Verblijfsregeling kind, ouder verhuist naar buitenland: eerst bemiddeling

Relevante Juridische Tools

De feiten

Twee ouders waren uit de echt gescheiden en hadden in hun EOT-akte een verblijfs- en financiële regeling voor hun kinderen vastgelegd. Hun twee dochters hadden hun hoofdverblijf bij de moeder. Na een eerdere procedure bepaalde het hof van beroep dat de meisjes tijdens het schooljaar om de veertien dagen van donderdag na school tot maandag voor school bij hun vader verbleven.

Later verhuisde de vader naar het buitenland, waar hij woont en werkt. De dochters bleven in België bij hun moeder, waar ze naar school gaan en hun vrienden en vrije tijd hebben. De moeder bracht de zaak in augustus 2024 opnieuw voor de familierechtbank via de blijvende saisine. Ze vroeg het exclusieve ouderlijk gezag en een volledig vrije omgangsregeling tussen vader en dochters.

De vader wilde het gezag gezamenlijk houden en stelde een concrete regeling voor: telkens het laatste weekend van de krokus-, paas-, herfst- en kerstvakantie, het eerste weekend van de grote vakantie, een verlengd weekend in mei en twee weken zomervakantie bij hem in het buitenland. Tijdens de weekends in België zou hij bij een tante verblijven. Over de financiële kant waren de ouders het eens: een onderhoudsbijdrage van 250 euro per maand per kind vanaf 1 augustus 2024, het groeipakket voor de moeder en de buitengewone kosten bij helften.

Beide kinderen werden uitgenodigd om door de rechter gehoord te worden. De oudste dochter, 14 jaar, ging daarop in. De jongste, 10 jaar, kwam niet.

De rechtsvraag

Twee vragen lagen voor. Rechtvaardigt de verhuis van een ouder naar het buitenland dat de andere ouder voortaan alleen het ouderlijk gezag uitoefent? En hoe regelt de rechtbank het contact tussen de kinderen en een ouder die ver weg woont, wanneer de band onder druk staat en de oudste dochter zegt dat ze niet naar het buitenland wil?

Wat zegt de wet?

Blijvende saisine

Zaken over het ouderlijk gezag, de verblijfsregeling en het onderhoudsgeld blijven ingeschreven op de rol van de familierechtbank, "ook in geval van een uitspraak in hoger beroep" (art. 1253ter/7, § 1 Ger.W.). Bij nieuwe elementen kan dezelfde zaak opnieuw voor de rechtbank worden gebracht bij conclusie of schriftelijk verzoek. Voor de verblijfsregeling en het gezag gaat het om "nieuwe omstandigheden die de toestand van de partijen of die van het kind kunnen wijzigen", en de rechtbank kan het nieuwe verzoek dan "enkel inwilligen indien het belang van het kind zulks rechtvaardigt". Meer over deze procedure leest u in onze analyse over de blijvende saisine bij de familierechtbank.

Ouderlijk gezag

Het ouderlijk gezag staat nog altijd in het oud Burgerlijk Wetboek; die regels zijn nog niet overgeheveld naar het nieuwe Burgerlijk Wetboek. Volgens art. 374, § 1, eerste lid oud BW blijven ouders die niet samenleven het ouderlijk gezag gezamenlijk uitoefenen. Alleen bij gebrek aan overeenstemming over de huisvesting van het kind of over de belangrijke beslissingen betreffende zijn gezondheid, opvoeding, opleiding, ontspanning en levensbeschouwelijke keuzes, of wanneer die overeenstemming strijdig lijkt met het belang van het kind, kan de familierechtbank het gezag uitsluitend aan één ouder toekennen (art. 374, § 1, tweede lid oud BW).

Hoorrecht van het kind

Elke minderjarige heeft het recht om gehoord te worden in aangelegenheden die hem aanbelangen, met uitzondering van vorderingen betreffende onderhoudsverplichtingen en louter financiële of vermogensrechtelijke vorderingen die het vermogen van de minderjarige niet rechtstreeks aanbelangen. Hij mag ook weigeren gehoord te worden (art. 1004/1, § 1 Ger.W.). Het vonnis vermeldt dat aan de mening van de minderjarige "passend belang gehecht wordt in overeenstemming met zijn leeftijd en maturiteit" (art. 1004/1, § 6, tweede lid Ger.W.). De rechtbank stelde in deze zaak vast dat de oudste dochter niet onder druk stond en vrij haar mening kon uiten.

Bemiddeling en akkoorden

De familierechtbank kan de zaak, als alle partijen akkoord gaan, verdagen naar een vaste datum om de partijen de kans te geven een akkoord te zoeken of een bemiddeling te proberen (art. 1253ter/3, § 2 Ger.W.). Partijen kunnen de rechtbank op elk ogenblik vragen hun akkoorden over gezag, verblijf en onderhoudsgeld te homologeren; de rechtbank kan weigeren het akkoord te homologeren als het "kennelijk strijdig is met het belang van de kinderen" (art. 1253ter/3, § 3 Ger.W.).

De beslissing van de rechtbank

Gezamenlijk gezag blijft

Dat de verhuis van de vader een gewijzigde omstandigheid is die een nieuwe beoordeling verantwoordt, stond niet ter discussie. Toch weigerde de rechtbank het exclusieve gezag aan de moeder. Ze stelde vast dat overleg tussen de ouders mogelijk is en ook plaatsvindt. Een zekere spanning tussen gescheiden ouders is volgens de rechtbank vaak inherent aan zulke geschillen en volstaat niet. De wettelijke voorwaarde van gebrek aan overeenstemming moet "restrictief worden geïnterpreteerd".

