Drugs in het verkeer bij herhaling: verval en 4 examens

Relevante Juridische Tools

Inleiding: Rijden onder invloed van drugs en de strenge gevolgen van herhaling

Dit vonnis van de Politierechtbank te Brugge is een schoolvoorbeeld van de toepassing van de wetgeving betreffende rijden onder invloed van drugs, in het bijzonder wanneer er sprake is van wettelijke herhaling. De zaak illustreert duidelijk de nultolerantieaanpak van de wetgever en de verplichte, zware sancties die rechters moeten opleggen aan recidivisten. De analyse richt zich op de twee centrale juridische pijlers van het vonnis: de basisovertreding van artikel 37bis Wegverkeerswet en de verzwarende omstandigheid van herhaling zoals bepaald in artikel 38, §6 van diezelfde wet.

Analyse van de toegepaste wetgeving

De kernovertreding: Artikel 37bis, §1, 1° Wegverkeerswet

De primaire veroordeling is gebaseerd op artikel 37bis, §1, 1° van de gecoördineerde wet van 16 maart 1968 betreffende de politie over het wegverkeer (Wegverkeerswet, hierna WVW). Dit artikel stelt het besturen van een voertuig op een openbare plaats strafbaar wanneer een speeksel- of bloedanalyse de aanwezigheid van bepaalde drugs in een gehalte gelijk aan of hoger dan de wettelijke grenswaarde aantoont. De lijst van stoffen omvat onder meer THC, amfetamines, MDMA en, zoals in casu, cocaïne of de metaboliet daarvan, benzoylecgonine.

Een cruciaal element van deze wetgeving is dat het Openbaar Ministerie niet hoeft te bewijzen dat de bestuurder daadwerkelijk onder invloed was of dat zijn rijvaardigheid concreet was aangetast. De loutere aanwezigheid van de stof in een gehalte gelijk aan of hoger dan de wettelijke drempel is voldoende voor een veroordeling. Dit maakt de overtreding een zogenaamd abstract gevaarsdelict. De wetgever gaat er onweerlegbaar van uit dat de aanwezigheid van deze stoffen een gevaar voor de verkeersveiligheid inhoudt. De rechtbank past dit principe hier correct toe: de vaststelling via analyse is de basis van de schuldverklaring.

De verzwarende omstandigheid: Herhaling volgens Artikel 38, §6 Wegverkeerswet

De spil van dit vonnis is de toepassing van artikel 38, §6, lid 1 WVW. Deze bepaling regelt de specifieke herhaling voor zware verkeersovertredingen. De voorwaarden zijn strikt:

• Er moet een nieuwe overtreding zijn van een van de in het artikel opgesomde bepalingen (waaronder art. 37bis WVW).
• Deze nieuwe overtreding moet plaatsvinden binnen een termijn van drie jaar, te rekenen vanaf de dag van de uitspraak van een vorig veroordelend vonnis dat in kracht van gewijsde is gegaan.
• De eerdere veroordeling moet eveneens betrekking hebben op een van de zware overtredingen uit diezelfde lijst.

Wanneer aan deze voorwaarden is voldaan, verliest de rechter een aanzienlijk deel van zijn beoordelingsvrijheid. De wet legt dwingende maatregelen op. De rechtbank stelt in het vonnis expliciet vast dat de beklaagde zich "in staat van verzwaring zoals bepaald in de dagvaarding" bevindt. De gevolgen zijn, zoals de rechter correct toepast, tweeledig en cumulatief:

1. Een verplicht verval van het recht tot sturen van minstens drie maanden. De rechter kan een langere termijn opleggen, maar niet korter. In dit geval werd exact de minimumduur van drie maanden opgelegd.
2. Het herstel van het recht tot sturen wordt verplicht afhankelijk gemaakt van het slagen voor vier examens en onderzoeken: een theoretisch examen, een praktisch examen, een medisch onderzoek en een psychologisch onderzoek.

De rechter motiveert dit als volgt: "Gelet op de eerdere veroordeling dient ook toepassing gemaakt te worden van artikel 38 §6 lid 1 WPW en derhalve een verplicht verval van tenminste drie maanden te worden uitgesproken, het herstel van het recht tot sturen verplicht afhankelijk van het slagen voor een theoretisch en een praktisch examen en een medisch en een psychologisch onderzoek."

