Vermogensverdeling bij echtscheiding

Een echtscheiding is niet alleen een emotioneel proces, maar ook een complexe zakelijke afwikkeling. Een van de meest prangende vragen die cliënten stellen bij onze kantoren in Brugge, Antwerpen of Gent is steevast: "Wat gebeurt er met ons huis en ons spaargeld?" De vermogensverdeling, ook wel de vereffening-verdeling genoemd, bepaalt hoe de gezamenlijke en eigen bezittingen worden verdeeld na het beëindigen van het huwelijk. In dit artikel duiken we diep in de Belgische wetgeving, geïllustreerd met praktijkvoorbeelden, om u wegwijs te maken in dit juridische labyrint.

Wettelijk Kader

De basis van elke vermogensverdeling ligt in het huwelijksvermogensstelsel waaronder u getrouwd bent. In België zijn er drie hoofdvormen, elk met hun eigen regels conform de artikelen 1427 tot 1449 van het Burgerlijk Wetboek (BW).

1. Het Wettelijk Stelsel (Scheiding van goederen met gemeenschap van aanwinsten): Indien u geen huwelijkscontract heeft getekend, valt u onder dit stelsel. Er zijn drie vermogens: het eigen vermogen van partner A, het eigen vermogen van partner B en het gemeenschappelijk vermogen. Alles wat tijdens het huwelijk wordt opgebouwd via beroepsinkomsten, behoort tot de gemeenschap.

2. Algehele Gemeenschap: Hierbij vloeien nagenoeg alle goederen (ook die van voor het huwelijk) in één grote pot. Bij een scheiding wordt deze pot doorgaans in twee gelijke helften verdeeld.

3. Scheiding van Goederen: Er is geen gemeenschappelijk vermogen. Wat op naam van partner A staat, blijft van A. Dit stelsel wordt vaak gekozen door zelfstandigen om het gezinsvermogen te beschermen tegen schuldeisers. Echter, goederen die samen zijn aangekocht (zoals de gezinswoning in onverdeeldheid), moeten wel worden verdeeld.

Casus: Neem het voorbeeld van Jan en Sophie. Zij zijn getrouwd onder het wettelijk stelsel. Jan erfde tijdens het huwelijk een woning van zijn grootvader. Volgens Art. 1401 BW blijft deze woning eigen aan Jan. Echter, als zij samen de renovatie betaalden met hun loon (gemeenschappelijk geld), heeft de gemeenschap recht op een vergoeding (recompense) bij de scheiding.

Praktische Tips

De verdeling van een woning is vaak het grootste struikelblok. Hier zijn enkele praktische scenario's en tips:

• Overname van de woning (Inkopen): Een van de partners kan de andere uitkopen. Hierbij moet de overnemer de 'oplegsom' betalen. Dit is de helft van de netto-waarde (marktwaarde minus de openstaande hypotheek). Let op: de bank moet akkoord gaan met de 'ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid'.
• Verkoop aan derden: Als geen van beiden de woning kan of wil overnemen, wordt het pand verkocht. De opbrengst wordt na aflossing van de lening verdeeld.
• Inventarisatie: Begin direct met het verzamelen van bewijsstukken van eigen inbreng. Heeft u met spaargeld van vóór het huwelijk de registratierechten betaald? Bewaar de rekeninguittreksels om uw recht op terugname te bewijzen.

Tip van LawBase: Bij een verdeling in het kader van een echtscheiding geniet u in Vlaanderen van het gunstige 'verdeelrecht' (vaak 1% in plaats van de gebruikelijke registratierechten), mits u aan de voorwaarden voldoet.

Procedure en Stappen

De weg naar een definitieve verdeling verloopt meestal via twee trajecten: de Echtscheiding door Onderlinge Toestemming (EOT) of de Echtscheiding op grond van Onherstelbare Ontwrichting (EOO).

• Stap 1: Inventarisatie. Alle activa (huizen, auto's, aandelen, spaargeld) en passiva (leningen, schulden) worden in kaart gebracht.
• Stap 2: Waardebepaling. Onroerend goed moet objectief geschat worden. LawBase adviseert vaak om een erkend schatter-expert in te schakelen om latere discussies te vermijden.
• Stap 3: De vereffening-verdeling. Bij een EOT leggen partijen de afspraken vast in een convenant. Bij een EOO gebeurt dit vaak via een notaris-vereffenaar die door de rechtbank is aangesteld.
• Stap 4: De dading of het vonnis. De afspraken worden bekrachtigd door de familierechtbank.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Onze advocaten begeleiden u in elke stap van deze procedure om uw belangen te vrijwaren.

Kosten en Vergoedingen

De kosten van een vermogensverdeling variëren sterk naargelang de complexiteit en de bereidwilligheid van de partners om tot een akkoord te komen. De belangrijkste kostenposten zijn:

• Ereloon advocaat: Voor advies, redactie van overeenkomsten of bijstand in de procedure.
• Notariskosten: Verplicht bij de overdracht van onroerend goed. Dit omvat het verdeelrecht en de aktekosten.
• Expertisekosten: Voor de schatting van de woning of de waardering van een vennootschap.

Bij LawBase streven we naar transparantie. Een eerste videocall om uw situatie te bespreken is gratis. Voor een fysieke consultatie van 30 minuten in een van onze kantoren (zoals Leuven of Hasselt) betaalt u slechts €50. Dit stelt u in staat om zonder grote financiële drempel juridisch advies in te winnen.

Veelgestelde Vragen

In onze dagelijkse praktijk horen we vaak dezelfde bezorgdheden. Hieronder vindt u de meest voorkomende vragen kort beantwoord.