Verjaring van strafbare feiten

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Wetboek van Strafvordering

De verjaring van de strafvordering is een fundamenteel rechtsbegrip binnen het Belgische strafrecht dat de tijdsduur bepaalt waarbinnen het Openbaar Ministerie een verdachte kan vervolgen voor een gepleegd misdrijf. Na het verstrijken van deze termijn vervalt het recht op vervolging onherroepelijk. Dit principe is geworteld in de rechtszekerheid en het recht op een proces binnen een redelijke termijn. Voor zowel slachtoffers als verdachten is het essentieel om deze termijnen te begrijpen, zeker omdat de hervorming van 28 april 2024 de berekening ervan grondig heeft gewijzigd.

Verjaringstermijnen strafrecht: overzicht 2026

De verjaringstermijn in het strafrecht bepaalt hoelang iemand nog strafrechtelijk vervolgd kan worden. Sinds de hervorming van 28 april 2024 zijn de verjaringstermijnen in het strafrecht vereenvoudigd tot één duidelijk stelsel, afhankelijk van de zwaarte van het misdrijf. Hieronder vindt u het actuele overzicht (2026) van de verjaringstermijnen van de strafvordering per categorie.

Let op: bepaalde bijzonder ernstige misdrijven verjaren nooit (o.a. bepaalde seksuele misdrijven op minderjarigen en (roof)moord in welbepaalde omstandigheden). Vóór de hervorming bedroeg de termijn voor een overtreding 6 maanden en voor een wanbedrijf 5 jaar.

Verjaring van de strafvordering vs. verjaring van de straf

Het is belangrijk om de verjaring van de strafvordering (het recht om te vervolgen — hierboven besproken) te onderscheiden van de verjaring van de straf of strafuitvoering (het recht om een reeds uitgesproken straf nog uit te voeren). Voor de verjaring van de straf gelden de volgende termijnen: criminele straffen verjaren na 20 jaar, correctionele straffen na 5 jaar (10 jaar bij een gevangenisstraf van 3 jaar of meer), en politiestraffen na 1 jaar.

Hoe verloopt de beoordeling van de verjaring?

De vaststelling van verjaring volgt een vaste redenering. De eerste stap is de kwalificatie van het feit: betreft het een overtreding, een wanbedrijf of een misdaad? Die kwalificatie bepaalt de basistermijn uit de tabel hierboven. Vervolgens wordt nagegaan vanaf wanneer de termijn liep en of hij intussen werd geschorst — sinds 28 april 2024 gebeurt dat automatisch zodra de dagvaarding is betekend. Pas wanneer de volledige termijn zou zijn verstreken zonder dat tijdig werd gedagvaard, is de strafvordering verjaard.

De verjaring van de strafvordering is van openbare orde. Dat betekent dat de rechter het verval van de strafvordering ambtshalve moet vaststellen, ook wanneer de beklaagde er zelf geen beroep op doet.

Wettelijk kader

De verjaring van de strafvordering wordt geregeld in de Voorafgaande Titel van het Wetboek van Strafvordering (artikel 21 en volgende). Die bepalingen werden grondig herzien door de hervorming van het strafprocesrecht die op 28 april 2024 in werking trad: de termijnen werden opgetrokken en de klassieke stuiting werd vervangen door een automatische schorsing vanaf de dagvaarding. De verjaring van de straf (strafuitvoering) is geregeld in de artikelen 91 tot 93 van het Strafwetboek. Voor bepaalde zeer ernstige misdrijven — zoals genocide en misdaden tegen de menselijkheid, en bepaalde seksuele misdrijven op minderjarigen — gelden afwijkende of onverjaarbare regimes.

Praktische tips

Bent u betrokken bij een strafzaak als verdachte of als slachtoffer, dan loont het om de verjaring van bij het begin nauwgezet op te volgen:

• Dossieropvolging: vraag via uw advocaat regelmatig inzage in het strafdossier, zodat u weet in welke fase de procedure zich bevindt en of er al gedagvaard is.
• Bewijsvoering: bewaar alle stukken over de datum van de feiten. Bij discussie over de begindatum van de verjaring is precieze bewijsvoering essentieel.
• Tijdige actie: wacht als slachtoffer niet te lang om klacht neer te leggen of u burgerlijke partij te stellen; zo zet u de vervolging tijdig in gang.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen om u bij te staan: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren. Een videocall van 30 minuten kost €60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost €90,75 incl. btw. btw.

Kosten en burgerlijke vordering

De verjaring van de strafvordering heeft ook gevolgen voor de schadevergoeding. Wanneer de strafvordering verjaard is, kan er in principe geen strafrechtelijke veroordeling meer volgen. Dat betekent echter niet automatisch dat de burgerlijke vordering — de schadevergoeding voor het slachtoffer — eveneens verjaard is; die volgt eigen verjaringsregels.

De kosten voor een advocaat in dergelijke procedures worden vaak gedekt door een rechtsbijstandsverzekering. LawBase adviseert u graag over de mogelijkheden om uw verdedigingskosten te beperken via uw verzekeringspolis.

Verwante onderwerpen

Wilt u dieper ingaan op een specifiek aspect van de strafprocedure? Bekijk onze verwante gidsen:

• Werd uw dossier zonder gevolg geklasseerd? Lees meer over seponering van een dossier.
• Vermijd een proces via een minnelijke schikking in strafzaken.
• Niet akkoord met het vonnis? Bekijk hoger beroep in een strafzaak of verzet tegen een vonnis.
• Meer over de mechanismen zelf: stuiting van de verjaring en schorsing van de verjaring.

Veelgestelde vragen

Hieronder vindt u antwoorden op de meest gestelde vragen over de verjaringstermijnen in het Belgische strafrecht.