Fusie en Splitsing van Vennootschappen: De Procedure

Inleiding

In het dynamische ondernemingslandschap zijn fusies en splitsingen strategische instrumenten die vennootschappen in staat stellen om te groeien, te herstructureren of zich aan te passen aan veranderende marktomstandigheden. Of het nu gaat om het vergroten van marktaandeel, het stroomlijnen van activiteiten of het afstoten van niet-kernactiviteiten, deze complexe operaties vereisen een grondige juridische voorbereiding en uitvoering. Het is dan ook cruciaal om de juiste juridische begeleiding in te schakelen om valkuilen te vermijden en het proces efficiënt te laten verlopen. Bij LawBase, met kantoren in onder andere Brugge, Gent en Antwerpen, zijn we gespecialiseerd in het begeleiden van vennootschappen bij dit soort ingrijpende beslissingen.

Dit artikel biedt een diepgaand inzicht in de procedurele aspecten van fusies en splitsingen van vennootschappen in België. We bespreken de relevante wetgeving, de verschillende stappen die moeten worden doorlopen en de praktische gevolgen voor de betrokken partijen. Het verkrijgen van deskundig juridisch advies van een ervaren advocaat is hierbij van onschatbare waarde.

Wat is een fusie of splitsing van een vennootschap?

Voordat we dieper ingaan op de procedure, is het belangrijk om te begrijpen wat we precies bedoelen met een fusie en een splitsing in de context van vennootschapsrecht.

Fusie van vennootschappen

Een fusie is een rechtshandeling waarbij twee of meer vennootschappen samensmelten tot één vennootschap. Er zijn hoofdzakelijk twee vormen:

• Fusie door overneming: Eén vennootschap (de overnemende vennootschap) neemt een andere vennootschap (de overgenomen vennootschap) over. De overgenomen vennootschap houdt op te bestaan en haar vermogen gaat onder algemene titel over op de overnemende vennootschap. De aandeelhouders van de overgenomen vennootschap worden aandeelhouders van de overnemende vennootschap.
• Fusie door oprichting van een nieuwe vennootschap: Twee of meer vennootschappen houden op te bestaan en brengen hun vermogen in een nieuw op te richten vennootschap. De aandeelhouders van de fuserende vennootschappen worden aandeelhouders van de nieuwe vennootschap.

Het belangrijkste kenmerk van een fusie is de overgang onder algemene titel van het gehele vermogen (activa en passiva) van de verdwijnende vennootschap(pen) naar de verkrijgende of nieuwe vennootschap, en de ruil van aandelen of deelbewijzen.

Splitsing van vennootschappen

Een splitsing is het tegenovergestelde van een fusie: een vennootschap wordt opgesplitst in twee of meer vennootschappen. Ook hier zijn er verschillende vormen:

• Splitsing door overneming: Een vennootschap (de splitsende vennootschap) draagt haar vermogen of een deel ervan onder algemene titel over aan twee of meer bestaande of nieuw op te richten vennootschappen (de verkrijgende vennootschappen). De splitsende vennootschap houdt op te bestaan.
• Splitsing door oprichting van nieuwe vennootschappen: De splitsende vennootschap draagt haar vermogen of een deel ervan onder algemene titel over aan twee of meer nieuw op te richten vennootschappen. De splitsende vennootschap houdt op te bestaan.
• Partiële splitsing: Een vennootschap draagt een deel van haar vermogen onder algemene titel over aan één of meer bestaande of nieuw op te richten vennootschappen. De splitsende vennootschap blijft zelf bestaan.

Net als bij fusies, kenmerkt een splitsing zich door de overgang onder algemene titel van vermogensbestanddelen en de toekenning van aandelen of deelbewijzen aan de aandeelhouders van de splitsende vennootschap.

Juridisch kader in België

Het Belgische recht voorziet in een gedetailleerd kader voor fusies en splitsingen, voornamelijk vastgelegd in het Wetboek van Vennootschappen en Verenigingen (WVV). Dit wetboek, in werking getreden op 1 mei 2019, heeft de procedure vereenvoudigd en gemoderniseerd, maar maakt het niet minder complex voor wie er niet dagelijks mee bezig is. Daarom is juridisch advies van een gespecialiseerd advocatenkantoor zoals LawBase onmisbaar.

Relevante wetgeving

De belangrijkste bepalingen betreffende fusies en splitsingen zijn te vinden in Boek 12 van het WVV, specifiek de artikelen 12:1 tot 12:111. Deze bepalingen regelen onder meer:

• De verschillende types fusies en splitsingen.
• De procedurele stappen, inclusief de opmaak van het voorstel tot fusie/splitsing, de verslagen van de bestuursorganen en de commissaris, de publicatievereisten en de goedkeuring door de algemene vergadering.
• De bescherming van schuldeisers en minderheidsaandeelhouders.
• De gevolgen van de fusie of splitsing, zoals de overgang van vermogen en de gevolgen voor werknemers.

