Recidive bij verkeersovertredingen: hogere straffen

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Wet betreffende de Politie over het Wegverkeer

Wanneer u een verkeersovertreding begaat, wordt er in eerste instantie vaak gekeken naar de ernst van de feiten. Echter, in het Belgische verkeersrecht weegt uw verleden als chauffeur zwaar door op de uiteindelijke strafmaat. Wie binnen een bepaalde periode herhaaldelijk zware fouten begaat, wordt beschouwd als een recidivist. De wetgever gaat er in dat geval van uit dat een eerdere sanctie onvoldoende effect heeft gehad, wat resulteert in aanzienlijk strengere straffen, verplichte examens en langere rijverboden. Bij LawBase zien we dagelijks hoe cliënten verrast worden door de snelheid waarmee de herhalingsregels in werking treden.

Wettelijk Kader

De basis voor de bestraffing van recidive in het verkeer ligt verankerd in de Wegverkeerswet, meer specifiek in de artikelen 36 tot en met 38. Deze artikelen vormen de ruggengraat van het sanctiebeleid voor wie hardleers is in het verkeer. De wet maakt een onderscheid tussen algemene herhaling en specifieke herhaling voor zware overtredingen.

Sinds de wetswijziging van 2015 is de definitie van recidive aanzienlijk verstrengd. We spreken van wettelijke herhaling wanneer een bestuurder binnen een periode van drie jaar na een eerdere veroordeling door de politierechtbank opnieuw een zware overtreding begaat. Het gaat hierbij om overtredingen van de derde en de vierde graad — het negeren van een rood licht is een overtreding van de derde graad (artikel 3, 36° van het KB van 30 september 2005), het overschrijden van een doorlopende witte lijn in gevaarlijke omstandigheden kan de vierde graad halen —, rijden onder invloed van alcohol of drugs, vluchtmisdrijf, of rijden zonder geldig rijbewijs.

De wetgever hanteert het principe van de 'referentieperiode'. Deze periode van drie jaar wordt gerekend van de dag van de uitspraak van een vorig veroordelend vonnis dat in kracht van gewijsde is gegaan — niet vanaf de dag waarop dat vonnis definitief werd. Indien u binnen die drie jaar opnieuw een van de limitatief opgesomde zware inbreuken begaat, treedt het mechanisme van de verdubbeling van de straffen in werking.

Procedure en Stappen

Wanneer u als recidivist wordt gedagvaard voor de politierechtbank, volgt de procedure een strikt juridisch pad. Het parket zal bij de dagvaarding steeds uw strafregister (het zogenaamde 'uittreksel uit het strafregister') voegen. Dit document is cruciaal, aangezien de rechter hierop de eerdere veroordelingen baseert om te bepalen of er sprake is van wettelijke recidive.

• De Dagvaarding: U ontvangt een dagvaarding om te verschijnen voor de politierechtbank van de plaats waar het laatste delict is gepleegd. LawBase heeft gespecialiseerde advocaten in de regio's Brugge, Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren om u bij te staan.
• De Zitting: Tijdens de zitting zal de rechter nagaan of de nieuwe overtreding binnen de driejarige termijn valt. Is dit het geval, dan is de rechter wettelijk verplicht om de strengere strafmaten van artikel 38 toe te passen.
• Het Vonnis: De rechter spreekt een vonnis uit waarin niet alleen de geldboete en het rijverbod worden vastgelegd, maar waarin vaak ook de herstelexamens (theoretisch, praktisch, medisch en psychologisch) verplicht worden opgelegd.

Het is belangrijk om te weten dat bij een tweede veroordeling binnen de drie jaar voor bepaalde zware feiten, de rechter de geldboetes kan verdubbelen. Bij een nieuwe herhaling binnen diezelfde periode blijft het bij een verdubbeling: artikel 36, tweede lid en artikel 37bis, § 2 laten toe de straffen te verdubbelen. Een verdrievoudiging kent de Wegverkeerswet niet.

Praktische Tips

Wordt u geconfronteerd met een dagvaarding waarbij recidive een rol speelt? Dan is een proactieve houding essentieel. Hier zijn enkele praktische adviezen van onze experts:

• Check uw rechtsbijstandverzekering: In de meeste gevallen dekt uw autoverzekering de kosten van een advocaat. Dit betekent dat u zich kosteloos kunt laten bijstaan door een expert van LawBase.
• Bereid uw verdediging voor: Verzamel bewijzen van uw professionele of familiale nood aan een voertuig. Hoewel de rechter bij recidive vaak minder marge heeft, kan een goed onderbouwd dossier helpen om de modaliteiten van het rijverbod (bijvoorbeeld een weekendrijverbod) te bespreken.
• Gebruik onze tools: Om een inschatting te maken van de mogelijke geldboete, kunt u gebruikmaken van onze verkeersboete-calculator. Houd er rekening mee dat deze calculator de basisbedragen weergeeft; bij recidive kunnen deze bedragen aanzienlijk hoger liggen.
• Vraag om een videocall: Bij LawBase bieden we een eerste videocall aan om uw situatie te analyseren. Een videocall van 30 minuten met een advocaat kost € 60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost € 90,75 incl. btw.

Kosten en Vergoedingen

De financiële impact van recidive is tweeledig: de effectieve boete en de bijkomende kosten. De geldboetes bij herhaling worden berekend op basis van de wettelijke maxima, die vervolgens vermenigvuldigd worden met de opdeciemen (sinds 1 februari 2026 factor 10, voordien factor 8).

Naast de boete moet u rekening houden met:

• De gerechtskosten: De kosten voor de dagvaarding en de bijdrage aan het Fonds voor hulp aan slachtoffers van opzettelijke gewelddaden (een wettelijk basisbedrag, te vermenigvuldigen met de opdeciemen).
• Kosten voor herstelexamens: Indien de rechter u verplicht om medische of psychologische proeven af te leggen, zijn de kosten hiervan volledig voor uw rekening. Deze kunnen oplopen tot enkele honderden euro's.
• Verhoging van de verzekeringspremie: Verzekeraars beschouwen recidivisten als een hoger risico, wat kan leiden tot een drastische verhoging van uw premie of zelfs opzegging van uw polis.

Het inschakelen van een advocaat via uw rechtsbijstand is daarom de meest kostenefficiënte manier om uw schade te beperken. Onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren staan klaar om uw dossier te screenen op procedurefouten of verzachtende omstandigheden.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest gestelde vragen over recidive in het verkeersrecht.