De rol van de bemiddelaar bij echtscheiding in België

Inleiding tot Familiale Bemiddeling

Wanneer een huwelijk stukloopt, vrezen veel koppels een lange en dure juridische strijd. Toch biedt de wet sinds jaar en dag een alternatief: familiale bemiddeling. Deze procedure laat toe om in alle rust, met begeleiding van een erkend bemiddelaar, tot evenwichtige afspraken te komen zonder dat de rechter elk detail moet beslissen.

Bemiddeling wint steeds meer aan belang in het Belgische familierecht. Zowel rechtbanken als advocaten moedigen ze aan, omdat ze vaak leidt tot duurzame oplossingen, vooral als er kinderen betrokken zijn.

Juridisch Kader en Types Bemiddeling

De wettelijke basis van bemiddeling is te vinden in artikelen 1724 tot 1737 van het Gerechtelijk Wetboek.

Er bestaan twee vormen:

Gerechtelijke bemiddeling: door de rechter bevolen.

Buitengerechtelijke bemiddeling: vrijwillig opgestart door de partijen zelf.

Enkel erkende bemiddelaars, geregistreerd bij de Federale Bemiddelingscommissie, mogen officiële bemiddeling uitvoeren met rechtsgevolgen.

De Rol van de Bemiddelaar

Een bemiddelaar is een neutrale en onafhankelijke derde die partijen helpt om zelf afspraken te maken. Hij oordeelt niet, neemt geen standpunt in en legt niets op.

Zijn rol bestaat erin om:

de communicatie te herstellen;

misverstanden te verhelderen;

mogelijke oplossingen te verkennen;

en de afspraken juridisch correct te formuleren.

De bemiddelaar werkt discreet: alles wat in de gesprekken wordt gezegd, blijft vertrouwelijk (art. 1728 Ger.W.).

Bemiddeling kan in alle fases:

vóór een echtscheidingsprocedure (voorkomend karakter);

tijdens een lopende zaak bij de familierechtbank;

zelfs na echtscheiding, bij discussies over kinderen of alimentatie.

De meeste bemiddelaars behandelen drie hoofdthema’s:

Kinderen – verblijfsregeling, ouderlijk gezag, onderhoudsbijdragen.

Financiën – verdeling van schulden, onderhoudsgeld tussen echtgenoten.

Goederen – woning, inboedel, spaargeld en pensioenen.

Het Bemiddelingsproces

Stap 1 – Aanmelding

Beide partijen nemen contact op met een erkende bemiddelaar. Vaak gebeurt dat via hun advocaat of via de website van de Federale Bemiddelingscommissie.

Stap 2 – Intakegesprek

Tijdens het eerste gesprek legt de bemiddelaar het verloop uit en onderzoekt hij of de situatie geschikt is voor bemiddeling. Beide partijen moeten vrijwillig deelnemen.

Stap 3 – Bemiddelingsgesprekken

De partijen bespreken hun meningsverschillen onder begeleiding. De bemiddelaar helpt de communicatie te structureren en de belangen van beide kanten te begrijpen.

Stap 4 – Bemiddelingsovereenkomst

Wanneer er een akkoord wordt bereikt, stelt de bemiddelaar een schriftelijke overeenkomst op die door beide partijen wordt ondertekend.

Stap 5 – Homologatie door de rechtbank (optioneel)

Indien gewenst, kan het akkoord worden gehomo­logeerd door de familierechtbank. Hierdoor krijgt het dezelfde kracht als een rechterlijke beslissing (art. 1733 Ger.W.).

Wanneer is Bemiddeling Niet Geschikt?

Bemiddeling vereist gelijkwaardigheid en wederzijds respect. Ze is meestal niet geschikt bij:

familiaal of economisch geweld;

ernstige machtsongelijkheid;

weigering tot samenwerking van één partij;

situaties met verborgen vermogen of fraude.

In die gevallen is het beter om via een advocaat of rechter een oplossing te zoeken.

Kosten en Voordelen

De kosten variëren afhankelijk van de ervaring van de bemiddelaar, maar bedragen doorgaans tussen €100 en €180 per uur, te delen tussen beide partijen.

Partijen kunnen ook rechtsbijstand vragen als ze onvoldoende middelen hebben. Sommige ziekenfondsen en rechtsbijstandsverzekeringen voorzien een tussenkomst.

Een ondertekend bemiddelingsakkoord heeft contractuele waarde. Zodra de rechtbank het homologeert, wordt het uitvoerbaar als een vonnis. Dit betekent dat men het kan laten afdwingen via een gerechtsdeurwaarder.

Sneller: geen ellenlange gerechtelijke procedures.

Goedkoper: één bemiddelaar in plaats van twee advocaten.

Minder emotioneel belastend: vooral bij gezinnen met kinderen.

Duurzamere afspraken: omdat partijen ze zelf bepalen.

Flexibel: ruimte voor creatieve oplossingen buiten het strikte juridische kader.

Een advocaat blijft nuttig, zelfs in bemiddeling. Hij kan:

adviseren over de juridische draagwijdte van voorstellen;

het akkoord nalezen vóór ondertekening;

de homologatie bij de rechtbank indienen.

