Erfenis uit het buitenland

Wanneer u geconfronteerd wordt met een erfenis uit het buitenland, komt u vaak terecht in een kluwen van internationale regelgeving en complexe fiscale verplichtingen. Of het nu gaat om een vakantiehuis in Spanje van een overleden familielid of een bankrekening in Frankrijk: een grensoverschrijdende nalatenschap vereist een specifieke juridische aanpak. Bij LawBase begeleiden onze specialisten in het erfrecht dagelijks cliënten bij het navigeren door deze internationale procedures vanuit onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven.

Stelt u zich het volgende scenario voor: Jean, een Belgische resident, overlijdt en laat een appartement aan de Côte d'Azur en een effectenportefeuille bij een Zwitserse bank na aan zijn kinderen in Gent. In dergelijke gevallen rijzen er direct twee cruciale vragen: welk recht is van toepassing op de verdeling van de goederen, en in welk land moeten de successierechten worden betaald? Dit artikel biedt een diepgaande analyse van de juridische en praktische aspecten van een buitenlandse erfenis.

Wettelijk Kader

Sinds 17 augustus 2015 is de afwikkeling van internationale nalatenschappen binnen de Europese Unie aanzienlijk vereenvoudigd door de EU-Erfrechtverordening (Nr. 650/2012). Deze verordening bepaalt welk nationaal recht van toepassing is op de gehele nalatenschap van een persoon.

De basisregel onder de EU-Erfrechtverordening is dat het recht van de gewone verblijfplaats van de erflater op het moment van overlijden van toepassing is op de volledige erfenis. Dit betekent dat als een Belg in Spanje woont en daar overlijdt, in principe het Spaanse erfrecht van toepassing is op al zijn goederen, ongeacht of deze zich in België of Spanje bevinden. Er is echter een belangrijke uitzondering: men kan via een testament kiezen voor het recht van de staat waarvan men de nationaliteit bezit (de zogenaamde 'rechtskeuze').

Praktijkvoorbeeld: Een Italiaan die al dertig jaar in Antwerpen woont en hier overlijdt zonder testament, valt onder het Belgisch erfrecht. Had hij echter in een testament expliciet gekozen voor het Italiaans recht, dan zou de verdeling volgens de Italiaanse regels moeten gebeuren, zelfs voor zijn onroerend goed in België.

Let op: de EU-verordening regelt enkel het civielrechtelijke aspect (wie krijgt wat?). De fiscale aspecten (hoeveel belasting betaal ik?) vallen buiten deze verordening en worden geregeld door nationale wetgeving en bilaterale belastingverdragen.

Praktische Tips

Bij een erfenis uit het buitenland is snelheid en nauwkeurigheid geboden. Hier zijn enkele praktische tips om valkuilen te vermijden:

• Verifieer de aanwezigheid van een testament: Ga niet alleen na of er een testament is bij een Belgische notaris, maar raadpleeg ook de nationale registers van het land waar de erflater verbleef of goederen bezat.
• Vraag een Europese Erfrechtverklaring (EEV) aan: Dit is een uniform document dat in de hele EU (behalve Denemarken en Ierland) wordt erkend. Het dient als bewijs van uw hoedanigheid als erfgenaam en is essentieel om bijvoorbeeld buitenlandse bankrekeningen te deblokkeren.
• Let op de reservataire erfdelen: Verschillende landen hebben verschillende regels over het minimale deel waar kinderen recht op hebben. Waar het Belgisch recht zeer beschermend is voor kinderen, kent het Angelsaksische recht vaak een veel grotere testeervrijheid.
• Schakel tijdig lokale expertise in: Hoewel LawBase de centrale coördinatie voert, is het voor de registratie van onroerend goed in het buitenland vaak noodzakelijk om samen te werken met een lokale notaris of advocaat.

Wilt u direct advies over uw specifieke situatie? LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen. Een videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Procedure en Stappen

Het afwikkelen van een grensoverschrijdende nalatenschap verloopt meestal volgens dit stappenplan:

Stap 1: Vaststellen van de gewone verblijfplaats. Dit is niet altijd eenvoudig. Factoren zoals de duur van het verblijf, de familiale banden en de intentie van de overledene spelen een rol. Voor een expat die tijdelijk voor werk in het buitenland zit, kan de verblijfplaats nog steeds België zijn.

Stap 2: Inventarisatie van de goederen. Er moet een volledig overzicht komen van zowel de Belgische als de buitenlandse activa en passiva (schulden). Voor onroerend goed in het buitenland moeten vaak officiële taxaties worden opgevraagd.

Stap 3: De Europese Erfrechtverklaring (EEV). De notaris of de bevoegde autoriteit in het land van de gewone verblijfplaats levert dit document af. Hiermee kunt u in alle EU-lidstaten aantonen dat u de rechtmatige erfgenaam bent zonder dat u in elk land afzonderlijke procedures moet doorlopen.

Stap 4: Fiscale aangifte. In België bent u verplicht om in de aangifte van nalatenschap het wereldwijde vermogen van een rijksinwoner op te geven. Dit betekent dat u ook de buitenlandse goederen moet aangeven bij de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel).

Kosten en Vergoedingen

De kosten bij een buitenlandse erfenis kunnen hoog oplopen door dubbele belasting en administratieve rompslomp. In België betaalt u successierechten op de netto-waarde van de volledige erfenis van een rijksinwoner. Als u echter ook in het buitenland belasting moet betalen op een daar gelegen onroerend goed, ontstaat er dubbele belasting.

Gelukkig voorziet het Wetboek Successierechten (artikel 17) in een regeling om dit te milderen: de in het buitenland betaalde successierechten op onroerende goederen mogen in mindering worden gebracht van de in België verschuldigde successierechten voor diezelfde goederen. U moet hiervoor wel de nodige bewijsstukken van de buitenlandse fiscus kunnen voorleggen.

Naast de belastingen moet u rekening houden met:

• Kosten voor beëdigde vertalingen van officiële documenten.
• Erelonen voor lokale notarissen of advocaten in het buitenland.
• Kosten voor het opstellen van de Europese Erfrechtverklaring.
• Eventuele legalisatiekosten (apostille) voor documenten buiten de EU.

Bij LawBase streven we naar transparantie in onze kostenstructuur. Of u nu langskomt in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt of Leuven, wij bieden u een duidelijk overzicht van de te verwachten juridische kosten.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u antwoorden op de meest prangende vragen over internationale nalatenschappen. Voor een diepgaande analyse van uw dossier raden wij aan een afspraak te maken met een van onze experts.