Alimentatie niet betaald: wat nu?

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Burgerlijk Wetboek(art. 203, 203bis, 203ter, 301)

  Onderhoudsplicht voor kinderen en ex-echtgenoten

• •
  Gerechtelijk Wetboek(art. 1412)

  Supervoorrecht: volledig loonbeslag voor alimentatie

• •
  Wet van 21 februari 2003(oprichting DAVO)

  Dienst voor Alimentatievorderingen: voorschot en invordering

• •
  Strafwetboek 1867 (oud)(art. 676 Sw.)

  Familieverlating; was art. 391bis Sw. 1867. Het rijverbod als bijkomende straf is niet hernomen

Betaalt uw ex-partner het onderhoudsgeld niet, te laat, of zonder de jaarlijkse indexering? Dan zit u waarschijnlijk met een dubbel gevoel: de rekeningen voor de kinderen lopen door, en tegelijk weet u niet welke stap nu écht helpt en welke u geld of tijd kost. U hoeft dit niet alleen uit te zoeken. U staat namelijk sterker dan u denkt: onderhoudsgeld is een van de best beschermde schuldvorderingen in het Belgische recht, er kan zelfs beslag worden gelegd op het volledige loon van uw ex.

Er zijn vier routes, DAVO, een gerechtsdeurwaarder, een ontvangstmachtiging en een strafklacht wegens familieverlating, maar ze zijn niet vrij combineerbaar. Een advocaat familierecht kan uw dossier beoordelen, de juiste route kiezen en de invordering voor u opstarten, zodat u niet de verkeerde weg inslaat.

Vier routes om alimentatie te innen

Uw situatie	Meest aangewezen route
Uw ex heeft een gekende werkgever, bankrekening of vermogen	Gerechtsdeurwaarder, het snelst, en volledig loonbeslag is mogelijk
Uw ex is moeilijk vindbaar, insolvent of betaalt structureel niet	DAVO, kosteloos voor u, en DAVO draagt het insolvabiliteitsrisico
U heeft kinderen en acuut geld nodig	DAVO, voorschotten tot €175 per kind per maand
Uw ex betaalt telkens te laat, maar heeft een vaste werkgever	Ontvangstmachtiging, de werkgever betaalt voortaan rechtstreeks aan u
Uw ex kán betalen maar weigert moedwillig	Strafklacht familieverlating, naast een burgerlijke route
U heeft (nog) geen vonnis of notariële akte	Eerst naar de familierechtbank, zonder uitvoerbare titel werkt geen enkele route

Welke route kiest u, en waarom?

De meeste uitleg over onbetaalde alimentatie stelt dit voor als een ladder: eerst de deurwaarder, dan DAVO, daarna een klacht. Dat is misleidend. Zodra DAVO tussenkomt, mag u tijdens die tussenkomst niet zelf parallel via een gerechtsdeurwaarder of advocaat dezelfde achterstallen invorderen, op straffe van terugbetaling van wat DAVO u betaalde.

Daarom kiest u vooraf.

Route	Kosten voor u	Snelheid	Risico voor u	Sluit andere routes uit?
DAVO	In principe kosteloos	Administratief; niet onmiddellijk	DAVO draagt het insolvabiliteitsrisico	Ja, geen eigen parallelle invordering van dezelfde achterstal
Gerechtsdeurwaarder	Vaak voorschieten; verhaalbaar op de schuldenaar	Snel bij gekend loon, rekening of goederen	U draagt het kostenrisico als de schuldenaar niets heeft	Niet combineerbaar met DAVO voor dezelfde achterstal
Ontvangstmachtiging	Procedurekosten; mogelijk rechtsplegingsvergoeding	Via de familierechtbank	Beperkt, als er een vaste derde-betaler is	Af te stemmen met de andere routes
Strafklacht	Geen invorderingskost, maar geen garantie op betaling	Strafprocedures verlopen traag	U krijgt niet automatisch uw geld	Nee, is geen burgerlijke invordering

Twijfelt u tussen DAVO en een gerechtsdeurwaarder? Dat is het scharniermoment: het hangt af van uw titel, de omvang van de achterstal en wat er bij uw ex te halen valt.

