Termijn voor betaling erfbelasting: wanneer moet u betalen, en wat als het niet lukt?

Dit artikel is gebaseerd op de volgende Belgische wetgeving:

• •
  Vlaamse Codex Fiscaliteit(art. 3.4.2.0.1 VCF)

  Betaaltermijn: uiterlijk twee maanden vanaf de verzendingsdatum op het aanslagbiljet

• •
  Vlaamse Codex Fiscaliteit(art. 3.3.1.0.5, § 2 VCF)

  Aangiftetermijn: vier, vijf of zes maanden naargelang de plaats van overlijden

• •
  Vlaamse Codex Fiscaliteit(art. 3.9.1.0.1, § 1 VCF)

  Nalatigheidsinterest van 4 % per jaar, per kalendermaand berekend

• •
  Vlaamse Codex Fiscaliteit(art. 3.9.1.0.2 VCF)

  Vrijstelling van nalatigheidsinterest in bijzondere gevallen

• •
  Vlaamse Codex Fiscaliteit(art. 3.18.0.0.6 VCF)

  Belastingverhoging bij laattijdige aangifte

• •
  Vlaamse Codex Fiscaliteit(art. 2.7.4.1.1 VCF)

  Tarieven van de erfbelasting per categorie en per schijf

Na het overlijden van een naaste komt er veel op u af, en net dan tikt er een fiscale klok. Deze pagina behandelt de erfbelasting in het Vlaamse Gewest. Welk gewest bevoegd is, hangt af van de fiscale woonplaats van de erflater in de laatste vijf jaar vóór het overlijden.

U moet de aangifte van nalatenschap indienen binnen 4 maanden na een overlijden in België, en de erfbelasting zelf moet betaald zijn binnen 2 maanden na de verzenddatum van het aanslagbiljet. Veel erfgenamen zijn daarbij asset-rich, cash-poor: de waarde zit vast in een woning of op een geblokkeerde rekening, terwijl de vervaldag nadert. U hoeft dit niet alleen uit te zoeken, een advocaat erfrecht bewaakt uw termijnen, controleert of de aanslag klopt, regelt een afbetalingsplan of betaling vanaf de geblokkeerde rekening, en dient tijdig bezwaar in wanneer het tarief of de waardering fout is.

---

De termijnen in een oogopslag

Stap	Wat gebeurt er?	Termijn
1. Overlijden	De nalatenschap valt open. Banken blokkeren doorgaans de rekeningen van de overledene.	Dag 0
2. Aangifte van nalatenschap	De erfgenamen of hun notaris dienen de aangifte in bij Vlabel.	4, 5 of 6 maanden, afhankelijk van de plaats van overlijden
3. Verwerking door Vlabel	Vlabel controleert de aangifte en berekent de erfbelasting.	In de praktijk vaak ± 3 tot 6 maanden
4. Inkohiering en aanslagbiljet	Vlabel maakt de aanslag op. Het biljet vermeldt bedrag, vervaldag en betaalgegevens.	Na verwerking
5. Betaling van de erfbelasting	U betaalt met de gestructureerde mededeling van het aanslagbiljet.	Binnen 2 maanden na verzending van het aanslagbiljet

Valt de laatste dag van een termijn op een zaterdag, zondag of wettelijke feestdag, dan verschuift de uiterste datum naar de eerstvolgende werkdag.

Het aanslagbiljet en de betaaltermijn

Zodra Vlabel uw aangifte heeft verwerkt, volgt de inkohiering en ontvangt u het aanslagbiljet. Daarop vindt u het bedrag, de vervaldag, het rekeningnummer en de gestructureerde mededeling.

De algemene betaaltermijn bedraagt 2 maanden vanaf de verzending van het aanslagbiljet (art. 3.4.2.0.1 VCF).

Let op één praktisch punt: sommige bronnen spreken over 2 maanden na de ontvangst van het biljet. De wettelijke regel wordt geformuleerd vanaf de verzending. Voor u als erfgenaam is de vervaldag die op het aanslagbiljet zelf staat afgedrukt hoe dan ook beslissend: kijk altijd naar die datum en betaal niet op basis van een eigen berekening.