Deze passage toont aan dat de rechter erkent geen discretionaire bevoegdheid te hebben over de oplegging van deze vier herstelexamens. Dit is een significant gevolg van herhaling, zowel qua tijdsinvestering als financieel voor de veroordeelde.

De straftoemeting en praktische implicaties

Individualisering van de straf via gedeeltelijk uitstel

Ondanks de verplichte elementen behoudt de rechter een zekere marge om de straf te individualiseren. Dit doet hij hier door een gedeeltelijk uitstel van tenuitvoerlegging te verlenen voor zowel de geldboete als het verval van het recht tot sturen. Van de boete van €1.600 (inclusief opdeciemen) is €400 met uitstel. Van het verval van het recht tot sturen van 3 maanden is 1 maand en 15 dagen met uitstel. Daarnaast voorziet de rechter in een vervangend rijverbod van 60 dagen voor het geval de geldboete niet betaald wordt. Dit is een vaak gebruikte techniek. De effectieve straf dient als onmiddellijke vergelding en ontrading, terwijl het uitgestelde deel fungeert als een zwaard van Damocles om de veroordeelde aan te sporen zich gedurende de proefperiode van één jaar aan de wet te houden.

Het vonnis vermeldt de duur van het uitstel, maar niet het vertrekpunt van die termijn. De inhoud van de aangehaalde uitstelbepaling is niet meegeleverd. Het wettelijke vertrekpunt kan daarom op basis van de beschikbare bronnen niet worden geverifieerd en wordt niet afgeleid uit de uitspraakdatum.

Wat sinds 1 september 2026 anders is

Het vonnis past 70 opdeciemen toe op de geldboete (200 euro × 8). De pleegdatum is niet vermeld, zodat het toepasselijke temporele regime niet definitief kan worden vastgesteld. De datum van de feiten, niet de datum van het vonnis, bepaalt het vertrekpunt voor de toepasselijke strafwet en opdeciemen. Voor feiten van vóór 1 september 2026 vormt het oude recht het vertrekpunt; latere bepalingen spelen slechts mee voor zover zij voor de beklaagde gunstiger zijn, per onderdeel te toetsen overeenkomstig artikel 2 Strafwetboek. Voor feiten vanaf 1 september 2026 geldt voor de basisovertreding inzake drugs in het verkeer een straf van niveau 1 en is de vroegere afzonderlijke strafverzwaring bij herhaling opgeheven. De verplichting om bij de hier besproken herhaling een verval van het recht tot sturen van ten minste drie maanden op te leggen en het herstel afhankelijk te maken van de vier examens en onderzoeken blijft bestaan. Deze wijzigingen laten niet toe om zonder bekende pleegdatum het toepasselijke regime in deze zaak vast te stellen.

Tips en aandachtspunten voor de praktijk

Voor bestuurders die met een dergelijke situatie worden geconfronteerd, zijn er enkele belangrijke lessen:

• Nultolerantie is de realiteit: Het argument dat een bestuurder zich niet onder invloed voelde, is juridisch irrelevant voor de vereiste concrete beïnvloeding. De meetresultaten van de analyse zijn doorslaggevend.
• De zware prijs van herhaling: Een nieuwe overtreding uit de lijst van artikel 38, § 6 WVW binnen drie jaar vanaf de dag van de uitspraak van een eerder veroordelend vonnis dat in kracht van gewijsde is gegaan, heeft verplichte en ingrijpende gevolgen. De vier herstelexamens zijn niet alleen een zware dobber, maar brengen ook aanzienlijke kosten met zich mee, die bovenop de geldboete en gerechtskosten komen.
• De rol van de advocaat: Hoewel de schuldvraag bij een positieve test moeilijk te betwisten is, blijft juridische bijstand cruciaal. Een advocaat kan procedurefouten opsporen, de voorwaarden voor herhaling controleren (bv. data van vorige veroordeling) en pleiten voor een zo groot mogelijk uitstel op de discretionaire delen van de straf door de persoonlijke situatie van de beklaagde (bv. noodzaak van rijbewijs voor werk) te benadrukken.

Dit vonnis bevestigt de harde lijn die de wetgever en de rechtbanken hanteren tegenover gevaarlijk rijgedrag, in het bijzonder bij recidivisten. De combinatie van een onmiddellijke sanctie, een voorwaardelijk strafdeel en verplichte herintegratiemaatregelen (de examens) vormt een geïntegreerde aanpak die zowel bestraffing als gedragsverandering beoogt.

Gerelateerde Zaken