Erfenis Simulator 2026

Wanneer iemand overlijdt, rijst de vraag: wie erft wat? Het Belgische erfrecht bepaalt een gedetailleerd systeem van wettelijke erfopvolging dat in werking treedt wanneer er geen testament is. Dit systeem is gebaseerd op verwantschap en beschermt bepaalde erfgenamen met een zogenaamd reservatair erfdeel.

De erfgenamen worden ingedeeld in vier ordes, waarbij elke orde de volgende uitsluit:

• Eerste orde: Afstammelingen (kinderen, kleinkinderen)
• Tweede orde: Ouders samen met broers en zussen
• Derde orde: Ascendenten (grootouders, overgrootouders)
• Vierde orde: Zijverwanten tot de vierde graad (ooms, tantes, neven, nichten)

De langstlevende partner neemt een bijzondere positie in. Bij gehuwden en wettelijk samenwonenden krijgt de partner het vruchtgebruik op de gezinswoning en de huisraad, plus vruchtgebruik op de rest van de nalatenschap wanneer er kinderen zijn. Bij feitelijk samenwonenden is er geen automatisch erfrecht – een testament is noodzakelijk.

Onze Erfenis Simulator helpt u te begrijpen hoe uw nalatenschap zou worden verdeeld volgens deze wettelijke regels, zodat u kunt overwegen of een testament nodig is om uw wensen te realiseren.

Een fundamenteel principe in het Belgische erfrecht is de reserve: het deel van de nalatenschap waarop bepaalde erfgenamen onvoorwaardelijk recht hebben. Sinds de hervorming van het erfrecht in 2018 is de reserve vereenvoudigd.

Huidige regels (2026):

• Kinderen hebben samen recht op de helft van de nalatenschap, ongeacht hoeveel kinderen er zijn
• De andere helft is het beschikbaar deel waarover u vrij kunt beschikken via testament of schenking
• Ouders hebben sinds 2018 geen reserve meer, maar wel een onderhoudsvordering indien ze behoeftig zijn

Dit betekent dat u als erflater meer vrijheid heeft dan vroeger. U kunt tot de helft van uw vermogen aan anderen dan uw kinderen geven, bijvoorbeeld aan uw partner, een goed doel, of een stiefkind dat niet automatisch erft.

Voorbeeld: U heeft twee kinderen en een vermogen van €400.000. De reserve voor beide kinderen samen bedraagt €200.000 (50%). U kunt de andere €200.000 vrij verdelen. Zonder testament krijgt elk kind €200.000 (50%), maar met een testament kunt u bepalen dat bijvoorbeeld uw partner een groter deel krijgt uit het beschikbaar deel.

Let op: schenkingen die u tijdens uw leven deed, worden meegerekend bij het bepalen van de reserve. Dit kan leiden tot inkorting als blijkt dat de reserve van uw kinderen is aangetast.

Een belangrijk concept in het erfrecht is de splitsing tussen vruchtgebruik en blote eigendom. Deze constructie komt vaak voor bij de langstlevende partner.

Vruchtgebruik is het recht om:

• Een goed te gebruiken (bijvoorbeeld in de woning blijven wonen)
• De vruchten te genieten (huurinkomsten ontvangen, intresten incasseren)
• Maar niet om het goed te verkopen of weg te schenken

Blote eigendom is het eigendomsrecht zonder het gebruiksrecht. De blote eigenaar wordt volle eigenaar wanneer het vruchtgebruik eindigt (meestal bij overlijden van de vruchtgebruiker).

In de praktijk krijgt de langstlevende echtgenoot vaak het vruchtgebruik op de gezinswoning, terwijl de kinderen de blote eigendom krijgen. Dit beschermt de partner (die kan blijven wonen) maar garandeert ook dat de kinderen uiteindelijk eigenaar worden.

De waarde van vruchtgebruik wordt bepaald door de leeftijd van de vruchtgebruiker – hoe jonger, hoe meer het waard is. Dit is relevant voor de berekening van successierechten.

De Erfenis Simulator is ontworpen vanuit het perspectief van de erflater: de persoon die wil weten hoe zijn of haar nalatenschap zou worden verdeeld. In enkele stappen krijgt u een helder overzicht.

In stap 1 geeft u uw gezinssituatie aan: bent u gehuwd, wettelijk samenwonend of alleenstaand? Heeft u kinderen? Leven uw ouders nog? Heeft u broers of zussen?

In stap 2 kunt u optioneel de waarde van uw vermogen invullen om een concreet beeld te krijgen van de bedragen die elk erfgenaam zou ontvangen.

Na het invullen ontvangt u een visueel overzicht van de wettelijke verdeling, inclusief uitleg over reserve en beschikbaar deel. U ziet wie uw wettelijke erfgenamen zijn en welk aandeel zij elk ontvangen. Deze resultaten kunt u gratis per email ontvangen om ze rustig te bestuderen of te delen met uw partner of adviseur.

De simulator toont de situatie zonder testament. Wilt u een andere verdeling? Dan is erfplanning aan de orde. Onze advocaten kunnen u adviseren over de mogelijkheden.

De Erfenis Simulator geeft u inzicht in de wettelijke verdeling van uw nalatenschap. Na het invullen ontvangt u uw resultaten gratis per email, met een overzichtelijke weergave van wie wat erft volgens de huidige wetgeving.

Bent u tevreden met deze verdeling? Dan is wellicht geen actie nodig. Maar in veel situaties wijkt de gewenste verdeling af van de wettelijke:

• U wilt uw partner beter beschermen
• U wilt een stiefkind of pleegkind laten erven
• U wilt een kind meer of minder geven dan de anderen
• U wilt schenken aan een goed doel
• U wilt de successierechten voor uw erfgenamen beperken

Via de tool kunt u eenvoudig een afspraak aanvragen met één van onze erfrecht specialisten. Wij helpen u bij:

• Het opstellen of aanpassen van een testament
• Fiscaal vriendelijke schenkingsstrategieën
• Erfplanning voor samengestelde gezinnen
• Bescherming van de langstlevende partner
• Begeleiding bij de afwikkeling van een nalatenschap

LawBase combineert juridische expertise met praktisch advies. Of u nu wilt plannen voor de toekomst of een nalatenschap moet afwikkelen: wij begeleiden u stap voor stap.