Gebruik steeds de juiste gestructureerde mededeling: een foutieve mededeling kan ervoor zorgen dat uw betaling niet tijdig aan uw aanslag wordt gekoppeld, met intresten tot gevolg, ook al hebt u wel degelijk betaald. U kunt uw dossier digitaal opvolgen via het portaal van de Vlaamse Belastingdienst.

Het aanslagbiljet is een uitvoerbare titel

Een onderschat maar belangrijk gegeven: het aanslagbiljet erfbelasting is een uitvoerbare titel. Vlabel kan de betaling dus afdwingen zonder eerst een vonnis van de rechtbank te vragen. Negeer dit document daarom nooit.

Reageer tijdig, en laat u desnoods bijstaan, wanneer:

• u het bedrag niet kunt betalen;
• u denkt dat de berekening fout is;
• een vrijstelling of vermindering niet werd toegepast;
• een schuld van de nalatenschap niet werd aanvaard;
• de waardering van het vastgoed te hoog ligt.

U kunt niet betalen: welke oplossingen zijn er?

Dit komt vaker voor dan u denkt: de erfgenamen erven een waardevolle woning, maar er staat nauwelijks geld op de rekening, of het staat er wel, maar de rekening is geblokkeerd. U hebt dan in de regel twee opties.

Betalen vanaf de geblokkeerde rekening

Na een overlijden blokkeert de bank de rekeningen van de overledene. U kunt de bank echter vragen om de erfbelasting rechtstreeks vanaf die geblokkeerde rekening aan Vlabel te betalen; banken staan dit doorgaans toe wanneer u het aanslagbiljet voorlegt.

Bezorg de bank meestal:

• het aanslagbiljet erfbelasting;
• de betaalinstructies en de gestructureerde mededeling;
• eventueel een attest of akte van erfopvolging.

Staat er voldoende saldo, dan lost dit uw liquiditeitsprobleem op nog vóór de rekeningen officieel gedeblokkeerd zijn. Regel dit wel ruim vóór de vervaldag, de bank heeft verwerkingstijd nodig.

Het afbetalingsplan bij Vlabel

Is er onvoldoende geld in de nalatenschap, of erft u enkel de blote eigendom terwijl iemand anders het vruchtgebruik heeft? Dan kunt u een afbetalingsplan aanvragen.

Voorwaarde	Toelichting
Aanvraagmoment	Schriftelijk, ná ontvangst van het aanslagbiljet en vóór het verstrijken van de betaaltermijn
Motivering	U moet financiële moeilijkheden aantonen, met bewijsstukken
Duur	In de praktijk maximaal 12 maanden; dat staat niet in de wet
Intresten	Nalatigheidsintresten blijven lopen

Wacht hier niet mee tot na de vervaldag. Wie pas reageert wanneer de invordering al loopt, staat aanzienlijk zwakker.

Wat gebeurt er als u te laat bent?

Drie gevolgen worden vaak door elkaar gehaald. Ze staan los van elkaar en kunnen samen voorkomen:

1. nalatigheidsintresten, bij laattijdige betaling;
2. belastingverhoging, bij laattijdige aangifte;
3. dwanginvordering, wanneer er niet betaald wordt.

Nalatigheidsintresten bij laattijdige betaling

Zodra de betaaltermijn verstreken is, lopen er nalatigheidsintresten (art. 3.9.1.0.1, § 1 VCF).

