Verzet tegen verstekvonnis: 1 jaar cel voor rijden tijdens verval

Relevante Juridische Tools

De feiten

In juni 2025 werd een bestuurder betrapt terwijl hij een personenauto bestuurde onder invloed van drugs. Volgens het vonnis ging het om cannabis en cocaïne. Op dat ogenblik was hij vervallen van het recht tot sturen: de rechtbank van eerste aanleg had hem eerder een verval opgelegd van 60 dagen, waarvan 30 dagen met uitstel, en bovendien een verval voor de duur afhankelijk van het bewijs dat hij niet meer ongeschikt was om een motorvoertuig te besturen.

Daarnaast was hij eerder al veroordeeld wegens een overtreding van art. 34, § 2, 35 of 37bis, § 1 WVW en wegens rijden tijdens verval (art. 48 WVW). Het openbaar ministerie vervolgde hem voor twee tenlasteleggingen, telkens met de omstandigheid van herhaling:

• A: sturen onder invloed van drugs (art. 37bis, § 1, 1° WVW), in herhaling (art. 37bis, § 2 WVW), met toepassing van art. 38, § 1 en § 6 WVW;
• B: sturen spijts verval (art. 48, eerste lid, 1° WVW), in herhaling (art. 48, tweede lid WVW), met toepassing van art. 38, § 6 en art. 42 WVW.

Op 11 februari 2026 veroordeelde de politierechtbank hem bij verstek. Dat vonnis werd op 6 maart 2026 aan zijn woonst betekend. Bij exploot van 13 maart 2026 tekende hij verzet aan. Op 1 april 2026 stelde de rechtbank bij tussenvonnis een deskundige aan om advies te geven over zijn rijgeschiktheid; het verslag werd op 11 juni 2026 neergelegd. Op 17 juni 2026 volgde de uitspraak op verzet, op tegenspraak.

De rechtsvraag

Was het verzet ontvankelijk, en welke straf past bij iemand die in herhaling onder invloed van drugs rijdt tijdens een verval, en die bovendien ongeschikt blijkt om te rijden?

Wat zegt de wet?

Verzet tegen een verstekvonnis: art. 187 Sv.

Het vonnis haalt art. 187 Sv. aan. In deze zaak verklaarde de rechtbank het verzet ontvankelijk en hield zij het verstekvonnis voor de aangevochten onderdelen voor niet-bestaande. Zij beoordeelde de zaak opnieuw binnen de perken van de akte van verzet. Omdat het verstek aan de beklaagde te wijten was, legde zij de kosten van het eerste vonnis en van het verzet ten laste van de beklaagde.

Drugs in het verkeer: art. 37bis WVW

Voor feiten van juni 2025 bestrafte art. 37bis, § 1 WVW het besturen van een voertuig met een van de opgesomde stoffen (onder meer THC en cocaïne) met een gehalte gelijk aan of hoger dan de wettelijke grenswaarde met een geldboete van 200 tot 2.000 euro. Bij herhaling binnen drie jaar voorzag § 2 in een gevangenisstraf van een maand tot twee jaar en een geldboete van 400 tot 5.000 euro, of een van die straffen alleen. Die bedragen werden vermenigvuldigd met 8 (70 opdeciemen).

Rijden tijdens verval: art. 48 WVW

Art. 48 WVW bestrafte het besturen van een voertuig spijts het uitgesproken verval met een gevangenisstraf van vijftien dagen tot twee jaar en een geldboete van 500 tot 2.000 euro, of een van die straffen alleen, en met een verval van ten minste drie maanden en ten hoogste vijf jaar of levenslang. Bij herhaling binnen drie jaar te rekenen van de dag van de uitspraak van een vorig veroordelend vonnis dat in kracht van gewijsde is gegaan, worden de gevangenisstraffen en geldboeten verdubbeld.

Verplicht verval bij herhaling: art. 38, § 6 WVW

De rechtbank paste art. 38, § 6, eerste lid WVW toe wegens de eerdere veroordeling. Volgens de motivering moest daardoor een verval van het recht tot sturen van ten minste drie maanden worden uitgesproken en moest het herstel afhankelijk worden gemaakt van het slagen voor een theoretisch en praktisch examen en een medisch en psychologisch onderzoek.

Rijongeschiktheid: art. 42 WVW

Wordt de schuldige naar aanleiding van een veroordeling wegens een verkeersinbreuk lichamelijk of geestelijk ongeschikt bevonden, dan moet de rechter een verval uitspreken. "De duur van het verval van het recht tot sturen is afhankelijk van het bewijs dat betrokkene niet meer ongeschikt is om een motorvoertuig te besturen."

Wat geldt vandaag?

De feiten dateren van juni 2025. Voor de beoordeling van het vonnis van 17 juni 2026 vormt het toen geldende oude recht het toepasselijke kader. Ook na 1 september 2026 blijft het oude recht voor deze feiten het vertrekpunt, met toepassing van gunstiger nieuwe bepalingen waar dat aan de orde is. Die vergelijking moet per onderdeel gebeuren overeenkomstig art. 2 Sw.; de datum van het vonnis vervangt de pleegdatum niet als uitgangspunt. Art. 78, § 1, tweede lid Sw. behoudt voor feiten van vóór de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek de opdeciemen die op het moment van de feiten golden. Voor deze feiten van juni 2025 is de verhoging van de geldboeten met 70 opdeciemen (× 8) dus correct.