Veel advocaten zijn trouwens zelf erkende bemiddelaars.

Een echtscheiding is nooit gemakkelijk, maar hoeft geen slagveld te worden. Bemiddeling biedt een menselijk, respectvol en efficiënt alternatief dat rekening houdt met de belangen van alle betrokkenen, vooral kinderen.

Wie tijdig de stap zet naar bemiddeling, bespaart niet alleen kosten maar ook jaren van emotionele spanning.

1. Is bemiddeling verplicht in België?

Neen, maar de rechter kan partijen wel aanmoedigen om het te proberen alvorens te oordelen.

2. Moeten beide partijen akkoord zijn om te bemiddelen?

Ja. Bemiddeling is volledig vrijwillig. Zonder toestemming van beide partijen kan ze niet doorgaan.

3. Hoe lang duurt een bemiddeling gemiddeld?

Gemiddeld 2 tot 4 maanden, afhankelijk van de complexiteit en bereidheid tot overleg.

4. Kan het akkoord later gewijzigd worden?

Ja, mits nieuw overleg of een gerechtelijke procedure wanneer omstandigheden wijzigen.

5. Wat kost een bemiddelaar?

Tussen €100 en €180 per uur, meestal gedeeld tussen beide partijen.

Na de aankoop van een woning ontdekt u vocht, barsten of slechte isolatie. Zijn dat verborgen gebreken? En kan u de verkoper aansprakelijk stellen? Dit artikel legt uit wat de wet verstaat onder verborgen gebreken en hoe u als koper uw rechten kunt afdwingen.

Veelgestelde Vragen

Wat is familiale bemiddeling bij echtscheiding in België?

Familiale bemiddeling is een procedure waarbij ex-partners, onder begeleiding van een neutrale en onafhankelijke erkende bemiddelaar, samen afspraken maken over de gevolgen van hun echtscheiding. Het doel is om tot duurzame en evenwichtige oplossingen te komen zonder tussenkomst van een rechter.

Wie is een erkende bemiddelaar en waarom is dit belangrijk?

Een erkende bemiddelaar is een professional die geregistreerd staat bij de Federale Bemiddelingscommissie. Dit is belangrijk omdat alleen erkende bemiddelaars officiële bemiddeling kunnen uitvoeren met rechtsgevolgen en hun neutraliteit en expertise gewaarborgd zijn.

Wat is het verschil tussen gerechtelijke en buitengerechtelijke bemiddeling?

Buitengerechtelijke bemiddeling wordt vrijwillig door de partijen zelf opgestart, vaak voordat er een rechtszaak is. Gerechtelijke bemiddeling wordt daarentegen door de rechter bevolen tijdens een lopende procedure.

Welke onderwerpen kunnen via bemiddeling worden geregeld bij een echtscheiding?

Via bemiddeling kunnen alle aspecten van een echtscheiding worden geregeld, zoals afspraken over de kinderen (verblijf, onderhoud), financiële regelingen (alimentatie, verdeling van bezittingen) en de gezinswoning. De bemiddelaar helpt om deze thema's gestructureerd te bespreken.

Is alles wat tijdens bemiddeling wordt besproken vertrouwelijk?

Ja, de gesprekken tijdens bemiddeling zijn strikt vertrouwelijk, zoals vastgelegd in artikel 1728 van het Gerechtelijk Wetboek. Dit betekent dat de bemiddelaar en de partijen niets van wat besproken wordt, mogen delen buiten de bemiddelingssessies.

Wat zijn de voordelen van bemiddeling ten opzichte van een gerechtelijke procedure?

Bemiddeling is vaak sneller, minder kostbaar en minder stressvol dan een gerechtelijke procedure. Bovendien leiden zelf overeengekomen afspraken vaak tot duurzamere oplossingen en een betere communicatie tussen de ex-partners, wat vooral gunstig is voor eventuele kinderen.

Wanneer kan bemiddeling worden opgestart?

Bemiddeling kan in verschillende fases worden opgestart: vóór een echtscheidingsprocedure om deze te voorkomen, tijdens een lopende zaak bij de familierechtbank, of zelfs na de echtscheiding bij discussies over nieuwe situaties of afspraken.

Wat is de rol van de bemiddelaar precies?

De bemiddelaar treedt op als neutrale en onafhankelijke derde partij die de communicatie tussen de ex-partners faciliteert. Hij of zij oordeelt niet, maar helpt de partijen om misverstanden te verhelderen, mogelijke oplossingen te verkennen en hun afspraken juridisch correct te formuleren.

Is de aanwezigheid van een advocaat vereist bij bemiddeling?

Nee, de aanwezigheid van een advocaat is niet verplicht tijdens de bemiddelingssessies zelf. Het staat de partijen echter vrij om advies in te winnen bij hun eigen advocaat voor, tijdens of na het bemiddelingstraject.

Wat gebeurt er als we een akkoord bereiken via bemiddeling?

Wanneer een akkoord wordt bereikt, stelt de bemiddelaar een schriftelijke overeenkomst op. Deze overeenkomst kan vervolgens homologeerd (goedgekeurd) worden door de familierechtbank, waardoor het bindend wordt en dezelfde rechtskracht krijgt als een rechterlijke beslissing.