Inbreng van schenkingen in de erfenis

    Leer alles over de inbreng van schenkingen in het Belgisch erfrecht. Hoe waarborgt u gelijkheid tussen kinderen en wat zegt de wet (art. 4.83-4.93 BW)? Praktisch advies van LawBase.

    Door Mr. Chanel Ribas Colomar•6 min leestijd•905 lezers
    Delen:
    Expert Review
    Mr. Chanel Ribas Colomar - Advocaat bij LawBase

    Mr. Chanel Ribas Colomar

    Advocaat • Balie West-Vlaanderen • Universiteit Gent

    Juridisch geverifieerd door Chanel
    StrafrechtFamilierechtBurgerlijk recht

    Wettelijk Kader

    Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

    • •
      Burgerlijk Wetboek (nieuw)

    Wanneer een ouder een kind een financieel duwtje in de rug geeft, bijvoorbeeld voor de aankoop van een eerste woning of de start van een zaak, wordt dit vaak beschouwd als een voorschot op de erfenis. Maar wat gebeurt er jaren later, wanneer de schenker overlijdt? In het Belgische erfrecht speelt het mechanisme van de 'inbreng' een cruciale rol om de gelijkheid tussen erfgenamen te waarborgen. Bij LawBase zien we dagelijks hoe onduidelijkheden over oude schenkingen kunnen leiden tot bittere familiale geschillen. In dit artikel duiken we diep in de materie van de inbreng van schenkingen, geïllustreerd met praktijkvoorbeelden uit onze dossiers.

    Wettelijk Kader

    De basis van de inbreng van schenkingen ligt verankerd in het Burgerlijk Wetboek, meer specifiek in Boek 4, artikelen 4.83 tot en met 4.93 BW (vroeger artikelen 843 tot 863 oud BW). Het wettelijk vermoeden in België is helder: elke schenking aan een erfgenaam in rechte neerdalende lijn (zoals kinderen en kleinkinderen) wordt geacht te zijn gedaan als een 'voorschot op het erfdeel' (avancement d'hoirie). Dit betekent dat de wetgever ervan uitgaat dat de schenker de gelijkheid tussen zijn kinderen wil bewaren.

    Casus: De ongelijke start. Stel, vader Jan heeft twee kinderen, Tom en Sarah. In 2010 schenkt hij Tom € 50.000 voor zijn wereldreis. Sarah krijgt op dat moment niets. Wanneer Jan in 2024 overlijdt met een nalatenschap van € 150.000, moet Tom die schenking 'inbrengen' in waarde: de € 50.000 wordt geïndexeerd volgens de index der consumptieprijzen van 2010 tot het overlijden in 2024 (artikel 4.90, § 2 BW). Die geïndexeerde waarde wordt bij de nalatenschap van € 150.000 geteld en elk kind heeft recht op de helft van dat totaal. Tom neemt zoveel minder uit de nalatenschap als de geïndexeerde waarde van zijn schenking; Sarah ontvangt het verschil. Zo is de gelijkheid hersteld.

    Sinds de grote hervorming van het erfrecht in 2018 gebeurt de inbreng in principe in waarde en niet langer in natura. Dit is een enorme verbetering voor de rechtszekerheid: wie een huis kreeg, hoeft dit niet fysiek terug te geven aan de massa, maar moet de waarde ervan verrekenen.

    Praktische Tips

    Om conflicten te vermijden en uw successieplanning waterdicht te maken, adviseren onze advocaten bij LawBase de volgende stappen:

    • Kies expliciet voor 'buiten erfdeel': Indien u een kind extra wilt begunstigen bovenop zijn wettelijk deel, moet u dit expliciet vermelden in de schenkingsakte of in een testament. Dit wordt een schenking 'buiten erfdeel' (hors part) genoemd.
    • Documenteer de waarde: Bij de inbreng wordt sinds 2018 gekeken naar de waarde op de dag van de schenking, geïndexeerd tot aan de dag van overlijden. Bewaar bewijzen van de staat van het goed op het moment van de schenking.
    • Gebruik de globale erfovereenkomst: Sinds 2018 kunnen ouders met al hun kinderen aan tafel gaan om een 'pact over de toekomstige nalatenschap' te sluiten. Hierin kan men definitief vastleggen dat alle eerdere schenkingen als gelijkwaardig worden beschouwd, wat de inbrengplicht neutraliseert.
    • Let op met hand- en bankgiften: Hoewel deze vormvrij zijn, is het essentieel om via een aangetekende brief of 'pacte adjoint' te preciseren of de gift onderworpen is aan inbreng.