Wat u eerst zelf doet

Wat u vóór de invordering doet, bepaalt hoe sterk u staat.

• Documenteer elke wanbetaling. Houd per vervaldag bij wat verschuldigd was en wat betaald werd. Bewaar rekeninguittreksels en elk bericht waarin uw ex de betaling belooft of weigert.
• Vergeet de indexering niet. Veel achterstallen ontstaan niet doordat er niets betaald wordt, maar doordat jarenlang het oude bedrag betaald wordt. De indexering is van rechtswege verschuldigd (art. 203quater oud BW, sinds de Wet van 19 maart 2010): ze hoeft níet in uw vonnis te staan om te gelden. Let op: dit geldt voor de onderhoudsbijdrage voor kinderen. Voor de uitkering na echtscheiding hangt de indexering af van art. 301 oud BW en van wat in uw vonnis of overeenkomst staat. Zo gelden, uw ex moet ze spontaan toepassen. Wie het oude bedrag blijft storten, betaalt gedeeltelijk niet, en precies dat volstaat voor de drempel van DAVO én van de ontvangstmachtiging. Bereken het juiste bedrag met de alimentatie-calculator voor indexering vóór u aanschrijft, en lees hoe indexering precies werkt in onze blog Onderhoudsgeld indexeren: berekening & betwisting.
• Stuur een aangetekende ingebrekestelling. Vermeld de achterstal per maand, het totaal inclusief indexering, en een korte betalingstermijn, dat is uw bewijs dat u formeel heeft opgeëist.
• Communiceer schriftelijk. Een telefonische belofte bestaat juridisch niet, bevestig elk voorstel per e-mail.
• Wacht niet. Achterstallen kunnen verjaren, en wie vandaag een werkgever heeft, heeft die volgend jaar misschien niet meer.

U heeft een uitvoerbare titel nodig

Invorderen kan pas als u een uitvoerbare (executoriale) titel heeft:

• een vonnis of arrest van de familierechtbank;
• een gehomologeerde ouderschapsovereenkomst;
• een EOT-overeenkomst (echtscheiding met onderlinge toestemming);
• een notariële akte.

Met de grosse daarvan kan een gerechtsdeurwaarder onmiddellijk optreden, u moet níet opnieuw procederen over het bestaan van de schuld. Voor DAVO geldt bovendien dat het vonnis betekend moet zijn door een gerechtsdeurwaarder, of dat u een notariële akte heeft.

Heeft u enkel een mondelinge afspraak of een niet-gehomologeerde regeling? Dan is uw eerste stap de familierechtbank.

De onderhoudsplicht zelf steunt onder meer op art. 203, 203bis en 203ter oud BW (kinderen), art. 221 oud BW (echtgenoten) en art. 301 oud BW (na echtscheiding). DAVO werd opgericht bij de Wet van 21 februari 2003.

Route 1: DAVO

DAVO is veruit de meest gezochte en de minst goed begrepen route. De dienst werd bij de FOD Financiën opgericht met twee doelstellingen: hulp bij de uitvoering van gerechtelijke beslissingen, én armoedebestrijding. Dat verklaart de twee taken die vaak door elkaar gehaald worden:

1. Invorderen van achterstallig onderhoudsgeld, voor kinderalimentatie én partneralimentatie.
2. Voorschotten betalen, uitsluitend voor kinderalimentatie.

Dat onderscheid is belangrijk, en veel websites hebben het fout: wie enkel partneralimentatie tegoed heeft, kan DAVO wél inschakelen om in te vorderen, maar krijgt geen voorschotten voor zichzelf.

