Onverzekerd voertuig in het verkeer: politierechter past op feiten van vóór 1 september 2026 terecht het oude strafrecht toe

Relevante Juridische Tools

De kern: welke wet geldt voor feiten van vóór 1 september 2026?

Het vonnis dateert van 23 september 2026, na de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek. De feiten zelf dateren van augustus 2025. Voor die situatie is de regel duidelijk: de rechter vertrekt van de strafwet die gold op het moment van de feiten. Het nieuwe recht speelt alleen als het voor de beklaagde gunstiger is.

De rechtbank vermeldt dat uitdrukkelijk in haar motivering. Artikel 2 van het nieuwe Strafwetboek bepaalt:

"Niemand kan worden bestraft voor een handelen of nalaten dat niet bij wet strafbaar was ten tijde van dat handelen of nalaten. Evenmin kan een zwaardere hoofd- of bijkomende straf worden opgelegd dan die waarin ten tijde van het plegen van het misdrijf bij wet was voorzien. In geval van wijziging van de strafwet na het plegen van het misdrijf gelden de voor de dader meest gunstige bepalingen."

Artikel 2 oud Sw. bevatte een gelijkaardige regel: verschilt de straf op het moment van het vonnis van die op het moment van het misdrijf, dan wordt de minst zware straf toegepast. Dat het vonnis zowel naar het oud Sw. als naar het nieuwe Strafwetboek verwijst, is dus geen vergissing. Het is precies wat het overgangsrecht vraagt.

De tenlasteleggingen

• A. Een voertuig zonder BA-verzekering in het verkeer brengen (art. 2, § 1 en 22, § 1 WAM-wet van 21 november 1989). De eigenaar die een onverzekerd voertuig in het verkeer brengt of laat brengen, is strafbaar.
• B. Geen inschrijving of niet de toegekende nummerplaat (art. 2, § 1 KB van 20 juli 2001 betreffende de inschrijving van voertuigen). Onder de oude Wegverkeerswet is dat een overtreding van de tweede graad, met een geldboete van 20 tot 250 euro (art. 29, § 1, derde lid).
• C en D. Twee parkeerovertredingen: niet rechts ten opzichte van de rijrichting geparkeerd, en een parkeerzone (bord E9a met zonale geldigheid) niet nageleefd. Beide zijn overtredingen van de eerste graad, met een geldboete van 10 tot 250 euro (art. 29, § 2 oude Wegverkeerswet).

De rechtbank vindt alle feiten bewezen. Ze onderstreept dat wie een voertuig zonder geldige verzekering in het verkeer brengt, getuigt van een sociaal onverantwoorde houding die bij een schadegeval de belangen van anderen ernstig kan benadelen.

De geldboeten: 70 opdeciemen, want zo gold het in augustus 2025

Strafrechtelijke geldboeten worden vermenigvuldigd met de opdeciemen. Die factor is de voorbije maanden twee keer gewijzigd:

• feiten vóór 1 februari 2026: 70 opdeciemen, dus × 8;
• feiten van 1 februari tot en met 31 augustus 2026: 90 opdeciemen, dus × 10;
• feiten vanaf 1 september 2026: de nieuwe nominale bedragen van het Strafwetboek en de omgezette Wegverkeerswet, verhoogd met 2,5 opdeciemen (× 1,25). Voor bijzondere wetten die hun eigen strafvork behielden, zoals de WAM-wet, geldt voor de geldboete als hoofdstraf de factor × 10 overeenkomstig artikel 78, § 1, tweede lid Sw. Voor een geldboete als bijkomende straf in de gevallen van artikel 78, § 2 Sw. geldt de factor × 8. Voor oudere feiten blijven de opdeciemen van het moment van de feiten gelden.

Voor de WAM-wet zegt artikel 78, § 1, tweede lid van het Strafwetboek het zelf: de factor × 10 geldt niet voor feiten van vóór de inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek. Voor die feiten wordt de geldboete verhoogd met de opdeciemen die van toepassing waren op het moment van de feiten. De feiten dateren van augustus 2025, dus vóór 1 februari 2026: de factor × 8 is de juiste.

