Minnelijke schikking voor verkeersovertredingen

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Wetboek van Strafvordering(art. 216bis Sv)

  Minnelijke schikking die de strafvordering doet vervallen; de uitsluitingsgrond (§ 1), de betalingstermijn van vijftien dagen tot drie maanden (§ 1, tweede lid) en het onweerlegbaar vermoeden van fout tegenover het slachtoffer (§ 4)

• •
  Wetboek van Strafvordering(art. 216ter Sv)

  Bemiddeling in strafzaken, de vierde buitengerechtelijke afhandelingswijze

• •
  Wet betreffende de Politie over het Wegverkeer(art. 65 Wegverkeerswet)

  Onmiddellijke inning door de politie

• •
  Wet betreffende de Politie over het Wegverkeer(art. 65/1 Wegverkeerswet)

  Bevel tot betalen na een niet-betaalde minnelijke schikking: het bedrag verhoogd met 35 %, met dertig dagen om te betwisten

• •
  KB van 19 april 2014(bedragen van de inning en de consignatie)

  De tarieven van de onmiddellijke inning per graad van overtreding

• •
  Wet van 1 augustus 1985(art. 29)

  Verplichte bijdrage van € 250 aan het bijzonder Fonds tot hulp aan de slachtoffers, verschuldigd bij een veroordeling en niet bij een schikking

U opent de brievenbus en vindt een brief van het Parket: een voorstel tot minnelijke schikking. Betaal een bepaalde som binnen een strikte termijn, en de zaak is van de baan. Maar klopt de vaststelling wel? Is het bedrag correct? En verzwakt betalen uw positie bij een volgende overtreding? De keuze tussen betalen en betwisten lijkt eenvoudig, maar heeft juridische gevolgen die verder reiken dan dit ene dossier, zeker bij snelheids- of intoxicatiefeiten waar een rijverbod op de loer ligt.

U hoeft dit niet alleen uit te zoeken. Een advocaat verkeersrecht kan in één beoordeling inschatten of de schikking correct en opportuun is, of het proces-verbaal fouten bevat, en of betwisten voor de politierechtbank u meer oplevert dan het kost. Zo neemt u een beslissing op basis van feiten, niet van tijdsdruk.

Wat is een minnelijke schikking?

Wanneer u een verkeersovertreding begaat in België, wordt u in de meeste gevallen eerst geconfronteerd met een voorstel tot onmiddellijke inning of, in een later stadium, een minnelijke schikking. De minnelijke schikking is een instrument binnen het Belgische strafprocesrecht dat toelaat om de publieke rechtsvordering te doen vervallen door de betaling van een geldsom. Dit mechanisme beoogt de werklast van de politierechtbanken te verlichten en biedt de overtreder de mogelijkheid om een verschijning voor de rechter en een eventueel strafblad te vermijden.

Let op: een minnelijke schikking is niet hetzelfde als een onmiddellijke inning. De onmiddellijke inning gebeurt vaak kort na de vaststelling door de politie; de minnelijke schikking is een later voorstel dat van het Parket komt wanneer de inning niet werd betaald of niet mogelijk was.

Vier manieren om een verkeersdossier af te handelen

Er zijn vier manieren waarop een verkeersdossier buiten de rechtbank om kan worden afgehandeld, en zij komen van verschillende instanties:

• Onmiddellijke inning (art. 65 Wegverkeerswet, met de bedragen in het KB van 19 april 2014), voorgesteld door de politie kort na de vaststelling;
• Minnelijke schikking (art. 216bis Sv.), voorgesteld door het parket wanneer de inning niet werd betaald of niet mogelijk was;
• Bevel tot betalen (art. 65/1 Wegverkeerswet), het bevel dat de procureur geeft wanneer u de schikking niet betaalt;
• Bemiddeling in strafzaken (art. 216ter Sv.), waarbij het parket herstel, schadevergoeding of voorwaarden voorstelt in plaats van een geldsom.

Deze pagina gaat over de tweede. De minnelijke schikking in strafzaken vindt haar algemene basis in artikel 216bis van het Wetboek van Strafvordering. Voor verkeersovertredingen wordt dit specifiek geregeld door de Wegverkeerswet en de uitvoeringsbesluiten die de tarieven vastleggen. Op grond hiervan kan de procureur des Konings voor bepaalde inbreuken een geldsom voorstellen die de strafvordering doet vervallen.

Wanneer is een schikking uitgesloten?

Belangrijk om te begrijpen: wettelijk is een minnelijke schikking uitgesloten wanneer het feit van die aard lijkt dat het gestraft moet worden met meer dan twee jaar gevangenisstraf of een zwaardere straf, of wanneer het een zware aantasting van de lichamelijke integriteit inhoudt (art. 216bis, § 1 Sv.). Daarnaast speelt in de praktijk dat bij inbreuken waarvoor de wet een verplicht rijverbod voorschrijft, het parket doorgaans meteen dagvaardt. Bij zeer ernstige overtredingen, zoals zware intoxicatie of excessieve snelheidsovertredingen waarbij de wet een verplicht rijverbod voorschrijft, zal het Parket vaak direct overgaan tot dagvaarding zonder een schikking aan te bieden. De procureur behoudt immers een discretionaire bevoegdheid: hij is nooit verplicht om een schikking voor te stellen.

De procedure stap voor stap

De procedure rondom de minnelijke schikking bij verkeersovertredingen volgt een strikt wettelijk traject. Het begint doorgaans bij de vaststelling van de inbreuk door de politie. Indien de onmiddellijke inning niet wordt betaald, of indien de overtreding van die aard is dat een onmiddellijke inning niet volstaat (bijvoorbeeld bij zwaardere snelheidsovertredingen), wordt het dossier overgemaakt aan het Parket.

