Verjaring van strafbare feiten

De verjaring van de strafvordering is een fundamenteel rechtsbegrip binnen het Belgische strafrecht dat de tijdsduur bepaalt waarbinnen het Openbaar Ministerie een verdachte kan vervolgen voor een gepleegd misdrijf. Na het verstrijken van deze termijn vervalt het recht op vervolging onherroepelijk. Dit principe is geworteld in de rechtszekerheid en het recht op een proces binnen een redelijke termijn. Voor zowel slachtoffers als daders is het essentieel om de complexiteit van deze termijnen te begrijpen, aangezien recente wetswijzigingen de berekening aanzienlijk hebben beïnvloed.

Procedure en Stappen

De vaststelling van verjaring volgt een specifiek juridisch proces. De eerste stap is de kwalificatie van het feit: betreft het een overtreding, een wanbedrijf of een misdaad? Deze kwalificatie bepaalt de basistermijn. Vervolgens moet worden nagegaan of er sprake is van stuiting of schorsing van de verjaringstermijn.

• Stuiting: Dit vindt plaats door daden van onderzoek of vervolging die binnen de termijn worden gesteld (bijvoorbeeld een verhoor door de politie of een bevel tot medebrenging). Een stuiting doet een nieuwe termijn van gelijke duur lopen, maar de totale termijn kan in principe nooit meer bedragen dan het dubbele van de oorspronkelijke termijn.
• Schorsing: Dit treedt op wanneer de wet de voortgang van de strafvordering verhindert (bijvoorbeeld tijdens de behandeling van een prejudiciële vraag door het Grondwettelijk Hof). Gedurende deze periode staat de 'klok' stil.

Wanneer de verjaringstermijn is overschreden, dient de rechter de verval van de strafvordering vast te stellen. Dit is een middel van openbare orde, wat betekent dat de rechter dit ambtshalve moet opwerpen, zelfs als de beklaagde er niet om verzoekt.

Wettelijk Kader

Het wettelijk kader voor de verjaring van de strafvordering wordt primair beheerst door de Voorafgaande titel van het Wetboek van Strafvordering (V.T.Sv.). In het bijzonder artikel 21 en volgende bepalen de duur van de termijnen op basis van de ernst van het misdrijf:

• Overtredingen: De verjaringstermijn bedraagt 6 maanden.
• Wanbedrijven: De verjaringstermijn bedraagt in de regel 5 jaar.
• Misdaden: De verjaringstermijn bedraagt 10 jaar, tenzij het gaat om gecorrectionaliseerde misdaden.

Belangrijk om te noteren is dat bepaalde zware misdrijven, zoals terroristische misdrijven met dodelijke afloop of bepaalde zedenfeiten op minderjarigen, onderworpen zijn aan afwijkende, langere termijnen of zelfs onverjaarbaar zijn geworden door recente wetswijzigingen (zoals de Wet-Ettikhoven). De berekening start op de dag waarop het misdrijf is gepleegd, tenzij het gaat om een voortdurend misdrijf (zoals verwaarlozing), waarbij de termijn pas start wanneer de strafbare toestand ophoudt.

Praktische Tips

Indien u betrokken bent bij een strafzaak als verdachte of als burgerlijke partij, is het cruciaal om de verjaring nauwgezet te monitoren. Gebruik hiervoor onze verjaring-calculator om een eerste indicatie te krijgen van de relevante data.

• Dossieropvolging: Vraag via uw advocaat regelmatig inzage in het dossier om te controleren of er stuitende handelingen hebben plaatsgevonden.
• Bewijsvoering: Bewaar alle documentatie met betrekking tot de datum van de feiten. Bij discussie over de startdatum van de verjaring is precieze bewijsvoering essentieel.
• Tijdige actie: Wacht als slachtoffer niet te lang met het indienen van een klacht met burgerlijke partijstelling om de verjaring te stuiten.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen om u bij te staan: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost.

Kosten en Vergoedingen

De vaststelling van verjaring heeft ook financiële gevolgen. Wanneer de strafvordering verjaard is, kan er in principe geen strafrechtelijke veroordeling meer volgen. Dit betekent echter niet automatisch dat de burgerlijke vordering (de schadevergoeding voor het slachtoffer) ook verjaard is.

Indien de strafrechter de verjaring vaststelt, kan hij zich onder bepaalde voorwaarden nog steeds uitspreken over de schadevergoeding als de burgerlijke partij dit tijdig heeft gevorderd. De kosten voor een advocaat in dergelijke procedures kunnen vaak gedekt worden door een rechtsbijstandverzekering. LawBase adviseert u graag over de mogelijkheden om uw verdedigingskosten te minimaliseren via uw verzekeringspolis.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u antwoorden op de meest prangende vragen omtrent de verjaringstermijnen in het Belgische strafrecht.