DAVO: voorwaarden, bedragen en contact

Onderwerp	Regel
Woonplaats	U én de kinderen moeten in België wonen. De onderhoudsplichtige hoeft dat niet.
Titel	Uitvoerbare titel vereist: een betekend vonnis of een notariële akte.
Wanbetaling	Twee maanden, geheel of gedeeltelijk, onbetaald binnen de afgelopen twaalf maanden.
Inkomensvoorwaarde	Geen. De vroegere grens van €2.200/maand is afgeschaft sinds 1 juni 2020.
Voorschot	Max. €175 per kind per maand, ongewijzigd sinds 2005 en niet geïndexeerd.
Uitbetaling	Maandelijks, op een vaste dag die de FOD Financiën zelf bepaalt en publiceert. Controleer de actuele betaaldatum bij DAVO; die kan wijzigen.
Kind < 18	Geen bijkomende voorwaarden.
Kind 18-25	Attest kinderbijslag + bewijs van school of beroepsinschakelingstijd; controle om de zes maanden.
Kind > 25	Geen voorschotten meer.
Kostprijs voor u	Kosteloos (dossiers na 1 januari 2015).
Kostprijs voor uw ex	13% werkingskosten, bovenop de schuld.
Aanvraag	Online via MyMinfin, of per post.
Contact	FOD Financiën (AAII-DAVO), Gaston Crommenlaan 6 bus 110, 9050 Ledeberg/Gent, gratis nummer 0800/12 302, of via secal.belgium.be.

Let op het geschrapte vakje: de inkomensvoorwaarde bestaat niet meer. Wie vóór juni 2020 geweigerd werd omdat zijn inkomen te hoog lag, of wie die afgeschafte voorwaarde vandaag nog ergens online leest, kan opnieuw aanvragen.

Gaat het om een kind tussen 18 en 25 dat nog studeert? Bereken dan ook de bijdrage met onze rekentool voor onderhoud van een meerderjarig kind.

Het echte argument voor DAVO: wie draagt het risico?

Het voordeel van DAVO is niet het voorschot van €175, dat bedrag is sinds 2005 niet aangepast en dekt zelden de volledige bijdrage. Het echte voordeel is wie het risico draagt: schakelt u een deurwaarder in en blijkt uw ex niets te hebben, dan belandt de factuur bij u. Bij DAVO niet, de dienst schiet de invorderingskosten voor, rekent haar werkingskosten aan de onderhoudsplichtige aan, en draagt het insolvabiliteitsrisico.

De keerzijde: exclusiviteit

Hier wringt het, en dit staat op vrijwel geen enkele andere website: DAVO is geen extra hulplijn bovenop uw eigen invordering, het is een keuze die uw eigen route tijdelijk sluit. U moet DAVO bovendien informeren als u rechtstreeks betalingen ontvangt. Die beslissing hoort dus vooraan in uw dossier, niet halverwege.

Route 2: gerechtsdeurwaarder en uitvoerend beslag

Heeft u een uitvoerbare titel én zicht op inkomen of vermogen, dan is dit de snelste weg.

1. Betekening van de titel, als dat nog niet gebeurde.
2. Bevel tot betaling door de gerechtsdeurwaarder.
3. Wordt er niet betaald, dan kan de deurwaarder in beginsel na 24 uur overgaan tot uitvoerend beslag op: loon · bankrekening · voertuig · roerende goederen · onroerend goed.

In de praktijk krijgt de schuldenaar meestal wat meer tijd, maar de druk is onmiddellijk.

De keerzijde is het kostenrisico. Deurwaarderskosten vallen in principe ten laste van de onderhoudsplichtige, maar bij een insolvabele of onvindbare debiteur draait u ervoor op. Ga dus vooraf na of er een werkgever, uitkering, rekening, wagen of vastgoed is.

Volledig loonbeslag: het supervoorrecht van art. 1412 Ger.W.

Uw sterkste troef, en tegelijk de minst bekende.

Voor gewone schulden beschermt art. 1409 Ger.W. een deel van het loon: een deurwaarder kan nooit alles nemen. Voor onderhoudsgeld gelden die grenzen niet. Op grond van art. 1412 Ger.W. geniet alimentatie een supervoorrecht:

• er kan beslag worden gelegd op het volledige loon;
• ook op uitkeringen die normaal volledig onbeslagbaar zijn, zoals werkloosheids- en ziekte-uitkeringen;
• met absolute voorrang, zelfs boven bevoorrechte schuldeisers.

