Co‑ouderschap in Vlaanderen: hoe wordt de verblijfsregeling bepaald?

1. Inleiding

Co‑ouderschap is sinds de hervorming van het Burgerlijk Wetboek een veelvoorkomende regeling bij echtscheiding. Toch roept het in de praktijk heel wat vragen op: is het verplicht? Wat als de ouders ver uit elkaar wonen? En hoe bepaalt de rechter de concrete verblijfsregeling?

2. Wettelijke basis

De basis voor het ouderlijk gezag en de verblijfsregeling ligt in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, met name:

• Artikelen 373 tot 387bis BW – regelen het ouderlijk gezag en de verblijfsregeling.

• Wet van 18 juli 2006 – bevordert het gelijkmatig verdeeld verblijf van kinderen na echtscheiding.

Volgens deze wet kan elk van de ouders vragen om een gelijkmatig verdeeld verblijf, tenzij dit strijdig is met het belang van het kind.

3. Wat betekent co‑ouderschap precies?

Co‑ouderschap houdt in dat:

• beide ouders het ouderlijk gezag gezamenlijk blijven uitoefenen;

• de kinderen hun tijd verdelen tussen beide ouders;

• beslissingen over opvoeding, gezondheid en school in overleg genomen worden.

De verblijfstijd kan gelijk verdeeld zijn (50/50), maar ook asymmetrisch als de omstandigheden dat vereisen.

4. De beoordeling door de rechter

De familierechtbank beoordeelt steeds het belang van het kind. De rechter houdt onder meer rekening met:

• de afstand tussen de woningen van de ouders;

• de praktische haalbaarheid (werkuren, school, opvang);

• de ouderlijke samenwerking en communicatie;

• de band van het kind met elk van de ouders;

• eventuele mening van het kind (vanaf 12 jaar wordt het kind meestal gehoord).

De rechter kan een onderzoek door een psycholoog of sociale dienst bevelen om een beter beeld te krijgen van de gezinssituatie.

5. Typische verblijfsregelingen

In de praktijk bestaan er drie hoofdvormen:

1. Gelijkmatig verdeeld verblijf (week‑om‑week)

   • Vaak bij jonge kinderen en ouders die goed samenwerken.

2. Overwegend verblijf bij één ouder

   • De andere ouder krijgt dan een ruime omgangsregeling (bv. om de 14 dagen en helft van de vakanties).

3. Afwisselend of flexibel verblijf

   • Wordt toegepast bij ouders met onregelmatige werkuren of internationale situaties.

6. Co‑ouderschap en financiële afspraken

Zelfs bij een gelijkmatig verdeeld verblijf kan een onderhoudsbijdrage verschuldigd zijn. De rechter berekent dit op basis van:

• de inkomens van beide ouders;

• de verdeling van kosten (huisvesting, school, medische zorg);

• het reële verblijfspercentage van het kind bij elk van de ouders.

De bijdrage wordt berekend volgens het Model Tremmery, dat veel rechtbanken gebruiken als referentie.

7. Wijziging van de regeling

Een bestaande verblijfsregeling kan worden aangepast wanneer de omstandigheden wezenlijk veranderen (art. 387bis §6 BW), bijvoorbeeld:

• verhuis van een ouder;

• gewijzigde werktijden;

• spanningen die samenwerking onmogelijk maken.

De rechtbank kan de regeling dan herzien op vraag van één of beide ouders.

8. Praktische tips voor ouders

• Stel een duidelijk ouderschapsplan op met concrete afspraken over school, vakanties en communicatie.

• Vermijd discussies via sms of sociale media; gebruik een co‑ouderschapsapp (zoals OurFamilyWizard).

• Hou rekening met de schoolkalender bij het opstellen van weekregelingen.

• Betrek de kinderen op een leeftijdsgepaste manier bij de organisatie.

9. Rol van bemiddeling

De wet moedigt familiale bemiddeling aan vóór men naar de rechtbank stapt. Een erkend bemiddelaar helpt ouders om zelf een akkoord te vinden over gezag en verblijf. Zo’n akkoord kan vervolgens door de rechter worden gehomologeerd en krijgt dan dezelfde waarde als een vonnis.

10. Slotadvies

Co‑ouderschap is geen wiskundige verdeling van tijd, maar een zoektocht naar evenwicht. Ouders doen er goed aan het juridische kader te kennen, maar vooral te focussen op samenwerking. De rechter kijkt altijd naar het belang van het kind – niet naar wie “meer recht” heeft.

❓ FAQ – Co‑ouderschap en verblijfsregeling

1. Is co‑ouderschap verplicht in Vlaanderen?
Neen. De rechter start vanuit het principe van gelijkmatig verblijf, maar beslist op basis van het belang van het kind.

2. Vanaf welke leeftijd mag een kind kiezen waar het woont?
Er bestaat geen vaste leeftijdsgrens. Vanaf 12 jaar wordt het kind meestal gehoord, maar de rechter beslist autonoom.

3. Moeten ouders met co‑ouderschap nog onderhoud betalen?
Ja, soms wel. De bijdrage hangt af van inkomens en kosten, niet enkel van verblijfsduur.

4. Kan een ouder de regeling wijzigen na een verhuis?
Ja, mits een verzoek tot herziening bij de familierechtbank, als de verhuis de bestaande regeling beïnvloedt.

5. Wat als ouders het niet eens raken over beslissingen?
Bij blijvende onenigheid kan één ouder vragen om het gezag alleen uit te oefenen voor bepaalde domeinen, bv. schoolkeuze of medische beslissingen.