Rechter wraken via e-Deposit: hof verklaart verzoek onontvankelijk

Relevante Juridische Tools

De feiten

Voor de familierechtbank van de rechtbank van eerste aanleg Oost-Vlaanderen, afdeling Gent, liep een procedure tot dringende en voorlopige maatregelen. Op een zitting nam de familierechter enkele voorlopige beslissingen. Nog dezelfde dag legde een van de partijen, via zijn advocaat, een verzoekschrift tot wraking van die rechter neer. Dat gebeurde elektronisch via e-Deposit bij de griffie, een wijze van neerlegging die het hof voor deze wrakingsakte niet ontvankelijk achtte.

De verzoeker beriep zich op wettige verdenking. Hij verweet de rechter onder meer dat er geen blijk was gegeven van kennis van zijn conclusie, dat zijn advocaat de middelen niet mondeling had kunnen toelichten en dat de voorlopige beslissingen vooruitliepen op een definitieve regeling. Hij verwees ook naar eerdere beslissingen van dezelfde rechter tussen dezelfde partijen, waarvan de eindbeslissing in hoger beroep was hervormd.

De rechter weigerde zich van de zaak te onthouden. Het openbaar ministerie bij het hof van beroep concludeerde tot afwijzing van het verzoek als onontvankelijk, omdat het via e-Deposit was neergelegd, minstens als ongegrond. Het hof van beroep Gent deed uitspraak op 11 juni 2026.

De rechtsvraag

Kan een verzoek tot wraking van een rechter op geldige wijze elektronisch, via e-Deposit, worden neergelegd? Zo niet, kan het feit dat het verzoek zijn doel toch heeft bereikt de procedure redden? En wanneer is twijfel over de onpartijdigheid van een rechter objectief gerechtvaardigd?

Wat zegt de wet?

De wrakingsgronden

Art. 828 van het Gerechtelijk Wetboek (Ger.W.) somt de redenen op waarom ieder rechter kan worden gewraakt. De eerste opgesomde grond is de wraking "wegens wettige verdenking" (art. 828, 1° Ger.W.). Daarnaast bevat het artikel een reeks concrete gronden, zoals een persoonlijk belang van de rechter of zijn echtgenoot bij het geschil, verwantschap met een partij of een hoge graad van vijandschap tussen de rechter en een partij.

Wie een rechter wil wraken, moet dat bovendien tijdig doen: in beginsel vóór de aanvang van de pleidooien, tenzij de redenen van wraking later zijn ontstaan. Indien de zaak bij verzoekschrift is ingeleid, moet de wraking worden voorgedragen voordat op dat verzoekschrift een beschikking is gegeven (art. 833 Ger.W.).

De vormvereisten van art. 835 en 836 Ger.W.

Art. 835, eerste lid, Ger.W. bepaalt: "Op straffe van nietigheid wordt de vordering tot wraking ingeleid bij een ter griffie neergelegde akte die de middelen bevat en ondertekend wordt door een advocaat die meer dan tien jaar bij de balie is ingeschreven." Sinds 7 juni 2024 voegt het tweede lid eraan toe dat de akte, op straffe van niet-ontvankelijkheid, een keuze van woonplaats in België moet bevatten als de verzoeker er geen woonplaats, verblijfplaats of zetel heeft.

Art. 836 Ger.W. regelt het verdere verloop: "De akte van wraking wordt binnen vierentwintig uren door de griffier overhandigd aan de gewraakte rechter." Die rechter moet binnen twee dagen onderaan op de akte verklaren of hij in de wraking berust of weigert zich van de zaak te onthouden, met zijn antwoord op de middelen.