    Wilt u zeker zijn dat uw schenking correct wordt afgehandeld? LawBase heeft 6 kantoren in Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Leuven, Sint-Niklaas en Tongeren. Een videocall van 30 minuten kost €60,50 incl. btw; een consultatie op kantoor van 60 minuten kost €90,75 incl. btw.

    Procedure en Stappen

    Wanneer een nalatenschap openvalt bij een notaris, volgt de procedure van inbreng meestal deze stappen:

    1. Inventarisatie van de giften: De erfgenamen moeten alle schenkingen die zij tijdens het leven van de overledene hebben ontvangen, aangeven. Dit geldt ook voor onrechtstreekse schenkingen; of bijvoorbeeld het jarenlang gratis bewonen van een woning van de ouders als schenking geldt, hangt af van de omstandigheden.

    2. Waardebepaling: Voor nalatenschappen die openvallen vanaf 1 september 2018 wordt de waarde bepaald op de dag van de schenking, geïndexeerd volgens de index der consumptieprijzen tot aan de datum van overlijden (artikel 4.90, § 2 BW), ook voor oudere schenkingen. De oude regels blijven alleen gelden voor schenkingen van vóór die datum als inbreng in natura was bedongen of als de schenker uiterlijk op 1 september 2019 bij de notaris verklaarde dat de vroegere regels van toepassing blijven (artikel 66, § 2 van de wet van 31 juli 2017).

    3. De Rekening- en Verdelingsoperatie: De notaris of de advocaat stelt de te verdelen massa samen: de goederen die er nog zijn bij overlijden, min de schulden, plus de in te brengen schenkingen.

    4. De effectieve toebedeling: De erfgenaam die een schenking ontving, 'neemt minder' uit de aanwezige goederen. Indien de in te brengen schenking groter was dan het erfdeel, moet de erfgenaam het overschot betalen aan de boedel (artikel 4.89, § 3 BW). Inkorting is een afzonderlijk mechanisme: een gift kan worden ingekort als ze de reserve van de andere erfgenamen aantast.

    Kosten en Vergoedingen

    De kosten verbonden aan de inbreng van schenkingen situeren zich op verschillende vlakken:

    • Ereloon van de advocaat of notaris: Voor het opstellen van een erfovereenkomst of het begeleiden van een complexe verdeling. Bij LawBase hanteren we transparante tarieven voor de begeleiding bij nalatenschapsbetwistingen.
    • Schatterskosten: Indien er discussie is over de waarde van een onroerend goed op het moment van de schenking, moet vaak een erkend schatter-expert worden aangesteld.
    • Successierechten (Erfbelasting): Hoewel de inbreng een burgerrechtelijke operatie is om de gelijkheid te herstellen, heeft dit ook fiscale gevolgen. In Vlaanderen worden schenkingen waarop geen schenkbelasting werd betaald (niet geregistreerd) en die de schenker vanaf 1 januari 2025 deed binnen vijf jaar voor zijn overlijden, toch belast in de erfbelasting; voor aandelen en activa van een familiale onderneming of vennootschap geldt zeven jaar, voor schenkingen van vóór 2025 drie jaar (artikel 2.7.1.0.5 Vlaamse Codex Fiscaliteit).

    Het is een misvatting dat inbreng leidt tot dubbele belasting. De inbreng is een louter rekenkundige operatie tussen erfgenamen onderling om de rechtvaardigheid te waarborgen, niet een nieuwe belastbare gebeurtenis voor de fiscus, tenzij het gaat om niet-geregistreerde giften in de verdachte periode.

    Veelgestelde Vragen

    Hieronder vindt u de meest prangende vragen die wij in onze kantoren in Antwerpen, Gent en de andere vestigingen ontvangen over dit onderwerp.

    Dichtstbijzijnde kantoor: LawBase Brugge(West-Vlaanderen)

    Oosterlingenplein 4A, 8000 Brugge

    Veelgestelde vragen

    Hulp nodig bij uw juridische vraag?

    Onze advocaten staan voor u klaar met deskundig advies.

    Plan een consultatieBekijk onze kantoren

    Meer info: cookie beleid · privacy