Naast het WVV kunnen ook andere wetgevingen relevant zijn, zoals het sociaal recht (bijvoorbeeld in geval van overgang van onderneming en de rechten van werknemers), fiscaal recht (met betrekking tot de fiscale neutraliteit van de operatie) en mededingingsrecht (bij grootschalige fusies die de concurrentie kunnen beïnvloeden). Onze advocaten in Sint-Niklaas en Leuven kunnen u hierover gedetailleerd informeren.

Recente rechtspraak

De rechtspraak speelt een belangrijke rol in de interpretatie en toepassing van de wetgeving rond fusies en splitsingen. Hoewel het WVV relatief nieuw is, bouwt het voort op eerdere wetgeving en rechtspraak. Recente uitspraken van hoven en rechtbanken focussen vaak op de correcte naleving van de procedurele vereisten en de bescherming van de belangen van alle betrokken partijen, in het bijzonder schuldeisers en minderheidsaandeelhouders. Zo wordt er streng toegezien op de correctheid van de waardebepalingen en de naleving van de informatieplicht.

Een voorbeeld van een aandachtspunt in de rechtspraak is de correcte toepassing van de regels inzake de ruilverhouding bij fusies. Indien de ruilverhouding onbillijk is, kunnen aandeelhouders de nietigheid van de fusie vorderen of een aanvullende schadevergoeding eisen. Dit onderstreept het belang van een gedegen voorbereiding en de opmaak van correcte verslagen door onafhankelijke deskundigen.

Praktische gevolgen en de procedure

De procedure voor een fusie of splitsing is strak gereglementeerd en vereist verschillende stappen. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste fasen:

1. Voorbereidende fase

• Strategische beslissing en due diligence: Dit is de fase waarin de vennootschappen de strategische noodzaak en haalbaarheid van de fusie of splitsing onderzoeken. Er wordt een grondige due diligence uitgevoerd om alle juridische, financiële, fiscale en operationele aspecten van de betrokken vennootschappen in kaart te brengen.
• Opmaak van het voorstel tot fusie/splitsing: De bestuursorganen van de betrokken vennootschappen stellen een gedetailleerd voorstel op. Dit document bevat essentiële informatie zoals de identiteit van de vennootschappen, de motivering, de ruilverhouding van de aandelen, de datum vanaf wanneer de verrichtingen boekhoudkundig zullen worden verwerkt, en de gevolgen voor de werknemers.
• Verslagen van de bestuursorganen: De bestuursorganen van elke vennootschap moeten een verslag opstellen waarin zij het voorstel tot fusie of splitsing toelichten en motiveren, en de juridische en economische aspecten ervan analyseren.
• Verslag van de commissaris (of bedrijfsrevisor): Een onafhankelijk commissaris (of bedrijfsrevisor) wordt aangesteld om het voorstel tot fusie/splitsing en de ruilverhouding te onderzoeken en hierover een verslag uit te brengen. Dit verslag is cruciaal voor de bescherming van de aandeelhouders.

2. Publicatie en inzage

• Deponering en publicatie: Het voorstel tot fusie/splitsing, samen met de verslagen, moet worden neergelegd bij de griffie van de ondernemingsrechtbank en worden gepubliceerd in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad. Dit garandeert de transparantie en geeft belanghebbenden de mogelijkheid om kennis te nemen van de voorgenomen operatie.
• Inzage door aandeelhouders en schuldeisers: Gedurende een bepaalde periode (meestal één maand) kunnen aandeelhouders en schuldeisers de relevante documenten inzien op de zetel van de vennootschappen.

3. Goedkeuring door de algemene vergadering

• Bijeenroepen van de algemene vergadering: Na de publicatieperiode worden de algemene vergaderingen van de betrokken vennootschappen bijeengeroepen om te stemmen over het voorstel tot fusie of splitsing.
• Stemvereisten: De beslissing tot fusie of splitsing vereist doorgaans een gekwalificeerde meerderheid (meestal 3/4 van de uitgebrachte stemmen) en een aanwezigheidsquorum.

4. Bescherming van schuldeisers

Schuldeisers van de betrokken vennootschappen genieten een specifieke bescherming. Na de publicatie van het voorstel tot fusie of splitsing hebben zij een periode (meestal twee maanden) om verzet aan te tekenen tegen de operatie indien zij menen dat hun belangen worden geschaad. De rechtbank kan dan voorwaarden opleggen of de fusie/splitsing verbieden indien de belangen van de schuldeisers onvoldoende gewaarborgd zijn. Dit is een complex aspect waarbij juridische hulp cruciaal is om een rechtszaak te voorkomen of succesvol te navigeren.