Vanaf de mededeling aan de rechter worden alle vonnissen en verrichtingen geschorst, behalve wanneer de vordering niet uitgaat van een partij of van het openbaar ministerie; de rechter kan de zaak wel uitstellen of in voortzetting stellen (art. 837 Ger.W.). Weigert de rechter zich te onthouden, dan gaat het dossier naar het openbaar ministerie en wordt binnen acht dagen in laatste aanleg over de wraking beslist; voor een lid van de rechtbank van eerste aanleg is dat het hof van beroep (art. 838 Ger.W.). Is een geldboete wegens een kennelijk onontvankelijk of kennelijk ongegrond verzoek verantwoord, dan kan die vijftien tot tweeduizend vijfhonderd euro bedragen.

Elektronisch neerleggen: art. 32ter Ger.W. en het KB van 16 juni 2016

Art. 32ter Ger.W. laat toe dat een neerlegging, kennisgeving of mededeling elektronisch gebeurt "door middel van het informaticasysteem dat of op de wijze die door de Koning, bij besluit vastgesteld na overleg in de Ministerraad wordt aangewezen". Behoudens uitdrukkelijke aanwijzing van een welbepaald informaticasysteem door de wet zelf, voorziet art. 32ter dus in aanwijzing van het systeem of de wijze door de Koning. Volgens het hof hing de elektronische neerlegging in deze zaak af van het toepasselijke uitvoeringsbesluit.

Dat besluit is het koninklijk besluit van 16 juni 2016 houdende de elektronische communicatie. Volgens het arrest wijst art. 1, 2°, van dat besluit e-Deposit aan voor de neerlegging van verzoekschriften op tegenspraak, gezamenlijke verzoekschriften, verzoekschriften tot hoger beroep, eenzijdige verzoekschriften, proceshandelingen gericht aan de rechter in de loop van de procedure, en conclusies, memories en stukken met hun begeleidende brieven (zoals geciteerd in het arrest). Een akte van wraking staat niet in die opsomming.

De beslissing van het hof

Onontvankelijk: e-Deposit is niet aangewezen voor een wrakingsakte

Het hof stelt eerst vast dat de akte ondertekend was door een advocaat die meer dan tien jaar bij de balie is ingeschreven. Aan die voorwaarde van art. 835 Ger.W. was voldaan.

Het probleem lag bij de manier van neerleggen. Volgens het hof kan een vordering tot wraking "niet worden beschouwd als een communicatie zoals bedoeld in art. 1, 2°, KB Elektronische Communicatie". Het hof wijst op de korte termijnen van art. 836 Ger.W. en de schorsing van de procedure van art. 837 Ger.W. Die vergen "een bijzondere organisatie van de griffiediensten", waardoor een wrakingsakte niet kan worden gelijkgesteld met een van de stukken die wel via e-Deposit mogen worden neergelegd. De wetswijzigingen van 2024 die het hof bespreekt, hebben daar volgens het arrest niets aan veranderd, en ook de artikelen 1 en 6 van het KB van 16 juni 2016 werden niet gewijzigd.

Doel bereikt? Geen redding

Het verzoek had in de feiten zijn doel bereikt: de rechter had er kennis van genomen en erop geantwoord, en het openbaar ministerie had kunnen concluderen. Volgens het hof neemt dat de onontvankelijkheid niet weg.

Geen overdreven formalisme

"Evenmin is er sprake van een overdreven formalisme." Justitie en het hof zetten volgens het arrest wel in op elektronische werkwijzen, maar die kunnen enkel worden toegelaten voor zover de wet erin voorziet, "wat voor verzoekschriften tot wraking vooralsnog niet het geval is". Het recht op toegang tot de rechter (art. 6.1 EVRM en art. 13 Grondwet) verhindert volgens het hof niet dat bepaalde verzoekschriften (nog) niet elektronisch kunnen worden neergelegd.

Ten overvloede: ook ongegrond

Het hof onderzocht het verzoek toch ten gronde. Er is wettige verdenking als het aangevoerde feit bij de verzoeker, de partijen of derden de verdenking kan wekken dat de rechter niet onafhankelijk en onpartijdig kan oordelen. De rechter wordt vermoed onpartijdig en onafhankelijk te oordelen tot het tegendeel bewezen is, en de twijfel moet objectief gerechtvaardigd zijn.

