Snelheidsovertreding met rijbewijs minder dan 2 jaar: verval en examen

Relevante Juridische Tools

De feiten

In augustus 2021 reed een bestuurder op een weg waar een verkeersbord C43 de snelheid beperkte tot 50 km/u. De vastgestelde snelheid bedroeg 99 km/u. De gecorrigeerde snelheid bedroeg 93 km/u waar maximaal 50 km/u was toegelaten.

Op het ogenblik van de feiten was de bestuurder nog geen twee jaar houder van het rijbewijs B. Het openbaar ministerie vervolgde voor het niet naleven van het verkeersbord C43 (art. 5 en 68 Wegcode) en voor de snelheidsovertreding (art. 29, § 3 Wegverkeerswet), "met de omstandigheid dat betrokkene sinds minder dan twee jaar houder was van het rijbewijs B" (art. 38, § 5 Wegverkeerswet).

De beklaagde verscheen met een advocaat voor de Politierechtbank Oost-Vlaanderen, afdeling Gent. Die sprak op 17 juni 2022 een vonnis op tegenspraak uit.

De rechtsvraag

De zaak draaide om de straftoemeting. Welke sanctie past bij een gecorrigeerde snelheid van 93 km/u waar maximaal 50 km/u was toegelaten? En welke gevolgen heeft het dat de bestuurder nog maar kort een rijbewijs heeft: moet de rechter dan een verval van het recht tot sturen uitspreken en een herstelexamen opleggen?

Wat zegt de wet?

De snelheidsovertreding: art. 29, § 3 Wegverkeerswet

De tenlastelegging vermeldt art. 29, § 3, eerste en tweede lid Wegverkeerswet als grondslag voor de vervolging wegens de snelheidsovertreding. De aangeleverde wettekst is afgekapt bij het begin van die paragraaf. De volledige strafregeling voor snelheidsovertredingen kan daarom niet uit deze bron worden weergegeven.

Bij overschrijdingen van meer dan 30 tot 40 km/u, of meer dan 20 tot 30 km/u binnen een bebouwde kom, in een zone 30, schoolomgeving, erf of woonerf, is een verval mogelijk maar niet voorgeschreven (art. 38, § 1, 3°bis).

Op de wettelijke bedragen komen opdeciemen. Voor feiten van vóór 1 februari 2026 worden ze vermenigvuldigd met 8 (70 opdeciemen). De rechtbank verhoogde het basisbedrag van 45 euro met 70 opdeciemen tot een geldboete van 360 euro.

De beginnende bestuurder: art. 38, § 5 Wegverkeerswet

De rechtbank maakte op grond van art. 38, § 5 Wegverkeerswet het herstel in het recht tot sturen afhankelijk van het slagen in het theoretisch examen, omdat de beklaagde op de datum van de feiten nog geen twee jaar houder was van het definitieve rijbewijs B. De volledige tekst van deze paragraaf is niet opgenomen in de aangeleverde wetteksten.

Het vervangende rijverbod

Wie de geldboete niet betaalt, riskeert een vervangend rijverbod. Het toenmalige art. 69bis Wegverkeerswet liet de rechter toe de boete bij niet-betaling binnen twee maanden na een vonnis op tegenspraak te vervangen door een rijverbod van acht dagen tot één jaar.

Het recht vandaag

Voor feiten van vóór 1 september 2026 vormt het oude recht het vertrekpunt; bij een latere wijziging gelden de voor de dader gunstigste bepalingen (art. 2 oud Sw. en art. 2 nieuw Sw.). Die vergelijking moet per onderdeel gebeuren. Art. 78, § 1, tweede lid nieuw Sw. bepaalt voor feiten van vóór de inwerkingtreding dat de geldboete wordt verhoogd met de opdeciemen die op het moment van de feiten van toepassing waren. Voor het besproken vonnis dateren zowel de feiten als de uitspraak van vóór die wetswijziging.