5. Verlijden van de akte en publicatie

Indien alle stappen correct zijn doorlopen en er geen succesvol verzet is aangetekend, kan de fusie of splitsing worden vastgesteld door middel van een notariële akte. Deze akte wordt vervolgens neergelegd bij de griffie van de ondernemingsrechtbank en gepubliceerd in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad. Pas na deze publicatie is de fusie of splitsing definitief en tegenstelbaar aan derden.

6. Gevolgen

De gevolgen van een fusie of splitsing zijn ingrijpend:

• Overgang onder algemene titel: Het vermogen (activa en passiva) van de verdwijnende vennootschap(pen) gaat van rechtswege over op de verkrijgende vennootschap(pen).
• Aandeelhouders: De aandeelhouders van de verdwijnende vennootschap(pen) worden aandeelhouders van de verkrijgende of nieuwe vennootschap(pen).
• Werknemers: De arbeidsovereenkomsten van de werknemers gaan over naar de verkrijgende vennootschap(pen) met behoud van hun rechten en plichten.
• Fiscaal: Mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan, kunnen fusies en splitsingen fiscaal neutraal verlopen, wat betekent dat er geen onmiddellijke belastingheffing plaatsvindt op de meerwaarden.

Elke stap in deze procedure is doorspekt met juridische vereisten en potentiële valkuilen. Een ervaren advocaat van LawBase kan u hierbij van begin tot eind begeleiden, of het nu gaat om een fusie in Antwerpen of een splitsing in Tongeren.

Wat kunt u doen?

Indien u een fusie of splitsing van uw vennootschap overweegt, is een proactieve en weloverwogen aanpak essentieel. Hier zijn enkele stappen die u kunt ondernemen:

1. Vroege planning en analyse: Begin tijdig met het strategisch plannen van de operatie. Bepaal de doelstellingen, identificeer potentiële risico's en voordelen, en evalueer de haalbaarheid.
2. Schakel gespecialiseerd juridisch advies in: Neem zo snel mogelijk contact op met een gespecialiseerd advocatenkantoor. De complexiteit van de wetgeving en de procedure vereisen expertise. Een advocaat kan u helpen bij het opstellen van het voorstel, het navigeren door de regelgeving, het beschermen van uw belangen en het voorkomen van geschillen.
3. Financiële en fiscale expertise: Werk nauw samen met accountants en fiscalisten om de financiële en fiscale impact van de fusie of splitsing te beoordelen en te optimaliseren.
4. Communicatie met belanghebbenden: Zorg voor transparante communicatie met aandeelhouders, werknemers en andere belanghebbenden. Dit kan helpen om weerstand te verminderen en een soepele overgang te garanderen.
5. Zorgvuldige documentatie: Houd alle documentatie nauwkeurig bij, van de eerste besprekingen tot de definitieve notariële akte. Correcte en volledige documentatie is cruciaal voor de geldigheid van de operatie en ter bewijs in geval van betwisting.

Hulp nodig? LawBase staat klaar

Het proces van een fusie of splitsing van vennootschappen kan overweldigend lijken door de vele juridische en administratieve vereisten. Het is een ingrijpende beslissing met verstrekkende gevolgen voor alle betrokken partijen. Daarom is het van cruciaal belang om u te laten bijstaan door een ervaren advocaat die de Belgische wetgeving door en door kent.

Bij LawBase beschikken we over een team van gespecialiseerde advocaten in ondernemingsrecht die u van A tot Z kunnen begeleiden bij uw fusie- of splitsingsproject. Of u nu een ondernemer bent in Gent die een strategische fusie overweegt, of een bedrijf in Leuven dat een splitsing nodig heeft voor optimale efficiëntie, wij bieden u het nodige juridisch advies en de begeleiding om de procedure vlot en conform de wet te laten verlopen.

Wij helpen u bij het opstellen van alle benodigde documenten, het adviseren over de beste structuur, het onderhandelen met andere partijen en het vertegenwoordigen van uw belangen. Onze expertise strekt zich uit over alle fasen van het proces, inclusief de bescherming van uw rechten en plichten, en het afhandelen van eventuele geschillen die zich kunnen voordoen.

Neem vandaag nog contact op met één van onze kantoren in Brugge, Gent, Antwerpen (Mortsel), Sint-Niklaas, Tongeren of Leuven voor een vrijblijvend gesprek. Wij bieden u een gratis consultatie aan om uw specifieke situatie te bespreken en de mogelijkheden te verkennen. Laat LawBase u helpen om deze complexe juridische procedure succesvol te doorlopen en uw ondernemingsdoelstellingen te realiseren.