Scholingsbeding: moet je terugbetalen?

Een werkgever investeert in je groei door een dure opleiding te betalen, maar verbindt daar een voorwaarde aan: als je binnen een bepaalde termijn vertrekt, moet je (een deel van) de kosten terugbetalen. Dit noemen we het scholingsbeding. Maar is zo'n beding altijd geldig? En wat zijn je rechten als werknemer in België? Bij LawBase zien we vaak dat deze clausules juridisch niet waterdicht zijn. In dit artikel leggen we uit waar je op moet letten en hoe je een onterechte terugvordering kunt aanvechten.

Praktische Tips

Wanneer je geconfronteerd wordt met een scholingsbeding, is het cruciaal om niet onmiddellijk akkoord te gaan met een terugbetalingsverzoek. Volg deze praktische tips:

• Check de timing: Een scholingsbeding moet schriftelijk worden overeengekomen voor elke specifieke opleiding, uiterlijk op het moment dat de opleiding start. Een algemene clausule in je arbeidsovereenkomst die verwijst naar "toekomstige opleidingen" is meestal ongeldig.
• Bewaar bewijzen van de kostprijs: De werkgever mag enkel de werkelijk gemaakte kosten terugvorderen. Vraag om facturen van de opleidingsinstelling en bewijzen van verplaatsingskosten.
• Analyseer de aard van de opleiding: Niet elke cursus komt in aanmerking. Opleidingen die wettelijk verplicht zijn voor de uitoefening van de functie (bijvoorbeeld veiligheidstrainingen opgelegd door de Codex over het welzijn op het werk) mogen nooit via een scholingsbeding worden doorgerekend.
• Onderhandel bij vertrek: Als je naar een nieuwe werkgever overstapt, kun je onderhandelen dat zij de verbrekingsvergoeding of de scholingskost van je overnemen als onderdeel van je loonpakket.
• Raadpleeg tijdig een expert: De advocaten van LawBase in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven kunnen de geldigheid van je beding binnen 30 minuten screenen tijdens een consultatie.

Wettelijk Kader

Het wettelijk fundament van het scholingsbeding vinden we terug in Artikel 22bis van de Arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978. De wetgever heeft strikte grenzen gesteld om te voorkomen dat de mobiliteit van werknemers onredelijk wordt beperkt.

Om rechtsgeldig te zijn, moet een scholingsbeding aan cumulatieve voorwaarden voldoen:

• Loonplafond: Het beding kan enkel worden toegepast op werknemers wiens jaarloon een bepaalde grens overschrijdt (voor 2024 ligt deze grens rond de € 41.595, maar dit wordt jaarlijks geïndexeerd). Er is echter een uitzondering voor knelpuntberoepen waarvoor dit plafond niet geldt.
• Onbepaalde duur: Het beding is in de regel enkel mogelijk bij contracten van onbepaalde duur.
• Specifieke vermeldingen: Het document moet de begindatum, de duur, de kostprijs en de degressiviteit van de terugbetaling vermelden.
• Duur van de opleiding: De opleiding moet een zekere substantie hebben (minimaal 80 uur of een waarde die hoger is dan het dubbele van het gemiddeld minimummaandinkomen).

Belangrijk is ook de degressiviteit. De wet vereist dat het terug te betalen bedrag afneemt naarmate je langer bij de werkgever blijft na het einde van de opleiding. Meestal wordt gewerkt met een periode van maximaal drie jaar, waarbij je na één jaar bijvoorbeeld nog 80% moet betalen, na twee jaar 50% en na drie jaar 0%.

Procedure en Stappen

Wat moet je doen als je ontslag neemt en de werkgever de opleidingskosten van je laatste loon of vakantiegeld inhoudt? Volg dit stappenplan:

Stap 1: De schriftelijke ingebrekestelling. Als de werkgever eenzijdig een bedrag inhoudt dat volgens jou niet verschuldigd is (omdat het beding niet aan de wet voldoet), stuur je een aangetekende brief. Hierin betwist je de geldigheid van het beding op basis van Art. 22bis.

Stap 2: Analyse van de ontslagreden. Een scholingsbeding kan enkel worden geactiveerd als de werknemer zelf ontslag neemt (zonder dringende reden in hoofde van de werkgever) of als de werknemer wordt ontslagen om een dringende reden. Word je ontslagen door de werkgever met een opzegtermijn of een verbrekingsvergoeding? Dan vervalt de terugbetalingsverplichting onmiddellijk.

Stap 3: Verzoening of rechtbank. Indien de werkgever voet bij stuk houdt, kan een procedure voor de Arbeidsrechtbank noodzakelijk zijn. Vaak volstaat een tussenkomst van een gespecialiseerd advocaat om tot een dading (minnelijke schikking) te komen.

LawBase ondersteunt je hierbij in heel Vlaanderen. Heb je een vraag over je specifieke situatie? Een videocall met een van onze experts is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten in onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt of Leuven slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

De berekening van het terug te betalen bedrag is strikt gerelementeerd. De werkgever mag de volgende zaken niet meetellen:

• De loonkost van de uren die je tijdens de werkuren aan de opleiding besteedde (tenzij specifiek anders overeengekomen binnen de grenzen van de wet).
• Algemene overheadkosten van het bedrijf.
• Kosten voor opleidingen die noodzakelijk zijn voor het behoud van de functie.

Het maximale terugbetalingsbedrag is wettelijk geplafonneerd:

• Binnen de eerste 1/3e van de overeengekomen periode: max. 80% van de kostprijs.
• Tussen 1/3e en 2/3e van de periode: max. 50%.
• In het laatste 1/3e deel: max. 20%.

Let op: als de werkgever een bedrag inhoudt dat hoger is dan het wettelijk toegelaten deel van je loon (de zogenaamde beslagbare grens), is dit een inbreuk op de Loonbeschermingswet.

Veelgestelde Vragen