De beslissing van de rechtbank

De rechtbank achtte de tenlastelegging bewezen en stelde vast dat er "verzwaring" bestond, omdat de beklaagde op de datum van de feiten "nog geen twee jaar in het bezit was van zijn definitief rijbewijs categorie B". Daarom maakte zij het herstel in het recht tot sturen ook afhankelijk van het slagen in het theoretisch examen. Het verval zelf motiveerde de rechtbank met de ernst van de feiten: "gezien de ernst van de gedragingen, een vervallenverklaring dient uitgesproken". Voor de duur hield zij rekening met de feitelijke gegevens van de zaak, de persoon en het gerechtelijk verleden van de beklaagde.

De rechtbank legde op:

• een geldboete van 360 euro (45 euro verhoogd met 70 opdeciemen), bij niet-betaling binnen de wettelijke termijn vervangbaar door een rijverbod van 30 dagen;
• een verval van het recht tot sturen voor alle motorvoertuigen gedurende 22 dagen;
• het herstel in het recht tot sturen afhankelijk van het slagen in een theoretisch examen;
• een bijdrage van 200 euro (25 euro verhoogd met 70 opdeciemen) aan het Fonds tot hulp aan de slachtoffers van opzettelijke gewelddaden;
• een bijdrage van 22 euro aan het Begrotingsfonds voor juridische tweedelijnsbijstand;
• de gerechtskosten van 27,97 euro en een vaste vergoeding van 52,42 euro.

Analyse en betekenis voor de praktijk

De motivering van het verval en het herstelexamen

De rechtbank motiveerde het verval van het recht tot sturen met de ernst van de gedragingen. De tenlastelegging vermeldt art. 29, § 3, eerste en tweede lid. Voor het theoretisch examen verwees de rechtbank naar art. 38, § 5 en naar de vaststelling dat de bestuurder op de datum van de feiten nog geen twee jaar een definitief rijbewijs B had. Daarmee onderscheidt het vonnis de motivering van het verval van de reden om het herstel aan een examen te koppelen.

Het verval van het recht tot sturen en het theoretisch examen

Naast de geldboete van 360 euro (basisbedrag 45 euro) legde de rechtbank een verval van het recht tot sturen van 22 dagen op. Voor het herstel beperkte de rechtbank zich hier tot het theoretisch examen.

Na het verval: eerst slagen, dan pas rijden

Het verval van 22 dagen eindigt niet automatisch met een terugkeer achter het stuur. Zolang de beklaagde niet geslaagd is voor het theoretisch examen, is niet voldaan aan de herstelvoorwaarde. Wie toch een motorvoertuig bestuurt van de categorie waarop het verval betrekking had, zonder te hebben voldaan aan de herstelvoorwaarden, pleegt een afzonderlijk misdrijf (art. 48 Wegverkeerswet).

Tijdswerking

De feiten dateren van 2021 en het vonnis van 2022. De rechtbank paste dus terecht de toen geldende Wegverkeerswet en de opdeciemenfactor 8 toe. Voor feiten van vóór 1 september 2026 vormt het oude recht het vertrekpunt; bij een latere wijziging gelden de voor de dader gunstigste bepalingen. Voor het besproken vonnis dateren zowel de feiten als de uitspraak van vóór die wetswijziging.

Praktische tips

• Kijk naar de afgiftedatum van uw rijbewijs B. Beslissend is of u op de datum van de feiten minder dan twee jaar houder was van het rijbewijs B, niet de datum van de zitting.
• Controleer de herstelvoorwaarden. In deze zaak volstond het niet om de 22 dagen verval af te wachten: de beklaagde moest ook slagen in het theoretisch examen.
• Bereid het examen tijdig voor. Schrijf u op tijd in bij een examencentrum, zodat u na afloop van het verval niet langer dan nodig zonder rijbewijs zit.
• Betaal de geldboete binnen de termijn. Zo vermijdt u dat de boete wordt omgezet in een bijkomend rijverbod.
• Breng uw persoonlijke situatie in beeld. De rechter bepaalt de duur van het verval mede aan de hand van de persoon van de beklaagde.

Gerelateerde Zaken