Seponering: wanneer wordt een zaak geseponeerd?

U heeft een klacht ingediend of u bent zelf onderwerp van een strafrechtelijk onderzoek, en plotseling ontvangt u een brief van het Parket: de zaak wordt geseponeerd. Voor velen voelt dit als een juridisch zwart gat. Betekent dit dat er geen misdrijf is gepleegd? Is de dader onschuldig, of is er simpelweg een gebrek aan bewijs? Bij LawBase zien we dagelijks de verwarring die een seponering oproept bij zowel slachtoffers als verdachten.

Neem het voorbeeld van een cliënt in ons kantoor te Gent, die betrokken was bij een schermutseling op de Oude Beestenmarkt. Hoewel er camerabeelden waren, besloot de procureur de zaak te seponeren onder de noemer 'opportuniteit'. Voor het slachtoffer voelde dit onrechtvaardig, terwijl de verdachte opgelucht ademhaalde. In dit artikel duiken we diep in de wereld van de seponering binnen het Belgische strafrecht en leggen we uit wat uw rechten zijn.

Wettelijk Kader

In het Belgische strafrecht is de procureur des Konings de meester van het strafproces tijdens het opsporingsonderzoek. Het fundamentele principe hierbij is het opportuniteitsbeginsel. Dit houdt in dat de procureur niet verplicht is om elk misdrijf te vervolgen, zelfs niet als de schuld vaststaat. Dit staat in schril contrast met landen waar het legaliteitsbeginsel heerst en elke overtreding voor de rechter moet komen.

Een cruciaal wetsartikel in dit kader is Artikel 28quater van het Wetboek van Strafvordering (Sv.). Dit artikel bepaalt dat de procureur des Konings de strafvordering uitoefent, maar ook de bevoegdheid heeft om de zaak te seponeren wanneer hij oordeelt dat een vervolging niet opportuun is. Belangrijk om te weten is dat een seponering geen definitief oordeel is over de schuld of onschuld. Het is een beslissing van bestuurlijke aard en heeft geen kracht van gewijsde. Dit betekent dat de procureur, zolang de verjaringstermijn niet is verstreken, de zaak altijd kan heropenen als er bijvoorbeeld nieuwe bezwarende elementen opduiken.

Er zijn hoofdzakelijk twee soorten seponeringen: de technische seponering (bijvoorbeeld door gebrek aan bewijs of omdat de feiten geen misdrijf vormen) en de seponering om opportuniteitsredenen (de feiten zijn bewezen, maar vervolging wordt niet nuttig geacht voor de samenleving).

Praktische Tips

Wanneer u geconfronteerd wordt met een seponering, is het essentieel om kalm te blijven en de juiste stappen te ondernemen. Hier zijn enkele praktische tips van onze experts uit de kantoren in Brugge, Antwerpen en Leuven:

• Vraag het seponeringsbericht op: U heeft recht op een officiële kennisgeving. Hierin staat de code van seponering, die aangeeft waarom de zaak niet verder wordt vervolgd.
• Bestudeer de seponeringscode: Codes zoals '05' (onvoldoende bezwaren) of '30' (andere prioriteiten) vertellen u veel over de slaagkans van een eventueel beroep of burgerlijke actie.
• Bewaar uw dossier: Ook al stopt het strafrechtelijk traject, u kunt de verzamelde bewijzen nog gebruiken in een burgerlijke procedure om schadevergoeding te eisen.
• Raadpleeg tijdig een advocaat: De verjaringstermijnen lopen door. Wacht niet te lang als u de beslissing wilt aanvechten.

LawBase heeft 6 kantoren verspreid over Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. Een eerste videocall is gratis, terwijl een fysieke consultatie van 30 minuten slechts €50 kost. Onze advocaten kunnen voor u het strafdossier inkijken en de seponeringsgrond analyseren.

Procedure en Stappen

Wat gebeurt er precies nadat een klacht is neergelegd? Het traject naar een seponering verloopt meestal via deze stappen:

1. Het Opsporingsonderzoek: De politie voert onder leiding van de procureur het onderzoek uit (verhoren, huiszoekingen, analyse van camerabeelden).
2. De Evaluatie: De procureur ontvangt het eind-proces-verbaal en weegt de elementen af. Is er voldoende bewijs? Is de schade hersteld? Is de openbare orde ernstig verstoord?
3. De Beslissing: De procureur kiest tussen vervolging (dagvaarding), een alternatieve maatregel (zoals een minnelijke schikking of bemiddeling in strafzaken) of seponering.
4. Kennisgeving: Het slachtoffer en de aangever worden schriftelijk op de hoogte gebracht van de seponering. Let op: de verdachte krijgt niet altijd automatisch bericht als de zaak zonder gevolg is geklasseerd.

Stel dat u het niet eens bent met de seponering. In België kunt u niet direct in beroep gaan tegen de beslissing van de procureur bij een hogere rechtbank, maar u kunt wel actie ondernemen door u 'burgerlijke partij te stellen' in de handen van een onderzoeksrechter. Hiermee dwingt u het onderzoek voort te zetten, mits u een borgsom betaalt. Dit is een krachtig middel dat we vaak inzetten in onze kantoren in Hasselt en het Waasland bij complexe dossiers van oplichting of zware slagen en verwondingen.

Kosten en Vergoedingen

Een seponering heeft directe financiële gevolgen. Als een zaak geseponeerd wordt, draagt de staat de kosten van het onderzoek (zoals de kosten voor een deskundige of bloedanalyses). Echter, als u als slachtoffer achterblijft met schade, vergoedt de seponering u niets.

Voor het slachtoffer: U zult zelf het initiatief moeten nemen om uw schade te verhalen. Dit kan via de burgerlijke rechtbank. De seponering is geen bewijs dat er niets gebeurd is; de burgerlijke rechter oordeelt onafhankelijk. De kosten voor een dergelijke procedure omvatten rechtsplegingsvergoedingen en erelonen van de advocaat.

Voor de verdachte: Een seponering is de meest kostenefficiënte uitkomst. Er volgt geen boete en geen strafblad. Let wel op: bij een seponering onder voorwaarden (bijvoorbeeld het betalen van een schadevergoeding) moet u deze kosten uiteraard wel voldoen om de definitieve seponering te behouden.

Bij LawBase hanteren we transparante tarieven. Tijdens een consultatie in een van onze kantoren (zoals Leuven of Antwerpen) maken we een inschatting van de kosten om een seponering aan te vechten of juist te bekomen via actieve verdediging.

Veelgestelde Vragen