Minnelijke schikking in strafzaken

Heeft u een dagvaarding ontvangen of bent u het voorwerp van een opsporingsonderzoek? In het Belgische strafrecht bestaat er een krachtig instrument om een openbaar proces en een vermelding op het strafblad te vermijden: de minnelijke schikking in strafzaken. Bij LawBase zien we dagelijks hoe deze procedure cliënten behoedt voor zware professionele en persoonlijke gevolgen. In dit artikel duiken we diep in de werking, de voorwaarden en de strategische voordelen van de minnelijke schikking, geïllustreerd met praktijkvoorbeelden uit onze kantoren in Brugge, Antwerpen, Gent, Waasland, Hasselt en Leuven.

Wettelijk Kader

De minnelijke schikking, officieel bekend als de 'verval van de strafvordering tegen betaling van een geldsom', vindt haar wettelijke grondslag in Artikel 216bis van het Wetboek van Strafvordering (Sv.). Dit mechanisme laat het Openbaar Ministerie (de Procureur des Konings) toe om een verdachte voor te stellen een bepaalde geldsom te betalen. Indien de verdachte dit aanbod aanvaardt en de som betaalt, vervalt de strafvordering. Dit betekent dat er geen rechtszaak volgt en u niet wordt veroordeeld door een rechter.

Casusvoorbeeld: De Onopzettelijke Fiscale Fout
Neem het dossier van een ondernemer uit het Antwerpse, cliënt bij ons kantoor in Antwerpen. Door een administratieve fout in de vennootschap werden bepaalde inkomsten niet correct aangegeven, wat leidde tot een onderzoek naar valsheid in geschrifte. In plaats van een jarenlange procedure voor de correctionele rechtbank, stelden wij een minnelijke schikking voor op basis van Art. 216bis Sv. De cliënt betaalde de ontdoken belastingen, een boete en een administratieve vergoeding. Het resultaat? De zaak werd gesloten zonder strafblad, waardoor zijn mandaat als bestuurder niet in het gedrang kwam.

Het toepassingsgebied is breed, maar niet onbeperkt. De minnelijke schikking kan worden toegepast voor feiten die niet van die aard lijken te zijn dat ze gestraft moeten worden met een correctionele gevangenisstraf van meer dan twee jaar (hoewel de wet spreekt over de 'maximumstraf' die de Procureur in gedachten heeft voor die specifieke casus). Belangrijk is dat de feiten geen zware aantasting van de fysieke integriteit mogen inhouden.

Praktische Tips

Wanneer u geconfronteerd wordt met een voorstel tot minnelijke schikking, is snelheid en discretie geboden. Hier zijn enkele praktische tips van onze experts:

• Evalueer de bewijslast: Gaat u akkoord met de schikking, dan erkent u niet formeel uw schuld in de zin van een veroordeling, maar u betaalt wel om verdere vervolging af te kopen. Als het dossier flinterdun is, kan een vrijspraak voor de rechtbank soms een betere strategie zijn.
• Herstel de schade onmiddellijk: De Procureur zal pas instemmen met een schikking als de schade aan het slachtoffer (indien aanwezig) integraal is vergoed. Zorg voor bewijzen van betaling of een schriftelijk akkoord met de benadeelde partij.
• Check de impact op uw beroep: Voor bepaalde gereglementeerde beroepen (zoals advocaten, artsen of vastgoedmakelaars) kan zelfs een schikking tuchtrechtelijke gevolgen hebben, hoewel het niet op het strafregister verschijnt.
• Onderhandel over de som: De hoogte van de geldsom is niet altijd in steen gehouwen. Een advocaat van LawBase kan vaak onderhandelen op basis van uw financiële draagkracht en de ernst van de feiten.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is volledig gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost. Dit is een kleine investering om uw juridische toekomst veilig te stellen.

