Kind stopt met studeren: Rechter kort onderhoudsplicht in wegens informatieverzuim en gunstige arbeidsmarkt

Inleiding: De onderhoudsplicht voor meerderjarige kinderen na stopzetting studies

Dit vonnis van de familierechtbank Limburg, afdeling Hasselt, biedt een verhelderende kijk op een veelvoorkomend probleem: de duur van de onderhoudsplicht voor een meerderjarig kind dat zijn of haar studies stopzet. De centrale vraag is wanneer de verplichting van de ouders om bij te dragen in het levensonderhoud van hun kind eindigt als het kind niet langer studeert, maar ook nog geen eigen inkomen heeft. De rechtbank maakt hier een pragmatische en contextuele afweging, waarbij de informatieplicht van de ontvangende ouder en de realiteit van de arbeidsmarkt een doorslaggevende rol spelen.

Analyse van de rechterlijke redenering

De principiële onderhoudsplicht en haar grenzen (Art. 203 BW)

De wettelijke basis voor de onderhoudsplicht van ouders ten aanzien van hun kinderen is vastgelegd in artikel 203 van het Burgerlijk Wetboek. Dit artikel stelt dat ouders verplicht zijn tot levensonderhoud, huisvesting, toezicht en opvoeding. Cruciaal in dit dossier is de tweede paragraaf:

§ 1. (...) Indien de opleiding niet voltooid is, loopt de verplichting door na de meerderjarigheid van het kind.

De rechtspraak interpreteert het begrip "opleiding" ruim. Het omvat niet alleen de effectieve studieperiode, maar ook een redelijke periode om te heroriënteren na een mislukte studiekeuze of de zogenaamde 'beroepsinschakelingstijd'. Dit is de periode (doorgaans 12 maanden) die een schoolverlater moet doorlopen alvorens recht te hebben op een inschakelingsuitkering. In principe loopt de onderhoudsplicht van de ouders door tijdens deze periode, op voorwaarde dat het kind zich inspant om werk te vinden.

Afwijking van het principe: een concrete en pragmatische beoordeling

Het meest opmerkelijke aan dit vonnis is dat de rechter expliciet afwijkt van de standaardregel om de volledige beroepsinschakelingstijd als maatstaf te hanteren. De rechter stelt:

Gezien de concrete omstandigheden van de zaak dient het verstrijken van de wachttijd om een werkloosheidsvergoeding te bekomen niet als criterium genomen te worden om een einde te stellen aan de onderhoudsverplichtingen van de moeder...

De rechtbank baseert deze afwijking op een combinatie van twee doorslaggevende factoren:

• De informatieplicht van de onderhoudsgerechtigde ouder: De rechter legt een zware verantwoordelijkheid bij de vader, die de onderhoudsbijdrage ontving. Zijn "systematisch in gebreke blijven" om de moeder te informeren over het studieverloop wordt hem aangerekend. Dit onderstreept een ongeschreven, maar door rechtbanken vaak toegepast, principe van loyauteit en transparantie tussen ouders. Het niet-naleven van deze informatieplicht kan de positie van de nalatige ouder aanzienlijk verzwakken.
• De actuele economische context: De rechter neemt de "grote vraag naar arbeidskrachten" op de huidige arbeidsmarkt als een feitelijk gegeven mee in de beoordeling. Hierdoor wordt de meerderjarige dochter "in staat geacht werk te vinden". Dit is een pragmatische benadering die de abstracte duur van de beroepsinschakelingstijd vervangt door een concrete inschatting van de reële kansen van het kind op de arbeidsmarkt.

Door deze elementen te combineren, komt de rechtbank tot een billijke oplossing. Hoewel het stopzetten van een eerste studiepoging op zich niet volstaat om de onderhoudsplicht te beëindigen, leidt de combinatie met het gebrek aan transparantie van de vader en de gunstige arbeidsmarkt tot een inkorting van de periode. De rechtbank bepaalt een redelijke termijn van zes maanden na het stopzetten van de studies waarbinnen de dochter geacht wordt zelfvoorzienend te zijn. Dit is een discretionaire beslissing die de specifieke omstandigheden van de zaak weerspiegelt.

Praktische implicaties en aanbevelingen

Dit vonnis bevat belangrijke lessen voor ouders, advocaten en meerderjarige kinderen in gelijkaardige situaties.

Tips voor de onderhoudsplichtige ouder (de betaler)

• Vraag actief om bewijs: Vraag aan het begin van elk academiejaar proactief om een inschrijvingsbewijs van het kind. Vertrouw niet enkel op de mededelingen van de andere ouder.
• Reageer bij twijfel: Als u vermoedt dat het kind de studies heeft stopgezet, stel de andere ouder dan formeel (bv. per aangetekende brief of e-mail) in gebreke om bewijs van het tegendeel te leveren.
• Stop niet eenzijdig met betalen: Het eenzijdig stopzetten van de betalingen kan leiden tot loonbeslag en bijkomende kosten. Dien, zoals de moeder in deze zaak correct deed, een verzoekschrift in bij de familierechtbank om het bestaande vonnis te laten wijzigen (art. 1253ter/7 Ger.W.).

Tips voor de onderhoudsgerechtigde ouder (de ontvanger)

• Communiceer transparant: De belangrijkste les uit dit vonnis is het belang van open communicatie. Informeer de andere ouder onmiddellijk en spontaan over belangrijke wijzigingen, zoals de stopzetting van studies, behaalde resultaten of de zoektocht naar werk.
• Documenteer alles: Bewaar kopieën van inschrijvingsbewijzen, bewijs van betaling van inschrijvingsgeld, maar ook bewijzen van de inspanningen van het kind om werk te vinden (bv. inschrijving bij VDAB, sollicitatiebrieven).
• Wees u bewust van de gevolgen: Het niet-informeren van de andere ouder kan, zoals hier blijkt, leiden tot een snellere beëindiging van de onderhoudsbijdrage dan anders het geval zou zijn.

Aandachtspunten voor het meerderjarige kind

• De onderhoudsplicht is niet onvoorwaardelijk: Een meerderjarig kind heeft recht op ondersteuning voor een opleiding, maar dit recht is niet eindeloos. Er wordt een normale studievoortgang en, na het stopzetten van studies, een actieve zoektocht naar werk verwacht.
• Medewerking is essentieel: Het kind heeft er alle belang bij om beide ouders te voorzien van de nodige documenten en informatie. Dit voorkomt conflicten tussen de ouders waar het kind vaak ongewild het middelpunt van wordt.