Politierechtbank: wat te verwachten?

Een dagvaarding ontvangen voor de politierechtbank is voor veel burgers een stressvolle ervaring. Of het nu gaat om een snelheidsovertreding, een alcoholintoxicatie of een verkeersongeval, de procedure bij de politierechtbank volgt strikte juridische regels. Als ervaren advocaten bij LawBase staan wij dagelijks cliënten bij over heel Vlaanderen om hun verdediging op te bouwen en de impact van een veroordeling te minimaliseren.

In dit artikel leggen we haarfijn uit wat u kunt verwachten wanneer u voor de politierechter moet verschijnen. We bespreken de wettelijke basis, de stappen van de procedure en de praktische modaliteiten van de zitting. Een goede voorbereiding is immers het halve werk om een zware straf of een langdurig rijverbod te vermijden.

Wettelijk Kader

De politierechtbank is een gespecialiseerde rechtbank die zowel strafrechtelijke als burgerrechtelijke bevoegdheden heeft. Het wettelijk kader voor de werking van deze rechtbank en de procesvoering is hoofdzakelijk terug te vinden in het Gerechtelijk Wetboek en het Wetboek van Strafvordering.

Een cruciaal artikel in dit verband is Artikel 138 van het Gerechtelijk Wetboek. Dit artikel bepaalt de materiële bevoegdheid van de politierechtbank. In essentie is de politierechtbank bevoegd voor alle overtredingen van de Wegverkeerswet en de bijbehorende uitvoeringsbesluiten (zoals de Wegcode). Daarnaast behandelt de politierechtbank burgerlijke vorderingen tot schadevergoeding die voortvloeien uit verkeersongevallen, ongeacht de hoogte van het geëiste bedrag.

Naast de Wegverkeerswet moet ook rekening worden gehouden met de wetgeving rond de verplichte aansprakelijkheidsverzekering voor motorvoertuigen. De politierechter zal vaak niet alleen oordelen over de straf (boete of rijverbod), maar ook over de aansprakelijkheid bij een aanrijding. Hierbij speelt de bewijslast een grote rol, waarbij het proces-verbaal van de politie een bijzondere bewijskracht heeft tot bewijs van het tegendeel.

Procedure en Stappen

De weg naar de politierechtbank begint meestal met een proces-verbaal, gevolgd door een dagvaarding. Hieronder volgt het chronologische verloop van de procedure:

• De Dagvaarding: Dit is een officieel document dat door een gerechtsdeurwaarder aan u wordt betekend. Hierin staat waar en wanneer u moet verschijnen, en welke inbreuken u precies ten laste worden gelegd.
• De Verschijning: Op de dag van de zitting moet u (of uw advocaat) aanwezig zijn. Bij de politierechtbank is persoonlijke verschijning niet altijd verplicht als u zich laat vertegenwoordigen door een advocaat, tenzij de rechter expliciet uw persoonlijke verschijning beveelt.
• Het Dossieronderzoek: Uw advocaat heeft voorafgaand aan de zitting het strafdossier ingezien. Dit bevat de vaststellingen van de politie, eventuele getuigenverklaringen en uw eigen verhoor.
• Het Pleidooi: Tijdens de zitting krijgt eerst de Procureur des Konings het woord om de strafmaat te vorderen. Daarna krijgt uw advocaat (en eventueel uzelf) de kans om de verdediging te voeren. Hierbij kunnen verzachtende omstandigheden worden aangevoerd.
• Het Vonnis: De rechter spreekt meestal niet onmiddellijk een vonnis uit. De zaak wordt 'in beraad' genomen, wat betekent dat de uitspraak meestal enkele weken later volgt.

Het is belangrijk om te weten dat u tegen een vonnis van de politierechtbank in hoger beroep kunt gaan bij de correctionele rechtbank, mits u de wettelijke termijnen respecteert.

Praktische Tips

Wanneer u voor de politierechter moet verschijnen, zijn er enkele praktische zaken die uw dossier gunstig kunnen beïnvloeden:

• Kijk uw verzekeringspolis na: In veel gevallen beschikt u over een rechtsbijstandsverzekering. Dit betekent dat uw verzekeraar de kosten van een advocaat volledig vergoedt. U heeft hierbij altijd de vrije keuze van advocaat.
• Bereid uw argumentatie voor: Heeft u een blanco strafblad? Was er sprake van een noodsituatie? Heeft u uw rijbewijs absoluut nodig voor uw werk? Verzamel bewijsstukken zoals een werkgeversattest.
• Wees op tijd en kleed u gepast: Respect voor de rechtbank is essentieel. Kom tijdig naar de zitting en zorg voor een verzorgde verschijning.
• Raadpleeg tijdig een specialist: De wetgeving rond verkeersrecht is complex en wijzigt regelmatig. Een gespecialiseerde advocaat kan procedurefouten opsporen of pleiten voor alternatieve straffen zoals een werkstraf of een rijverbod dat enkel in het weekend geldt.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Onze experts staan klaar om u te gidsen doorheen deze procedure. Een eerste videocall is gratis, en voor een fysieke consultatie van 30 minuten betaalt u slechts €50.

Kosten en Vergoedingen

Een procedure voor de politierechtbank brengt kosten met zich mee. Indien u wordt veroordeeld, zult u doorgaans de volgende bedragen moeten betalen:

• De Geldboete: Deze wordt uitgedrukt in basisbedragen die moeten worden vermenigvuldigd met de huidige 'opdeciemen' (momenteel factor 8).
• Gerechtskosten: Dit zijn de kosten voor de dagvaarding en de administratieve afhandeling.
• Bijdrage Slachtofferfonds: Een verplichte bijdrage van momenteel €200 (te vermenigvuldigen met opdeciemen) bij veroordelingen tot een bepaalde geldboete.
• Rechtsplegingsvergoeding (RPV): Indien er een burgerlijke partij betrokken is (bijvoorbeeld een tegenpartij bij een ongeval), kan de verliezende partij veroordeeld worden tot het betalen van een forfaitaire tegemoetkoming in de advocatenkosten van de winnende partij.

Wilt u weten op welke vergoeding u recht heeft of wat u mogelijk moet betalen? Gebruik onze handige rechtsplegingsvergoeding-calculator om een inschatting te maken van de kosten.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen over de politierechtbank.