De beslissing van de rechtbank

De rechtbank verklaarde het verzet ontvankelijk. Het vonnis van 11 februari 2026 werd voor de aangevochten onderdelen "voor niet-bestaande gehouden", en de rechtbank deed opnieuw uitspraak over de grond van de zaak. Beide tenlasteleggingen werden bewezen verklaard, telkens in staat van herhaling.

Over het rijden tijdens verval stelt de rechtbank dat de beklaagde verder bleef rijden "zonder zich iets aan te trekken van de wettelijke bepalingen en de uitspraken van de rechtbanken". De rechtbank overwoog uitdrukkelijk alle alternatieven voor de gevangenisstraf (elektronisch toezicht, werkstraf en autonome probatiestraf), maar besloot dat enkel een gevangenisstraf, een effectieve geldboete en een verval met proeven voldoende konden werken. Een werkstraf achtte zij geen adequate straf.

Op basis van het deskundig verslag, en omdat er geen betwisting was over de toepassing van art. 42 WVW, oordeelde de rechtbank dat de beklaagde lichamelijk of geestelijk ongeschikt was om een motorvoertuig te besturen.

De straffen na verzet, vergeleken met het verstekvonnis:

• Tenlastelegging A (drugs in herhaling): geldboete van 4.000 euro (500 euro × 8), vervangbaar door een rijverbod van 150 dagen, in plaats van 6.400 euro; verval van 6 maanden met de vier herstelexamens en -onderzoeken, zoals bij verstek.
• Tenlastelegging B (rijden tijdens verval in herhaling): gevangenisstraf van 1 jaar in plaats van 18 maanden; geldboete van 8.000 euro (1.000 euro × 8), vervangbaar door een rijverbod van 300 dagen, zoals bij verstek; verval van 18 maanden in plaats van 2 jaar, opnieuw met de vier herstelexamens en -onderzoeken.
• Art. 42 WVW: verval van het recht om alle motorvoertuigen te besturen voor de duur afhankelijk van het bewijs dat de beklaagde niet meer ongeschikt is.

Het vonnis verleent geen uitstel. De beklaagde moest zijn rijbewijs binnen vier werkdagen na de uitspraak ter griffie neerleggen, en het verval ging in bij de uitspraak, niettegenstaande voorziening. Hij werd veroordeeld in de kosten van het eerste vonnis en in alle door het verzet veroorzaakte kosten, voorlopig begroot op 574,10 euro, "het verstek aan de beklaagde te wijten zijnde". De kosten van de deskundige moesten nog worden begroot.

Analyse en betekenis voor de praktijk

Rijden tijdens verval, gecombineerd met drugs en herhaling, leidde tot een gevangenisstraf zonder uitstel, hoge geldboetes en lange vervallen van het recht tot sturen met een theoretisch en praktisch examen en een medisch en psychologisch onderzoek. De geldboete voor tenlastelegging B is het minimum van de verdubbelde strafmaat bij herhaling (1.000 euro × 8). De rechtbank sloot een werkstraf uit: alternatieve straffen zijn bij herhaalde recidive niet vanzelfsprekend. Vergelijk met onze analyse van een zaak waarin de politierechter bij sturen spijts verval wél een werkstraf oplegde.

Het verzet had een reëel effect: de gevangenisstraf daalde van 18 maanden naar 1 jaar, de geldboete voor tenlastelegging A van 6.400 naar 4.000 euro en het verval voor tenlastelegging B van 2 jaar naar 18 maanden. Het vonnis zegt niet uitdrukkelijk waarom de straffen lager uitvallen. Wel blijkt dat de beklaagde nu zelf verscheen, bijgestaan door een advocaat, zich verdedigde en de toepassing van art. 42 WVW niet betwistte, en dat de rechtbank over een deskundig verslag beschikte. Tegelijk toont het vonnis de keerzijde: omdat het verstek aan de beklaagde te wijten was, bleven de kosten van het eerste vonnis en van het verzet voor zijn rekening.

Het verval wegens rijongeschiktheid (art. 42 WVW) heeft geen vaste einddatum: het loopt tot de betrokkene bewijst dat hij opnieuw geschikt is. Lees ook onze bespreking van de impact van een ongeschiktverklaring bij herhaling en van het verplichte verval met herstelexamens en -onderzoeken bij drugs in herhaling.

Praktische tips

• Reageer snel op een verstekvonnis. Laat de toepasselijke verzetstermijn en de wijze van betekening onmiddellijk nakijken. In deze zaak werd het vonnis op 6 maart 2026 aan de woonst betekend en werd op 13 maart 2026 verzet aangetekend; de rechtbank verklaarde dat verzet ontvankelijk.
• Bereid uw verdediging op de verzetszitting voor. In deze zaak verscheen de beklaagde met een advocaat en kon de rechtbank bij haar nieuwe beoordeling rekening houden met een deskundig verslag over zijn rijgeschiktheid.
• Rijd nooit tijdens een verval. Ook een verval tot bewijs van herstelde geschiktheid blijft lopen zolang u dat bewijs niet hebt geleverd. Wie toch rijdt, riskeert een gevangenisstraf en een nieuw verval van het recht tot sturen van minstens drie maanden. In deze zaak maakte de rechtbank wegens de herhaling het herstel bovendien afhankelijk van een theoretisch en praktisch examen en een medisch en psychologisch onderzoek.

Gerelateerde Zaken