• De rentevoet bedraagt 4% per jaar, berekend per kalendermaand op het nog verschuldigde bedrag, afgerond naar beneden op het dichtstbijzijnde veelvoud van tien euro, vanaf de eerste dag van de maand die volgt op de vervaldag (art. 3.9.1.0.1, § 1 VCF).
• Waarom u online 7% leest: dat is de oude rentevoet. Hij werd door het decreet van 18 december 2020 (art. 51) verlaagd van 7% naar 4%, met ingang van 1 januari 2021. Alles wat vóór 2021 werd gepubliceerd, vermeldt nog 7%.
• Beslist de administratie niet binnen zes maanden na ontvangst van uw bezwaar, dan stopt de nalatigheidsinterest op het betwiste gedeelte vanaf de eerste dag van de maand die volgt op het verstrijken van die zes maanden (art. 3.9.1.0.1, § 2 VCF).
• In bijzondere gevallen is kwijtschelding van de intresten mogelijk (art. 3.9.1.0.2 VCF).
• De intrest wordt berekend per begonnen kalendermaand: één dag te laat in een nieuwe maand kost een volle maand intrest.
• De intrest loopt vanaf de eerste dag van de maand ná de uiterste betaaldatum.
• Er geldt een drempel: geen nalatigheidsintresten wanneer het bedrag minder dan € 5 per maand bedraagt.

Belastingverhoging bij laattijdige aangifte

Een belastingverhoging is iets anders dan een nalatigheidsintrest: zij sanctioneert het te laat indienen van de aangifte. Er bestaan twee tabellen, en het verschil ertussen is groot.

Vertraging bij de aangifte	Verhoging zonder toegestaan uitstel	Verhoging mét toegestaan uitstel (maar toch te laat)
Dag 1 tot einde maand 5	5%	1%
Maand 6 tot einde maand 11	10%	5%
Maand 12 tot einde maand 17	15%	7,5%
Vanaf maand 18	20%	10%

De praktische conclusie is belangrijk: uitstel vragen kost u niets en verlaagt de verhoging van 5% naar 1% wanneer u toch te laat dreigt te zijn. Vraag het uitstel wel vóór de aangiftetermijn verstrijkt. En dient u binnen de toegestane verlengde termijn in, dan betaalt u geen enkele verhoging.

Dwanginvordering en gerechtsdeurwaarder

Betaalt u niet en komt er geen regeling, dan kan Vlabel overgaan tot dwanginvordering. Omdat het aanslagbiljet een uitvoerbare titel is, kan dat rechtstreeks leiden tot invorderingskosten en de tussenkomst van een gerechtsdeurwaarder. Die kosten vallen volledig ten laste van de erfgenamen.

Dat is precies waarom het loont om vóór de vervaldag te reageren: een betwisting, correctie of afbetalingsplan is veel eenvoudiger zolang het dossier nog niet in invordering zit.

Controleer uw aanslagbiljet

Controleer het aanslagbiljet zodra u het ontvangt. Veelvoorkomende fouten en discussiepunten:

• het vastgoed werd te hoog gewaardeerd;
• een schuld van de nalatenschap werd niet aanvaard;
• een rekening of levensverzekering werd dubbel opgenomen;
• een vrijstelling, abattement of vermindering ontbreekt;
• het verkeerde tarief werd toegepast (bijvoorbeeld zijlijn in plaats van rechte lijn);
• roerend en onroerend vermogen werden verkeerd samengeteld of gesplitst;
• vruchtgebruik en blote eigendom werden verkeerd gewaardeerd.

Bij een fout kunt u bezwaar indienen binnen de wettelijke termijn. Die termijn is strikt en moet per dossier worden nagegaan aan de hand van het aanslagbiljet zelf.

De aangifte van nalatenschap

De erfbelasting wordt niet betaald op het moment van overlijden. Eerst moet Vlabel weten wát u erft. Dat gebeurt via de aangifte van nalatenschap, waarin onder meer worden vermeld:

• de erfgenamen en legatarissen;
• de roerende goederen: bankrekeningen, beleggingen, voertuigen, inboedel;
• de onroerende goederen: woning, appartement, bouwgrond;
• de schulden van de nalatenschap;
• eventuele testamenten, schenkingen en levensverzekeringen;
• de verdeling tussen de erfgenamen.

Aangiftetermijn: 4, 5 of 6 maanden

Verwar de aangiftetermijn niet met de betaaltermijn: dat is de meest gemaakte fout op pagina's over erfbelasting. De aangifte volgt uit art. 3.3.1.0.5, § 2 VCF; de betaaltermijn van twee maanden begint pas te lopen na de verzending van het aanslagbiljet, dat zelf pas ná de aangifte volgt.