De klacht dat de verzoeker en zijn advocaat niet waren gehoord, werd tegengesproken door het zittingsblad, waarop stond: "De partijen worden gehoord in hun middelen en besluiten". De advocaat van de andere partij bevestigde bovendien dat beide raadslieden het woord hadden gekregen en uitvoerig hadden gepleit. Wie meent dat hem het woord wordt geweigerd, had daarvan akte moeten laten nemen op het zittingsblad.

De overige grieven kwamen er volgens het hof op neer dat de verzoeker het oneens was met de inhoud van de genomen beschikking. Daarvoor moet hij de geëigende weg volgen, "maar dit kan geen reden tot wraking vormen". Intussen was ook hoger beroep ingesteld. Het hof wees de vordering tot wraking af als onontvankelijk en ongegrond, en verwees de verzoeker in de bijdrage van 26,00 euro aan het Begrotingsfonds voor de juridische tweedelijnsbijstand. Een geldboete legde het hof niet op.

Analyse en betekenis voor de praktijk

Het arrest trekt een duidelijke grens: e-Deposit is geen algemene brievenbus voor alles wat bij de griffie moet toekomen. Art. 32ter Ger.W. schept de mogelijkheid, maar volgens het hof bepaalde in deze zaak het toepasselijke uitvoeringsbesluit welke stukken effectief langs die weg mochten worden neergelegd. Een akte van wraking hoort daar volgens het hof (nog) niet bij.

De motivering steunt vooral op de eigen aard van de wrakingsprocedure. De griffier moet de akte binnen vierentwintig uur aan de rechter overhandigen, de rechter moet binnen twee dagen antwoorden en de zaak ten gronde ligt intussen stil. Die snelle, ingrijpende procedure vraagt volgens het hof een aparte organisatie van de griffie.

Opvallend is dat het hof het argument van het bereikte doel uitdrukkelijk verwerpt. Wie hoopt dat een verkeerde wijze van neerlegging geen gevolgen heeft omdat alle betrokkenen het verzoek toch hebben ontvangen, vindt in dit arrest geen steun.

Ook de beoordeling ten gronde volgt een vaste lijn: wraking is geen alternatief rechtsmiddel. Wie het oneens is met de inhoud van een beslissing, moet de gewone rechtsmiddelen gebruiken. Eerdere beslissingen van dezelfde rechter die in hoger beroep werden hervormd, volstaan op zich niet om objectieve twijfel aan de onpartijdigheid aan te tonen.

Tot slot: het arrest beschrijft de regelgeving zoals die op 11 juni 2026 gold. Wordt het KB van 16 juni 2016 later aangepast, dan kan het antwoord anders luiden.

Praktische tips

• Leg een akte van wraking neer ter griffie en niet via e-Deposit, zolang de regelgeving die elektronische neerlegging niet uitdrukkelijk toelaat.
• Zorg dat de akte de middelen bevat en ondertekend is door een advocaat die meer dan tien jaar bij de balie is ingeschreven. Heeft de verzoeker in België geen woonplaats, verblijfplaats of zetel, dan moet de akte een keuze van woonplaats in België bevatten.
• Wordt u of uw advocaat op de zitting het woord geweigerd, vraag dan meteen dat daarvan akte wordt genomen op het zittingsblad. Achteraf is het zittingsblad het bewijs.
• Bent u het oneens met de inhoud van een beslissing, kies dan het passende rechtsmiddel, zoals hoger beroep. Wraking is daarvoor niet bedoeld.
• Houd rekening met de kosten: overeenkomstig art. 837, laatste lid, Ger.W. eindigt de schorsing van de zaak als de verschuldigde rechten en de bijdrage aan het Begrotingsfonds niet binnen tien dagen vanaf de toezending bedoeld in art. 838, eerste lid, Ger.W. worden betaald, en bij een kennelijk onontvankelijk of kennelijk ongegrond verzoek kan een geldboete volgen.

Gerelateerde Zaken