Drugs achter het stuur: politierechter vraagt haaranalyse

Relevante Juridische Tools

Inleiding: Een tussenvonnis met verzoek tot haaranalyse

Dit vonnis van de Politierechtbank te Veurne is geen eindvonnis, maar een tussenvonnis. De rechtbank spreekt zich nog niet uit over de schuld of onschuld van de beklaagde met betrekking tot het rijden onder invloed van drugs. In plaats daarvan stelt zij de zaak uit, met het verzoek aan de beklaagde om bij een geneesheer een haarstaal te laten afnemen voor toxicologische analyse en de resultaten op de volgende zitting voor te leggen. De kosten worden aangehouden.

De Juridische Grondslag en Bewijsvoering

Artikel 37bis Wegverkeerswet: Een Quasi-Nultolerantie

De kern van de tenlastelegging is artikel 37bis, §1, 1° van de Wegverkeerswet van 16 maart 1968. Dit artikel stelt het besturen van een voertuig op een openbare plaats strafbaar wanneer de voorgeschreven speeksel- of bloedanalyse de aanwezigheid van specifieke drugs in een gehalte gelijk aan of hoger dan de wettelijke grenswaarde aantoont. Het gaat om stoffen zoals THC, cocaïne, amfetamines en MDMA. Cruciaal is dat het Openbaar Ministerie niet hoeft te bewijzen dat de rijvaardigheid van de bestuurder daadwerkelijk was aangetast. De aanwezigheid van de stof in een gehalte gelijk aan of hoger dan de wettelijke grenswaarde volstaat voor dit bestanddeel van het misdrijf. Dit creëert een systeem van quasi-nultolerantie, bedoeld om drugsgebruik in het verkeer streng te ontmoedigen.

De Bewijswaarde van een Haaranalyse

De rechtbank verzoekt de beklaagde om bij een geneesheer een haarstaal te laten afnemen voor toxicologische analyse. Het vonnis motiveert het verzoek niet en licht de beoogde bewijswaarde van de analyse niet toe. Het bevat geen analyseresultaten of vaststellingen over een gebruikspatroon.

Het vonnis vermeldt geen specifieke wettelijke grondslag voor het verzoek. Het gaat om een verzoek aan de beklaagde, niet om een bevel. De rechtbank geeft gedetailleerde instructies voor de afname en verpakking van het haarstaal en verlangt een attest van de geneesheer over de afname onder toezicht.

Het haarstaal, van een potlood dik, wordt afgenomen dicht bij de hoofdkruin, met een lengte van minstens 1 centimeter tot maximum 6 centimeter, afhankelijk van de haarlengte. De kant van de haarwortel wordt gemarkeerd. Het haarstaal wordt in dezelfde richting gehouden en vastgemaakt met een elastiek en in aluminiumfolie gewikkeld. De geneesheer moet attesteren dat het haarstaal onder toezicht bij de beklaagde werd afgenomen.

Het vonnis licht het doel van deze praktische instructies niet toe en bevat geen beoordeling van de betrouwbaarheid of rechtsgeldigheid van de haaranalyse.

Praktische Implicaties en Strategische Overwegingen

Voor de Beklaagde en diens Verdediging

De beslissing van de rechter plaatst de beklaagde voor een strategische keuze. Het vonnis zegt niet wat er gebeurt als de beklaagde niet op het verzoek ingaat. Wie meewerkt, kan de resultaten wel gebruiken in zijn verdediging.

De resultaten moeten op de volgende zitting worden voorgelegd. Het vonnis loopt niet vooruit op de inhoud ervan of op de gevolgen voor de verdediging en de eventuele straf.

Implicaties voor de Straftoemeting

Welke betekenis de rechtbank aan de haaranalyse zal geven, blijkt nog niet uit het vonnis. De pleegdatum is niet vermeld. Het toepasselijke strafrecht en de opdeciemen hangen daarvan af. Voor feiten van vóór 1 september 2026 vormt het oude recht het vertrekpunt, met toetsing van eventuele gunstigere nieuwe bepalingen. Onder het oude recht kan de rechter voor een eerste overtreding de volgende sancties overwegen:

• Een geldboete: De basisboete is 200 tot 2.000 euro. Dit bedrag wordt verhoogd met opdeciemen, die afhangen van de datum van de feiten. Voor feiten vóór 1 februari 2026 gelden 70 opdeciemen (factor 8), wat neerkomt op 1.600 tot 16.000 euro. Voor feiten van 1 februari tot en met 31 augustus 2026 gelden 90 opdeciemen (factor 10), wat neerkomt op 2.000 tot 20.000 euro.
• Een verval van het recht tot sturen: De rechter kan een facultatief verval van het recht tot sturen opleggen van minstens acht dagen tot vijf jaar (art. 38, §1, 1° oud WVW).

Een gevangenisstraf is voor een eerste overtreding onder artikel 37bis, §1 oud WVW niet voorzien. Artikel 37bis, §2 oud WVW voorziet daarin bij een nieuwe overtreding binnen drie jaar te rekenen van de dag van de uitspraak van een vorig veroordelend vonnis op grond van artikel 37bis, §1, artikel 34, §2 of artikel 35 dat in kracht van gewijsde is gegaan.

Deze sancties zijn algemene juridische achtergrond. De rechtbank legt in dit tussenvonnis geen geldboete of verval van het recht tot sturen op.

Wat sinds 1 september 2026 anders is

De aangeleverde wetteksten bevatten niet de nieuwe tekst van artikel 37bis WVW. De gewijzigde strafregeling van die bepaling kan daarom hier niet inhoudelijk worden weergegeven. De wel aangeleverde nieuwe tekst van artikel 36 WVW voorziet in een straf van niveau 2 wanneer iemand artikel 34, §2, artikel 35 of artikel 37bis, §1 opnieuw overtreedt binnen drie jaar te rekenen van de dag van de uitspraak van een vorig veroordelend vonnis op grond van een van die bepalingen dat in kracht van gewijsde is gegaan. Het verval van het recht tot sturen blijft op grond van artikel 38, §1, 1° WVW facultatief bij een veroordeling wegens artikel 37bis, §1, behoudens toepasselijke bijzondere verplichtingen. De pleegdatum ontbreekt, zodat het toepasselijke recht in deze zaak niet definitief kan worden vastgesteld. Bij oudere feiten moet ook worden onderzocht of nieuwe bepalingen gunstiger zijn.

Gerelateerde Zaken