De logica: alimentatie is geen gewone schuld, ze dient het levensonderhoud van kinderen of een ex-partner.

Eén grens blijft overeind: de maatschappelijke dienstverlening van het OCMW (art. 1410, § 2, 8° Ger.W.) blijft onbeslagbaar, ook voor onderhoudsgeld.

Route 3: ontvangstmachtiging

Wilt u niet telkens opnieuw een deurwaarder inschakelen, maar de betaling structureel veiligstellen? Dan vraagt u de familierechtbank een ontvangstmachtiging (ook: sommendelegatie). De werkgever, of de pensioen- of uitbetalingsinstelling, of een andere derde die geld verschuldigd is aan uw ex, betaalt het onderhoudsgeld dan rechtstreeks aan u, nog vóór het op de rekening van uw ex komt.

De rechter kent de machtiging toe wanneer de onderhoudsplichtige twee of meer termijnen binnen twaalf maanden niet of onvolledig betaalde, behoudens uitzonderlijke omstandigheden, dezelfde drempel als bij DAVO.

De wettelijke basis ligt onder meer in art. 203ter oud BW (kinderen), art. 220 §3, 221 en 223 oud BW (echtgenoten) en art. 301 §11 oud BW (na echtscheiding); de procedure verloopt volgens art. 1253ter tot 1253quinquies Ger.W.

Sterk detail: de machtiging werkt niet alleen tegen de huidige werkgever, maar kan ook tegenover toekomstige derde-betaalden worden ingeroepen. Verandert uw ex van job, dan valt de regeling niet automatisch weg.

Route 4: strafklacht wegens familieverlating

Onbetaalde alimentatie is in België ook een misdrijf: familieverlating. U legt klacht neer bij de politie of rechtstreeks bij het parket. Dat is geen incassotechniek, een strafprocedure levert u niet automatisch uw geld op, maar het is een reëel drukmiddel bij moedwillige wanbetaling.

De vier cumulatieve voorwaarden

1. Er is een wettelijke onderhoudsplicht, vastgelegd in een vonnis of een EOT-overeenkomst.
2. Die beslissing is in kracht van gewijsde getreden (geen verzet of hoger beroep meer mogelijk).
3. Er is meer dan twee maanden niet betaald. Die maanden hoeven niet opeenvolgend te zijn.
4. De niet-betaling is opzettelijk. Bewezen onvrijwillige insolvabiliteit, onvermogen door tegenslag, buiten de wil van uw ex, sluit het misdrijf uit. Maar wie zijn onvermogen zélf organiseert (de job opgeven, inkomsten wegsluizen), blijft strafbaar. Dat onderscheid beslist de meeste dossiers.

Welke straf staat op familieverlating?

Voor feiten gepleegd vanaf 1 september 2026 is familieverlating strafbaar op grond van art. 676 van het Strafwetboek, met een straf van niveau 1. Niveau 1 kent geen gevangenisstraf. De rechter legt een van de volgende straffen op: een geldboete van 200 tot 20.000 euro, een werkstraf van 20 tot 120 uur, een probatiestraf van zes tot twaalf maanden of een veroordeling bij schuldigverklaring (art. 36 Sw.).

Op de geldboete komen de opdeciemen. Sinds 1 september 2026 wordt het bedrag vermenigvuldigd met 1,25, zodat een geldboete van 200 tot 20.000 euro in werkelijkheid 250 tot 25.000 euro kost.

Voor feiten van vóór 1 september 2026 stond familieverlating in art. 391bis van het Strafwetboek van 1867: een gevangenisstraf van acht dagen tot zes maanden en een geldboete van 50 tot 500 euro, of een van die straffen alleen. Omdat de strafwet sindsdien gewijzigd is, past de rechter op die oudere feiten de regeling toe die voor de dader het gunstigst is (art. 2 Sw.). Online leest u daarom nog vaak bedragen en gevangenisstraffen die voor nieuwe feiten niet meer gelden.

