Amfetamine achter het stuur: verval en ongeschiktheid

Relevante Juridische Tools

Analyse van de Tenlastelegging: Rijden onder Invloed van Drugs

Toepasselijke Wetgeving: Artikel 37bis Wegverkeerswet

De pleegdatum is niet vermeld. De toepasselijke strafregels en opdeciemen hangen daarvan af en kunnen niet uit de datum van het vonnis worden afgeleid. Voor feiten van vóór 1 september 2026 vormen het Strafwetboek 1867 (oud) en de oude Wegverkeerswet het vertrekpunt, met toepassing van gunstiger latere strafbepalingen waar dat aangewezen is (art. 2 Sw.). De hierna besproken basisboete en grenswaarden zijn opgenomen in de aangeleverde historische versie van de Wegverkeerswet.

De kern van deze zaak is de overtreding van artikel 37bis, §1, 1° van de gecoördineerde wet van 16 maart 1968 betreffende de politie over het wegverkeer (Wegverkeerswet). Dit artikel stelt het besturen van een voertuig op een openbare plaats strafbaar wanneer een speeksel- of bloedanalyse de aanwezigheid van een van de genoemde stoffen die de rijvaardigheid beïnvloeden aantoont, bij een gehalte gelijk aan of hoger dan de wettelijke grenswaarde. Voor amfetamine (AMF) bedraagt de grenswaarde zowel bij de speekselanalyse (artikel 62ter, § 1) als bij de bloedanalyse (artikel 63, § 2 van de Wegverkeerswet) 25 ng/ml. In casu werd een gehalte van 1250 ng/ml vastgesteld. Het vonnis vermeldt niet of dat gehalte uit een speeksel- of een bloedanalyse komt.

De Bewijsvoering

De tenlastelegging vermeldt een amfetaminegehalte van 1250 ng/ml. De rechtbank neemt kennis van de stukken van het strafdossier en verklaart de tenlastelegging bewezen, zonder de afzonderlijke bewijsmiddelen nader te bespreken. De procedure start met een gestandaardiseerde checklist en, als die op recent druggebruik wijst, een speekseltest (art. 61bis, § 2 Wegverkeerswet); na een ongeval kan meteen een speekseltest worden afgenomen. Een positieve speekseltest leidt in beginsel tot een speekselanalyse in een erkend laboratorium (art. 62ter, § 1 en § 4). Artikel 62ter, § 3 sluit die verplichting uit voor de gevallen bedoeld in artikel 61bis, § 1, 3°. Wanneer na een positieve speekseltest geen speekselanalyse kan worden uitgevoerd, voorziet artikel 63, § 1, 4° in een bloedproef. De betrokkene kan op eigen kosten een tweede speekselanalyse laten uitvoeren (art. 62ter, § 4). De verdediging kan de bewijswaarde van de analyse betwisten, bijvoorbeeld op het vlak van de afname, de bewaring of de analyse van het staal. Het vonnis vermeldt niet welke middelen de verdediging aanvoerde; de rechtbank verklaart de tenlastelegging bewezen.

De Dubbele Sanctie: Straf en Beveiligingsmaatregel

De Strafrechtelijke Sanctie (Art. 37bis en 38 WVW)

Voor een overtreding op artikel 37bis, §1, 1° voorziet de historische versie van de wet in een geldboete van €200 tot €2.000 basisbedrag, te vermeerderen met opdeciemen. De rechtbank legt hier een geldboete op van €1.600. De hoogte van de opdeciemen hangt af van de datum van de feiten, niet van die van het vonnis. De pleegdatum is niet bekend, zodat het toepasselijke regime niet kan worden vastgesteld. De rechtbank verhoogt 200 euro met 70 opdeciemen tot 1.600 euro. Bij niet-betaling binnen de wettelijke termijn is de boete vervangbaar door een rijverbod van 60 dagen. Het vonnis vermeldt artikel 69bis Wegverkeerswet bij de toegepaste bepalingen. De vervangende straf is hier dus een rijverbod, in afwijking van de vervangende gevangenisstraf waarin artikel 40 oud Sw. voorziet. Het verval van het recht tot sturen is voor deze overtreding facultatief (artikel 38, § 1, 1° WVW). De gewone duur bedraagt acht dagen tot vijf jaar, behoudens de uitzonderingen van artikel 38, § 1 die een langer of levenslang verval toelaten. De rechter koos hier voor een termijn van 3 maanden.