De termijn hangt af van de plaats waar de erflater is overleden:

Plaats van overlijden	Termijn voor de aangifte
In België	4 maanden
In een ander land van de Europese Economische Ruimte (EER)	5 maanden
Buiten de EER	6 maanden

Vlabel stuurt de erfgenamen doorgaans een brief met de uiterste indieningsdatum en een standaardformulier. Ontvangt u geen brief, dan blijft de aangifteplicht bestaan, het uitblijven van een brief is geen excuus.

Dient niemand een aangifte in, dan volgt eerst een herinnering. Blijft de aangifte uit, dan kan Vlabel een taxatiedossier van ambtswege opmaken op basis van de gegevens waarover zij beschikt. Dat pakt vrijwel altijd in uw nadeel uit: niet-aangegeven schulden worden dan ook niet afgetrokken.

Aanvullende aangifte

Duikt er later nog een rekening, schuld, levensverzekering of onroerend goed op? Dan moet u een aanvullende aangifte indienen. Een onvolledige of te lage aangifte kan leiden tot bijkomende erfbelasting, nalatigheidsintresten en een belastingverhoging.

Uitstel van aangifte of van betaling?

Hier ontstaat de meeste verwarring. U moet twee dingen scherp onderscheiden:

1. uitstel van indiening van de aangifte → mogelijk, en relatief eenvoudig;
2. uitstel van betaling van de erfbelasting → bestaat niet in Vlaanderen.

Uitstel van indiening: 2 maanden zonder motivering

De Vlaamse Codex Fiscaliteit bepaalt enkel dat Vlabel de aangiftetermijn kan verlengen (art. 3.3.1.0.7 VCF). Hoe lang, staat niet in de wet. In de praktijk geeft Vlabel 2 maanden uitstel zonder motivering, op voorwaarde dat u het aanvraagt vóór de oorspronkelijke termijn verstrijkt.

Hebt u meer tijd nodig, vastgoed dat geschat moet worden, buitenlandse documenten, discussie tussen erfgenamen, dan kunt u een gemotiveerd uitstel vragen; in de praktijk gaat dat doorgaans tot maximaal 6 maanden. Wordt dat langere uitstel geweigerd, dan blijven de standaard 2 maanden in principe gelden.

Krijgt u uitstel én dient u de aangifte binnen de verlengde termijn in, dan is er in principe géén belastingverhoging wegens laattijdige aangifte.

Geen uitstel van betaling in Vlaanderen

Voor de bétaling ligt dat anders. In het Vlaamse Gewest bestaat er in principe geen uitstel van betaling van erfbelasting. U kunt de vervaldag op het aanslagbiljet dus niet zomaar laten opschuiven.

Wat wél bestaat, is een afbetalingsplan (zie hoger). Dat is geen vrijstelling en geen kwijtschelding: u betaalt in schijven, en de nalatigheidsintresten blijven lopen.

De tarieven van de erfbelasting

De erfbelasting, vroeger successierechten genoemd, wordt berekend per erfgenaam, op de netto-verkrijging: uw deel van de bezittingen min uw deel van de aanvaarde schulden. De tarieven stijgen in schijven en hangen af van uw band met de overledene.

Voor uw eigen situatie kunt u uw successierechten berekenen of een eerste raming maken met de erfenis-simulator.

Tarieven in rechte lijn en tussen partners

Onder de rechte lijn vallen kinderen, kleinkinderen, ouders en grootouders. Als partner gelden gehuwden, wettelijk samenwonenden en feitelijk samenwonenden die minstens 1 jaar onafgebroken samenwonen en een gemeenschappelijke huishouding voeren.

Netto-verkrijging per erfgenaam	Tarief
€ 0,01 tot € 50.000	3%
€ 50.000,01 tot € 250.000	9%
Boven € 250.000	27%

Belangrijk: in rechte lijn en tussen partners worden roerende en onroerende goederen apart getarifeerd. U doorloopt de schijven dus tweemaal, wat sterk in uw voordeel speelt.

