Burenhinder: wat is toegestaan?

Een goede buur is goud waard, maar helaas verloopt het samenleven in een dichtbevolkte regio als Vlaanderen niet altijd rimpelloos. Of het nu gaat om overhangende takken, lawaai van een warmtepomp of een nieuwe aanbouw die uw zonlicht wegneemt: de grens tussen wat u moet tolereren en wat onrechtmatig is, is vaak voer voor discussie. In dit artikel leggen de experts van LawBase uit hoe de Belgische wetgeving rond burenhinder in elkaar zit en hoe u concreet actie kunt ondernemen wanneer de maat vol is.

Praktische Tips

Voordat u naar de rechtbank stapt, is het cruciaal om strategisch te handelen. Burenruzies kunnen immers escaleren en leiden tot jarenlange procedures. Hier zijn enkele praktische stappen die u direct kunt nemen:

• Documenteer de hinder: Houd een logboek bij. Noteer data, tijdstippen en de aard van de overlast. Maak foto's of video-opnames (rekening houdend met de privacywetgeving) en verzamel getuigenissen van andere buren.
• De kracht van het gesprek: Stap op uw buur af op een rustig moment. Vaak is men zich niet bewust van de hinder. Leg uit welke impact de situatie op u heeft zonder direct te beschuldigen.
• Schakel een bemiddelaar in: Als een gesprek niet helpt, kan een erkend bemiddelaar of de vrederechter (via een gratis oproeping in verzoening) helpen om de dialoog te herstellen zonder dat er een vonnis aan te pas komt.
• Metingen laten uitvoeren: Bij geluidsoverlast of geurhinder kan het nuttig zijn om een deskundige in te schakelen voor officiële metingen. Dit vormt een sterk bewijsstuk in een eventuele procedure.
• Controleer de omgevingsvergunning: Gaat het over een bouwwerk? Controleer bij de gemeente of er een vergunning is afgeleverd en of de werken conform die vergunning worden uitgevoerd.

Wettelijk Kader

Het juridische fundament van burenhinder vinden we in het Nieuw Burgerlijk Wetboek (Boek 3: Goederen). Sinds de hervorming in 2021 is de leer van de burenhinder gecodificeerd in Artikel 3.101 (voorheen gebaseerd op het oude Artikel 544 BW).

De wet stelt dat naburige eigenaars elk het genot van hun eigendom hebben, maar dat zij een evenwicht moeten respecteren. Wanneer dit evenwicht wordt verbroken door een hinder die de normale ongemakken uit de nabuurschap overschrijdt, is er sprake van bovenmatige burenhinder. Belangrijk hierbij is dat er geen sprake hoeft te zijn van een fout of een onrechtmatige daad; ook een perfect legale activiteit (zoals het uitbaten van een vergunde schrijnwerkerij) kan leiden tot bovenmatige hinder die gecompenseerd moet worden.

Om te bepalen of de hinder 'bovenmatig' is, kijkt de rechter naar verschillende factoren:

• De plaatselijke gesteldheid (bv. wooneisen in een stad versus het platteland).
• Het tijdstip en de frequentie van de hinder.
• De ernst en de duur van de overlast.
• De bestemming van de panden (bv. industriegebied versus woonzone).

Procedure en Stappen

Indien een minnelijke schikking niet mogelijk blijkt, dient u het juridische traject te volgen. Bij LawBase adviseren wij doorgaans de volgende route:

1. De ingebrekestelling: Verstuur een aangetekende brief naar uw buur. Hierin omschrijft u de hinder nauwkeurig, verwijst u naar eerdere gesprekken en stelt u een redelijke termijn voor om een oplossing te bieden. Dit is een noodzakelijke stap om uw juridische positie te stelen.

2. De verzoeningsprocedure: Dit is een gratis procedure voor de Vrederechter. Er komt geen advocaat aan te pas (hoewel bijstand nuttig kan zijn) en er wordt geprobeerd een akkoord te bereiken. Een akkoord via verzoening heeft dezelfde waarde als een vonnis.

3. De procedure ten gronde: Als verzoening faalt, wordt de zaak ingeleid via een verzoekschrift of dagvaarding voor de Vrederechter (bevoegd voor geschillen tot € 5.000 en specifieke burenzaken). De rechter kan een plaatsbezoek organiseren of een deskundige aanstellen om de hinder objectief vast te stellen.

4. De uitspraak: De rechter kan verschillende maatregelen opleggen, zoals het staken van de hinder, het uitvoeren van aanpassingswerken of het toekennen van een schadevergoeding.

Heeft u nood aan gespecialiseerd advies? LawBase heeft 6 kantoren in Vlaanderen: Brugge (hoofdkantoor), Antwerpen, Gent, Waasland (Nieuwkerken-Waas), Hasselt en Leuven. U kunt bij ons terecht voor een gratis videocall om uw dossier te bespreken, of een fysieke consultatie van 30 minuten voor slechts €50.

Kosten en Vergoedingen

Bij een procedure rond burenhinder moet u rekening houden met verschillende kostenposten:

• Gerechtskosten: Denk aan de kosten voor de dagvaarding door een gerechtsdeurwaarder en de rolrechten.
• Deskundigenkosten: Indien de rechter een expert aanstelt (bijv. een akoestisch bureau), moeten deze kosten vaak door de eisende partij worden voorgeschoten.
• Rechtsplegingsvergoeding: De verliezende partij betaalt een forfaitaire tegemoetkoming in de advocatenkosten van de winnende partij.

Qua compensatie voorziet de wet in drie vormen van herstel om het evenwicht te herstellen:

1. Herstel in natura: De buur moet maatregelen nemen om de hinder terug te brengen tot een normaal niveau (bv. geluidsisolatie plaatsen).
2. Compenserende vergoeding: Een geldsom die de waardevermindering van uw pand of het verlies aan woongenot dekt.
3. Vergoeding van kosten: De kosten die u zelf heeft gemaakt om de hinder te beperken.

Veelgestelde Vragen

Hieronder vindt u antwoorden op de meest prangende vragen over burenhinder in de Belgische context.