Ook de afstand veranderde daar niets aan: ouders "kunnen vlot communiceren online, via e-mail, berichtjes, enz." De rechtbank wees er bovendien op dat het overleg over de buitengewone kosten probleemloos verloopt, dat de vader zijn financiële verplichtingen nakomt en dat hij "niet te beschouwen als een 'afwezige vader'" is: hij reisde naar België om de kinderen te zien, de kinderen bezochten hem en er was geregeld contact via videobellen en berichtjes.

Geen twee weken in het buitenland, maar ook geen vrije regeling

De rechtbank hechtte veel belang aan het gesprek met de oudste dochter. Ze stelde vast dat het meisje een normale maturiteit heeft, niet onder druk stond en vrij haar mening kon uiten. Uit dat gesprek bleek dat zij op dit moment niet naar haar vader in het buitenland wil: ze heeft er onaangename herinneringen, heeft er geen eigen plek en ervaart de contacten met haar vader als niet kwalitatief. Ook het verblijf bij de tante in België voelde voor de kinderen niet als een geborgen omgeving.

Het gevraagde zomerverblijf van twee weken noemde de rechtbank daarom "niet realistisch". De kinderen daartoe forceren kon volgens haar een omgekeerd effect hebben. Tegelijk ging ze niet in op de volstrekt vrije omgangsregeling die de moeder vroeg. Die was "op vandaag een brug te ver", omdat het risico zeer reëel is dat zo'n regeling "uiteindelijk dode letter blijft". Ter zitting gaf de moeder zelf aan dat dit evenmin haar wens was.

Eerst bemiddeling, dan verder oordelen

Beide ouders gingen akkoord met een familiale bemiddeling, gericht op de communicatie tussen de ouders en op het herstel van vertrouwen en contact tussen vader en dochters. De rechtbank bekrachtigde dat akkoord en stelde haar beslissing over het secundair verblijf uit tot na de bemiddeling. De kinderen worden bij de bemiddeling betrokken, behalve als de bemiddelaar tegenindicaties vaststelt. Zo kan ook de jongste dochter, die niet gehoord werd, haar stem laten horen. De ouders dragen de kosten bij helften, de opdracht mag niet langer duren dan vier maanden vanaf de kennisgeving, en de zaak werd in voortzetting gesteld naar de zitting van 19 mei 2025. De ouders spraken ook af dat er elke week minstens één videobelmoment is tussen de vader en beide dochters.

Financiële regeling gehomologeerd

Het financiële akkoord werd gehomologeerd. De vader betaalt 250,00 euro per maand per kind vanaf 1 augustus 2024, op voorhand tegen de vijfde van elke maand, onder aftrek van wat intussen vrijwillig betaald werd. Het bedrag wordt jaarlijks van rechtswege geïndexeerd, voor het eerst één jaar na de uitspraak. Het groeipakket gaat volledig naar de moeder en de buitengewone kosten worden gedeeld volgens het eerdere arrest van het hof van beroep. Opvallend: de rechtbank stelde vast dat de partijen niet voldeden aan de vermeldingen die art. 1321 Ger.W. voor een akkoord over onderhoudsgeld vereist, maar homologeerde het akkoord toch omdat dit in het belang van de kinderen was. Het vonnis is uitvoerbaar bij voorraad.

Analyse en betekenis voor de praktijk

Het vonnis bevestigt dat een verhuis naar het buitenland niet automatisch leidt tot exclusief ouderlijk gezag voor de ouder die blijft. In deze zaak volstonden de afstand en de gespannen verhouding niet: de rechtbank stelde vast dat overleg tussen de ouders mogelijk bleef en ook plaatsvond. Algemeen kan exclusief gezag worden toegekend bij gebrek aan overeenstemming over de huisvesting of de genoemde belangrijke beslissingen, of wanneer de overeenstemming strijdig lijkt met het belang van het kind.

Voor de verblijfsregeling toont de zaak hoe de rechter met het hoorrecht omgaat. De mening van een kind van 14 weegt zwaar, zeker als het vrij en zonder druk spreekt, maar de rechtbank volgt die wens niet blindelings. Ze vertaalde de boodschap van het kind niet in het stopzetten van het contact, maar in een traject om de band te herstellen. Een regeling die op papier vrij is, beschouwt de rechtbank als riskant: zonder structuur dreigt het contact met de ouder die ver weg woont helemaal te verdwijnen.

Het is een tussenvonnis: over het secundair verblijf zelf wordt pas na de bemiddeling beslist. De rechtbank koos in deze zaak voor bemiddeling om het vertrouwen en het contact tussen vader en dochters te herstellen.

Praktische tips

• Verhuist u naar het buitenland? Houd het contact met uw kinderen actief en aantoonbaar (bezoeken, videobellen, betrokkenheid bij school en gezondheid) en kom uw onderhoudsplicht na. Dat weegt mee bij de beoordeling van het gezag.
• Stel een haalbare regeling voor. Lange verblijven ver van huis zijn voor kinderen een grote stap. Denk aan een geleidelijke opbouw en zorg voor een eigen, rustige slaapplek.
• Neem het gesprek met de rechter ernstig. Kinderen van 12 jaar en ouder worden door de rechter ingelicht over hun recht om gehoord te worden, en jongere kinderen kunnen daar zelf om vragen. Wat zij vertellen, kan de regeling sterk beïnvloeden.
• Sta open voor bemiddeling. Een rechter kan de beslissing uitstellen om ouders en kinderen via bemiddeling opnieuw met elkaar in gesprek te brengen.
• Onderbouw financiële akkoorden. Een akkoord over onderhoudsgeld moet in principe verantwoord worden aan de hand van de elementen van art. 1321 Ger.W. (inkomsten, kosten van het kind, verblijfsregeling, enz.).

Gerelateerde Zaken