Tarieven tussen broers en zussen

Netto-verkrijging per erfgenaam	Tarief
€ 0,01 tot € 35.000	25%
€ 35.000,01 tot € 75.000	30%
Boven € 75.000	55%

Bij broers en zussen worden roerend en onroerend goed samengeteld voor de toepassing van de schijven.

Tarieven voor anderen

"Anderen" zijn bijvoorbeeld ooms, tantes, neven, nichten, vrienden en niet-verwanten. Ook hier worden roerend en onroerend samengeteld. Er is één groot verschil: anders dan in rechte lijn en bij broers en zussen wordt het tarief voor anderen berekend op het totaal van wat alle begunstigden van die groep samen verkrijgen (art. 2.7.4.1.1, § 3 VCF). Erven twee vrienden elk € 40.000, dan valt hun samen € 80.000 voor een deel al in de schijf van 55%.

Som van de netto-verkrijgingen van alle begunstigden in deze groep	Tarief
€ 0,01 tot € 35.000	25%
€ 35.000,01 tot € 75.000	45%
Boven € 75.000	55%

Merk op dat het tarief voor "anderen" gelijk loopt met dat van broers en zussen, behalve in de middelste schijf: 45% in plaats van 30%.

Rekenvoorbeeld: een kind erft een appartement en spaargeld

Stel: u erft als enig kind een appartement (onroerend) van € 250.000 en spaargeld (roerend) van € 50.000.

Deel	Berekening	Erfbelasting
Roerend (€ 50.000)	3% op € 50.000	€ 1.500
Onroerend (€ 250.000)	3% op € 50.000 = € 1.500 + 9% op € 200.000 = € 18.000	€ 19.500
Totaal		€ 21.000

Omdat roerend en onroerend in rechte lijn apart worden berekend, start het spaargeld opnieuw onderaan in de schijf van 3%. Zou alles worden samengeteld (zoals bij broers en zussen), dan viel de aanslag merkbaar hoger uit. Dit is een vereenvoudigd voorbeeld: vrijstellingen en verminderingen kunnen het resultaat wijzigen.

Vrijstellingen en verminderingen

De tarieven zeggen niet alles, vrijstellingen en verminderingen kunnen de aanslag sterk drukken.

Bestaande vrijstellingen:

• De gezinswoning: voor feitelijk samenwonenden geldt de vrijstelling van de gezinswoning pas na drie jaar ononderbroken samenwonen met een gemeenschappelijke huishouding (art. 1.1.0.0.2, zesde lid VCF). De langstlevende partner betaalt in principe 0% erfbelasting op zijn of haar deel van de gezinswoning. Vaak is dit de belangrijkste vrijstelling.
• Voetvrijstelling roerend voor de partner: een vrijstelling op de eerste € 75.000 aan roerende goederen (sinds 1 januari 2026; daarvoor € 50.000).
• Jonge wezen: kinderen jonger dan 21 jaar die beide ouders verliezen, genieten een vrijstelling op roerende goederen tot € 75.000.
• Goede doelen: erkende goede doelen betalen 0% erfbelasting.

De wijzigingen vanaf 1 januari 2026, de singlevermindering:

Sinds 1 januari 2026 bestaat de singlevermindering (art. 2.7.4.2.5 VCF). Kinderloze singles kunnen tot € 100.000 nalaten aan de gunsttarieven van 3% en 9%, ook aan niet-verwanten zoals een neef of een vriend.

Deze regeling vervangt de vriendenerfenis, waarmee men tot € 15.000 aan 3% kon nalaten. De vriendenerfenis verdwijnt voor nieuwe testamenten; testamenten die vóór 1 januari 2026 werden opgemaakt, blijven uitvoerbaar.

Daarnaast stijgt het partnerabattement op roerende goederen van € 50.000 naar € 75.000.