Procedure en Stappen

De weg naar een succesvolle minnelijke schikking volgt meestal een vast patroon:

Stap 1: Het Initiatief
Het voorstel kan komen van de Procureur des Konings zelf (bijvoorbeeld bij verkeersovertredingen of lichte diefstallen), maar vaker moet de advocaat van de verdachte het initiatief nemen. Dit gebeurt vaak tijdens een verhoor of na inzage in het strafdossier.

Stap 2: De Voorwaarden van de Procureur
De Procureur stelt een bedrag vast en bepaalt de termijn waarbinnen dit betaald moet worden. Tevens wordt geëist dat alle kosten van het onderzoek (zoals expertisekosten of gerechtsdeurwaarderskosten) worden vergoed.

Stap 3: Vergoeding van de Slachtoffers
Dit is een absolute voorwaarde onder Art. 216bis Sv. Als er een slachtoffer is, moet er een bewijs zijn dat de schade is hersteld of dat er een dading is gesloten. In ons kantoor in Gent hebben we recent een dossier van onopzettelijke slagen en verwondingen bij een arbeidsongeval opgelost door eerst de verzekeringskwestie te regelen, waarna de Procureur de schikking aanvaardde.

Stap 4: Betaling en Afsluiting
Zodra de betaling is uitgevoerd binnen de gestelde termijn, ontvangt u een bevestiging van het verval van de strafvordering. Het dossier wordt gearchiveerd en u hoeft niet voor de rechter te verschijnen.

Kosten en Vergoedingen

De totale kostprijs van een minnelijke schikking bestaat uit drie componenten:

• De eigenlijke schikking: Dit bedrag mag niet lager zijn dan 10 euro en niet hoger dan het wettelijke maximum van de boete die op het misdrijf staat (verhoogd met de opdeciemen).
• De gerechtskosten: Denk aan kosten voor bloedafnames, DNA-onderzoek, of de kosten van de gerechtsdeurwaarder.
• De schadevergoeding: De vergoeding aan de burgerlijke partij.

Het is een misverstand dat een minnelijke schikking 'goedkoop' is. Vaak ligt het bedrag hoger dan een lichte geldboete die een rechter zou uitspreken. De 'winst' zit echter in het vermijden van een strafblad en de onzekerheid van een proces. Bij LawBase analyseren we de kosten-batenverhouding nauwgezet. Voor een cliënt in Leuven, die een blanco strafregister nodig had voor een visum naar de VS, was een schikking van €2.500 veel voordeliger dan een lagere boete met veroordeling.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u de meest prangende vragen die onze advocaten in Brugge, Hasselt en het Waasland regelmatig ontvangen over dit onderwerp.

• Verschijnt een minnelijke schikking op mijn strafblad? Nee, een schikking via Art. 216bis Sv. wordt niet vermeld op het uittreksel uit het strafregister (het vroegere 'getuigschrift van goed zedelijk gedrag'). Het wordt wel geregistreerd in het algemeen documentatieregister van het parket, zodat zij weten dat u al eens van deze gunst heeft genoten.
• Kan ik een minnelijke schikking weigeren? Ja, u bent nooit verplicht om in te gaan op een voorstel. Indien u weigert, zal de Procureur meestal beslissen om u te dagvaarden voor de rechtbank, waar u uw onschuld kunt bepleiten.
• Geldt dit ook voor zware misdrijven? Voor misdaden die niet gecorrectionaliseerd kunnen worden of feiten die de fysieke integriteit zwaar aantasten, is een schikking in de regel uitgesloten.
• Wat als ik de schikking niet op tijd betaal? Dan vervalt het aanbod automatisch en zal de strafvervolging gewoon worden voortgezet. Uitstel van betaling is zelden mogelijk, tenzij uitdrukkelijk overeengekomen.
• Heb ik een advocaat nodig voor een schikking? Hoewel het niet strikt verplicht is, is het essentieel om de juridische nuances van Art. 216bis Sv. te begrijpen en de onderhandelingen met het parket professioneel te voeren.