• Verzekering en inschrijving: 120 euro × 8 = 960 euro, waarvan 480 euro (60 euro × 8) met uitstel voor één jaar.
• Parkeerovertredingen: 20 euro × 8 = 160 euro, bij niet-betaling vervangbaar door een rijverbod van 15 dagen.

Onder de oude Wegverkeerswet bedroeg de geldboete voor een overtreding van de eerste graad 10 tot 250 euro. Voor de parkeerovertredingen legt de rechtbank een geldboete op van 160 euro, zijnde 20 euro verhoogd met 70 opdeciemen. Voor dit onderdeel vormen de wettelijke basisbedragen en de opdeciemen ten tijde van de feiten het vertrekpunt. Dat sluit de toepassing van andere nieuwe bepalingen niet uit: per onderdeel moet worden nagegaan of het nieuwe recht voor de beklaagde gunstiger is.

Samenloop: artikel 65 oud Sw.

De rechtbank legt één straf op voor de verzekering en de inschrijving samen, en één straf voor de twee parkeerovertredingen samen. Ze doet dat met toepassing van artikel 65, eerste lid oud Sw.: wanneer eenzelfde feit verscheidene misdrijven oplevert, of wanneer misdrijven de opeenvolgende en voortgezette uitvoering zijn van eenzelfde misdadig opzet en gelijktijdig aan dezelfde feitenrechter worden voorgelegd, wordt alleen de zwaarste straf uitgesproken.

Het nieuwe Strafwetboek is op dit punt niet gunstiger. Bij eendaadse samenloop wordt de hoofdstraf ook onder het nieuwe recht opgelegd binnen het zwaarste strafniveau (art. 61). Bij meerdaadse samenloop op niveau 1, het niveau van deze inbreuken, is geen strafverhoging mogelijk, maar kunnen de verschillende hoofdstraffen wel cumulatief worden opgelegd (art. 62, § 3). De absorptieregel van artikel 65 oud Sw. is dus zeker niet ongunstiger voor de beklaagde.

Het vonnis vermeldt daarnaast artikel 65 van het nieuwe Strafwetboek. Dat artikel gaat niet over samenloop, maar over het uitstel van de tenuitvoerlegging, dat de rechtbank hier voor de helft van de eerste geldboete toekent. Wie de twee artikelen 65 verwart, leest in het vonnis een tegenstrijdigheid die er niet is.

Verval van het recht tot sturen

Voor de eerste groep feiten spreekt de rechtbank bovendien een verval van het recht tot sturen uit voor alle motorvoertuigen, voor één maand. Bij een eerste veroordeling voor een onverzekerd voertuig is een verval geen automatisme: de WAM-wet laat de rechter toe het uit te spreken voor acht dagen tot vijf jaar, of voorgoed (art. 24, 1° WAM-wet).

Bijdragen en kosten

Naast de geldboeten betaalt de beklaagde twee keer een bijdrage van 250 euro aan het Fonds tot hulp aan de slachtoffers van opzettelijke gewelddaden (200 euro verhoogd met 2,5 opdeciemen), 26 euro aan het Begrotingsfonds voor de juridische tweedelijnsbijstand, en de kosten: 35,15 euro dagvaardingskosten en een vaste vergoeding van 62,37 euro (art. 91 KB 28 december 1950), samen 97,52 euro.

Wat betekent dit in de praktijk?

Voor wie vervolgd wordt

• Kijk eerst naar de datum van de feiten, niet naar die van het vonnis. Voor feiten van vóór 1 september 2026 blijven het oud Sw., de oude Wegverkeerswet en de opdeciemen van toen in principe van toepassing.
• Het nieuwe recht speelt enkel als het gunstiger is. Dat moet per onderdeel worden nagegaan: de strafvork, de opdeciemen, de samenloop en de bijkomende straffen.
• Een verwijzing naar het oud Sw. in een vonnis van na 1 september 2026 is dus op zich geen fout, en zeker geen automatische grond voor hoger beroep.

Voor elke voertuigeigenaar

Een voertuig zonder geldige BA-verzekering in het verkeer brengen wordt streng bestraft. Naast een geldboete riskeert u een verval van het recht tot sturen, en bij een ongeval ook burgerrechtelijke gevolgen. Controleer dus altijd of uw voertuig verzekerd en correct ingeschreven is voordat het de weg op gaat.

Gerelateerde Zaken