekt een rechtsbijstandsverzekering deze kosten, zelfs in strafzaken, zolang er geen sprake is van opzettelijke zware fouten in bepaalde polissen.

Het grote financiële voordeel van de BIGS-procedure is het vermijden van hoge gerechtskosten (zoals de rechtsplegingsvergoeding van de tegenpartij bij een veroordeling) en de kosten van een correctionele procedure.

Veelgestelde Vragen