Belangrijke nuance: over verdere verhogingen bestaat onzekerheid. Sommige bronnen verwijzen naar € 125.000 in 2028, andere naar een beloofde verhoging tot € 150.000 die voorlopig niet doorgaat. De aangekondigde hervorming van de tariefschijven zelf is grotendeels uitgesteld: de tarieven in de tabellen hierboven blijven van toepassing. Laat uw situatie daarom altijd toetsen aan de regelgeving die geldt op de datum van het overlijden.

Zo pakken wij het aan, drie voorbeelden

Onderstaande situaties zijn illustratief en tonen hoe een tussenkomst er in de praktijk kan uitzien. Ze zijn geen weergave van een concreet dossier en bevatten geen resultaatsgarantie.

Casus 1. Geblokkeerde rekening, naderende vervaldag

• Situatie: Een erfgename ontvangt het aanslagbiljet, maar het spaargeld staat op de geblokkeerde rekening van de overledene. De vervaldag nadert.
• Aanpak: Wij stellen samen met de bank de betaling rechtstreeks vanaf de geblokkeerde rekening aan Vlabel op, met het aanslagbiljet en de gestructureerde mededeling, ruim vóór de vervaldag.
• Resultaat: De erfbelasting wordt tijdig voldaan zonder nalatigheidsintresten, nog vóór de rekeningen officieel gedeblokkeerd zijn.

Casus 2. Te hoge vastgoedwaardering

• Situatie: Erfgenamen krijgen een aanslag die uitgaat van een woningwaarde die volgens hen te hoog ligt.
• Aanpak: Houd er rekening mee dat op een terugbetaling van erfbelasting in de regel geen moratoriuminterest wordt toegekend, tenzij de terugbetaling het gevolg is van een vergissing van de Vlaamse administratie (art. 3.9.2.0.1, derde lid, 3° VCF). Wij onderbouwen de waardering met vergelijkingspunten en dienen tijdig bezwaar in binnen de wettelijke termijn.
• Resultaat: De aanslag wordt heropend voor de betwiste post; de discussie verloopt gestructureerd in plaats van via een reeds gestarte invordering.

Casus 3. Cash-poor nalatenschap

• Situatie: De nalatenschap bestaat vooral uit vastgoed; er is onvoldoende liquide geld om de aanslag binnen 2 maanden te betalen.
• Aanpak: Wij vragen tijdig een gemotiveerd afbetalingsplan bij Vlabel aan, met bewijs van de financiële situatie, vóór het verstrijken van de betaaltermijn.
• Resultaat: De betaling wordt gespreid en dwanginvordering wordt vermeden; de nalatigheidsintresten blijven weliswaar lopen.

Onze aanpak in 5 stappen

1. Intake: videocall. In een videocall van 30 minuten (€ 60,50 incl. btw) overlopen we het aanslagbiljet, de vervaldag en de termijn die op uw dossier loopt.
2. Strategie. We bepalen de route: betaling regelen, afbetalingsplan, bezwaar tegen de aanslag, of een combinatie, met de vervaldag als harde deadline.
3. Onderhandeling of dagvaarding. Waar mogelijk regelen we het buitengerechtelijk met Vlabel (afbetalingsplan, correctie, bezwaar). Waar nodig voeren we de procedure.
4. Procedure. Loopt het dossier tot voor de rechtbank, dan behartigen wij uw belangen en bewaken we elke proceduretermijn.
5. Nazorg. Na afhandeling volgen we de uitvoering op en adviseren we over vervolgstappen, zoals de verdere afwikkeling van de nalatenschap.

Twijfelt u over de berekening, of dreigt u de betaaltermijn te overschrijden? Laat uw aangifte van nalatenschap of aanslagbiljet tijdig nakijken, het verschil tussen een correct en een fout tarief loopt bij een erfenis snel op tot duizenden euro's, en de termijnen zijn onverbiddelijk.

LawBase is een Vlaams advocatenkantoor met specialisten in erfrecht: 4.000+ behandelde dossiers en een beoordeling van 4,9/5 (353+ reviews).

Een advocaat erfrecht bewaakt uw termijnen, controleert de aanslag en onderhandelt met Vlabel, zodat u niet alleen tegenover een uitvoerbare titel staat.