Eén inhoudelijk verschil verdient uw aandacht: de bijkomende straf van het verval van het recht tot sturen, het rijverbod, wordt in het nieuwe Strafwetboek niet hernomen. U leest online vaak dat een rijverbod tot vijf jaar als drukmiddel mogelijk is. Voor feiten die onder het nieuwe Strafwetboek vallen, geldt dat niet langer.

Hoelang kunt u nog terug? Verjaring

Hier past geen eenvoudig antwoord, en de meeste websites geven er toch één.

Achterstallige onderhoudsgelden, indexering inbegrepen, zijn periodieke schulden. Op grond van art. 2277 oud BW verjaren die in beginsel na vijf jaar, per vervaldag te rekenen.

Maar wanneer het onderhoudsgeld bij vonnis is vastgesteld, bestaat discussie. Een strekking kwalificeert de invordering dan als een actio iudicati, een vordering die haar grondslag vindt in het vonnis zelf, met een verjaringstermijn van tien jaar.

Zolang die kwalificatie betwist blijft, is er maar één verstandige houding: reken nooit op de langste termijn. Laat achterstallen niet jarenlang oplopen, stuit de verjaring tijdig met een formele invorderingshandeling, en laat per vervaldag berekenen wat nog opeisbaar is.

Wat als u zelf niet meer kunt betalen?

Deze pagina is geschreven voor wie geen alimentatie ontvangt. De omgekeerde situatie is even reëel: door werkloosheid, ziekte of een scherpe inkomensdaling wordt de bijdrage onbetaalbaar.

Stop dan nooit eenzijdig met betalen. Elke onbetaalde maand wordt een achterstal die blijft staan, en bij moedwillige niet-betaling komt familieverlating in beeld. Bewezen insolvabiliteit kan het strafrechtelijk opzet uitsluiten, maar wist uw burgerlijke schuld niet uit.

De juiste stap is een herziening vragen bij de familierechtbank wegens gewijzigde omstandigheden: de bijdrage moet rekening houden met de middelen van de ouders en de behoeften van het kind (art. 203 §1 en art. 209 oud BW). De rechter kan de bijdrage verlagen en in uitzonderlijke gevallen zelfs tijdelijk op nul zetten, een nulbijdrage, die op elk moment herzienbaar blijft zodra uw situatie verbetert. Betaal intussen wat u redelijkerwijs wél kunt en leg alles schriftelijk vast, dat weegt mee in uw voordeel.

Drie situaties uit de praktijk (illustratief)

Onderstaande voorbeelden zijn illustratief en veralgemeend; ze beschrijven geen concreet dossier en bevatten geen bedragen.

Onze aanpak in 5 stappen

1. Intake: videocall. We bekijken uw titel, de omvang van de achterstal (indexering inbegrepen) en wat er bij uw ex te halen valt. U weet meteen of DAVO, deurwaarder, ontvangstmachtiging of strafklacht past.
2. Strategie. We kiezen de route(s) die elkaar niet blokkeren, en zetten de volgorde vast, mét oog op de verjaring.
3. Onderhandeling of dagvaarding. We stellen de aangetekende ingebrekestelling op en zoeken waar mogelijk een minnelijke regeling; lukt dat niet, dan starten we de gepaste procedure of invordering.
4. Procedure. We voeren de gekozen route uit. DAVO-aanvraag, deurwaardersopdracht, ontvangstmachtiging voor de familierechtbank of strafklacht, en volgen ze op tot betaling.
5. Nazorg. We bewaken de verdere betalingen, de indexering en, waar nodig, een herziening bij gewijzigde omstandigheden.

Onbetaalde alimentatie is zelden puur juridisch: het raakt uw budget, uw kinderen en uw rust. Een advocaat familierecht neemt de route-keuze, de berekening en de invordering van u over, zodat u niet zelf tussen DAVO, deurwaarder, ontvangstmachtiging en strafklacht hoeft te laveren, en geen fout maakt die u geld of tijd kost.

Bekijk al onze expertise in familierecht, of plan meteen uw videocall in, hoe sneller u handelt, hoe sterker uw dossier.