• Ontvangst van het voorstel: de procureur des Konings stuurt u een brief met het voorstel tot minnelijke schikking, een uitnodiging om een specifieke som te betalen binnen een gestelde termijn.
• Beraadslaging: als ontvanger heeft u de keuze: de som betalen of het voorstel weigeren. Betalen houdt een erkenning van de feiten in, maar niet noodzakelijk een veroordeling in de juridische zin.
• Betalingstermijn: de procureur bepaalt die zelf, maar zij bedraagt wettelijk ten minste vijftien dagen en ten hoogste drie maanden (art. 216bis, § 1, tweede lid Sv.). Hij kan die termijn verlengen bij bijzondere omstandigheden, of verkorten als u daarmee instemt. Bij niet-tijdige betaling vervalt het aanbod.
• Gevolgen van betaling: door tijdige en volledige betaling dooft de strafvordering uit. U kunt dan niet meer vervolgd worden voor deze specifieke feiten. Let op wanneer er schade aan derden is: die betaling geldt volgens art. 216bis, § 4 Sv. als een onweerlegbaar vermoeden van fout wanneer het slachtoffer u later voor de burgerlijke rechtbank aanspreekt. In dossiers met een ongeval weegt dat vaak zwaarder dan het schikkingsbedrag zelf.
• Niet-betaling en dagvaarding: gaat u niet akkoord met de feiten, dan kunt u het antwoordformulier invullen en de overtreding betwisten. Let wel: aanvaardt het Parket uw argumenten niet, dan volgt meestal een dagvaarding.

Wat kost een minnelijke schikking?

De bedragen van de minnelijke schikking zijn wettelijk vastgelegd en variëren naargelang de categorie van de overtreding (1ste tot 4de graad). Voor snelheidsovertredingen wordt de som berekend op basis van het aantal kilometers per uur boven de toegestane limiet.

Een minnelijke schikking omvat geen verplichte bijdrage aan het bijzonder Fonds tot hulp aan de slachtoffers, een forfaitaire bijdrage van € 250. Wel kan de procureur de gerechtskosten en de kosten van analyse, vernietiging, bewaring of deskundig onderzoek aan het bedrag toevoegen (art. 216bis, § 1 Sv.), en komt er steeds een administratieve toeslag bovenop. Dit maakt de minnelijke schikking financieel vaak de aantrekkelijkste optie voor wie de feiten niet kan betwisten. Houd er echter rekening mee dat bij een betwisting voor de rechter de kosten aanzienlijk kunnen oplopen als u in het ongelijk wordt gesteld.

Uw rechtsbijstandsverzekering kan in veel gevallen de kosten van een advocaat dekken, vaak ook al bij de voorbereiding van een verweer tegen een minnelijke schikking. Het loont om dit vooraf na te gaan; het advies kost u dan mogelijk niets.

Betalen of betwisten: hoe beslist u?

Wanneer u een brief van het Parket ontvangt, is een weloverwogen reactie essentieel:

• Controleer de bewijslast: ga na of de vaststellingen correct zijn. Bij snelheidsovertredingen kan het lonen de ijkingsverslagen van de gebruikte apparatuur op te vragen.
• Maak een kosten-batenanalyse: een schikking is vaak goedkoper dan een procedure voor de politierechtbank, waar bij veroordeling ook gerechtskosten en een bijdrage aan het Slachtofferfonds gelden.
• Let op recidive: hoewel een schikking niet op uw strafblad verschijnt, wordt ze wel geregistreerd in de registers van het Parket. Bij een nieuwe overtreding kan dat het Parket strenger doen optreden.
• Betaal tijdig: besluit u te betalen, doe dit dan onmiddellijk. Administratieve vertraging kan tot laattijdige registratie leiden en de procedure alsnog activeren.
• Win advies in: bij twijfel over de ernst van de overtreding of de correctheid van het proces-verbaal is een gespecialiseerd advocaat verkeersrecht aangewezen.

Voorbeelden uit de praktijk (illustratief)

De volgende situaties zijn illustratief en dienen enkel om de aanpak te verduidelijken; ze zijn geen weergave van een specifiek dossier of een garantie op resultaat.

Onze aanpak

1. Intake: videocall. U legt uw situatie voor; wij beoordelen het voorstel en de termijn, en zeggen eerlijk of actie zinvol is.
2. Strategie. We bepalen samen of betalen, heronderhandelen of betwisten voor de politierechtbank de beste weg is, met een heldere inschatting van kosten en risico's.
3. Onderhandeling of dagvaarding. We nemen contact op met het Parket of bereiden de verdediging voor de rechtbank voor, inclusief het opvragen van bewijsstukken zoals ijkingsverslagen.
4. Procedure. Bij een zaak voor de politierechtbank staan wij u bij en pleiten wij uw verweer.
5. Nazorg. We lichten de gevolgen toe (registratie, recidive, verzekering) zodat u weet waar u staat voor de toekomst.

Een voorstel tot minnelijke schikking dwingt u tot een snelle beslissing met blijvende gevolgen. Een advocaat verkeersrecht haalt de tijdsdruk uit uw dossier: hij of zij beoordeelt het proces-verbaal, controleert het bedrag, weegt betalen tegen betwisten af en verdedigt u indien nodig voor de politierechtbank.

Bekijk het volledige aanbod van onze advocaten verkeersrecht of plan meteen uw videocall in.