Daarnaast maakt de rechtbank het herstel in het recht tot sturen afhankelijk van het slagen voor een medisch en een psychologisch onderzoek. Deze onderzoeken zijn bedoeld om na te gaan of de bestuurder fysiek en mentaal in staat is om een voertuig veilig te besturen en of er geen sprake is van een onderliggende afhankelijkheidsproblematiek.

De Beveiligingsmaatregel: Lichamelijke en Geestelijke Ongeschiktheid (Art. 42 WVW)

Het meest ingrijpende aspect van dit vonnis is de toepassing van artikel 42 van de Wegverkeerswet. Dit artikel is geen straf, maar een beveiligingsmaatregel. Het stelt dat de rechter het verval van het recht tot sturen moet uitspreken wanneer, naar aanleiding van een veroordeling wegens een overtreding van de politie over het wegverkeer, blijkt dat een bestuurder lichamelijk of geestelijk ongeschikt is om een motorvoertuig te besturen. De rechtbank baseert zich hiervoor op de "beschikbare gegevens". In het vonnis stelt de rechter vast dat de beschikbare gegevens aantonen dat de beklaagde ongeschikt is en dat daarom, overeenkomstig artikel 42 Wegverkeerswet, het verval van het recht tot sturen moet worden uitgesproken.

Het gevolg van deze maatregel is een verval van het recht tot sturen van onbepaalde duur. Het komt bovenop het verval van 3 maanden als straf en eindigt niet automatisch na die periode: de duur ervan hangt af van het bewijs dat betrokkene niet meer ongeschikt is (art. 42, derde lid Wegverkeerswet). De bestuurster moet zelf het initiatief nemen. Volgens artikel 44 van de Wegverkeerswet kan zij, na minstens zes maanden te rekenen van de dag van de uitspraak van het vonnis dat in kracht van gewijsde is gegaan, een herziening vragen via een aan het openbaar ministerie gericht verzoekschrift voor het gerecht dat het verval heeft uitgesproken. Tegen die uitspraak staat geen hoger beroep open; na een afwijzing kan pas zes maanden later een nieuw verzoek worden ingediend. Een gunstig verslag van een arts of psycholoog kan daarbij helpen. In de praktijk betekent dit dat het rijbewijs veel langer ingehouden kan blijven dan de opgelegde 3 maanden.

Praktische Implicaties en Aandachtspunten

Voor Betrokken Bestuurders

• Zware gevolgen: Een veroordeling voor drugs in het verkeer heeft verstrekkende gevolgen. Naast de aanzienlijke boete en kosten, is het de combinatie van het tijdelijke verval en de ongeschiktheidverklaring die de grootste impact heeft.
• Proactieve houding is cruciaal: Om het rijbewijs terug te krijgen na een ongeschiktheidverklaring, moet de veroordeelde zelf stappen ondernemen. Dit kan inhouden: het volgen van een therapie, regelmatige drugstests ondergaan en uiteindelijk een positief deskundigenverslag bekomen om de rechtbank te overtuigen van de herwonnen rijgeschiktheid.
• Kosten: De totale kostprijs loopt snel op. Naast de geldboete (€1.600), de bijdrage aan het Slachtofferfonds (€200) en de gerechtskosten, komen hier ook de kosten voor de medische en psychologische onderzoeken bij, alsook eventuele kosten voor deskundigenverslagen in het kader van de opheffing van de ongeschiktheid.

Tips voor de Verdediging

• Procedure: Controleer nauwgezet of de wettelijke voorschriften bij de vaststelling (checklist, speekseltest) en bij de afname, bewaring en analyse van het staal correct zijn nageleefd, en overweeg een tweede analyse (art. 61bis en 62ter Wegverkeerswet).
• Weerleggen van ongeschiktheid: De verdediging kan proberen de toepassing van artikel 42 WVW te counteren. Dit kan door aan te tonen dat het druggebruik eenmalig of occasioneel was en niet wijst op een structurele problematiek of afhankelijkheid. Het voorleggen van een recent, gunstig verslag van een arts of psycholoog kan hierbij helpen.
• Strafmaat bepleiten: Indien de feiten vaststaan, kan de verdediging zich toespitsen op het bepleiten van een mildere straf (lagere boete, korter verval) door te wijzen op de persoonlijke en professionele situatie van de beklaagde en de zware impact van een verval van het recht tot sturen.

Gerelateerde Zaken